Sebep-Sonuç Cümleleri

1. Yukarıdaki kartın sebep bölümü doldurulmuş, sonuç bölümü boş bırakılmıştır. Bu sebebe en uygun sonuç hangi seçenekte verilmiştir?

• A) Sabah yatağından zor kalktı.
• B) Yeni bir ayakkabı satın aldı.
• C) Kitabını kütüphaneye teslim etti.
• D) Kahvaltıda bir bardak süt içti.

Doğru cevap: A — Sonuç, sebebin doğurduğu durumdur. Geç yatan bir kişinin uykusunu alamayacağı için sabah zor kalkması beklenir. Öteki cümleler geç yatmakla ilgisi olmayan işlerdir.

1. Sebep nedir? Ada’nın gece çok geç yatması.
2. Kendimize soralım: geç yatan biri sabah ne yaşar? Uykusunu alamaz.
3. Ayakkabı almak, kitap teslim etmek ve süt içmek geç yatmanın sonucu değildir.
4. Geç yatmanın doğal sonucu sabah zor kalkmaktır → doğru seçenek A’dır.

2. Kartın üzerinde bir sebep-sonuç cümlesi yazılıdır. Bu cümlenin sebep bildiren bölümü hangisidir?

• A) servisimiz okula geç geldi
• B) Yollar buzlandığı için
• C) okula geç
• D) servisimiz

Doğru cevap: B — Sebep, “niçin” sorusunun cevabıdır. Servis niçin geç geldi? Yollar buzlandığı için. “-dığı için” eki sebep bildiren bölümü işaret eder.

1. Cümleye “Servis niçin geç geldi?” diye soralım.
2. Cevap: “Yollar buzlandığı için.”
3. “-dığı için” sözü sebep bildiren bölümün sonunda bulunur.
4. Öyleyse sebep bölümü “Yollar buzlandığı için”dir → cevap B.

3. Bu cümlede bir iş yapılmış, buna bağlı olarak da bir durum ortaya çıkmıştır. Cümlenin sonuç bildiren bölümü hangisidir?

• A) Çınar bütün soruları doğru çözdüğü için
• B) bütün soruları doğru
• C) öğretmeni onu tebrik etti
• D) Çınar

Doğru cevap: C — Sonuç, sebebin ardından ortaya çıkan durumdur. Burada soruların doğru çözülmesi sebep, öğretmenin tebrik etmesi ise sonuçtur.

1. Önce sebebi bulalım: “Çınar bütün soruları doğru çözdüğü için”.
2. Bu sebep yüzünden ne oldu? Öğretmeni onu tebrik etti.
3. Yani ortaya çıkan durum tebrik edilmesidir.
4. Sonuç bölümü “öğretmeni onu tebrik etti”dir → doğru seçenek C’dir.

4. Antrenör Melisa’yı bütün maç boyunca kulübede oturttu. Kartta boş bırakılan yere anlamca hangisi gelmelidir?

• A) takımı sahaya erkenden çıktı
• B) tribünler çok kalabalıktı
• C) hakem maçın başında düdüğünü çaldı
• D) bir gün önce ayak bileği burkulmuştu

Doğru cevap: D — “Çünkü” sözünden sonra sebep gelir. Melisa niçin oynayamadı? Ayak bileği burkulduğu için. Öteki cümleler oynayamamanın sebebini açıklamaz.

1. “Çünkü” sözü kendisinden sonra sebebi getirir.
2. Sorumuz şu: Melisa niçin oynayamadı?
3. Takımın sahaya çıkması, tribünün kalabalığı ve düdük sesi bunu açıklamaz.
4. Bileğinin burkulması oynamaya engeldir → doğru seçenek D’dir.

5. Zeynep servise yetişmek için sofraya hiç oturamadı. Kartta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?

• A) çantasını akşamdan hazırlamıştı
• B) okula servisle gitmeyi seviyordu
• C) üçüncü derste karnı acıkmaya başladı
• D) ödevini eksiksiz tamamlamıştı

Doğru cevap: C — “Bu yüzden” sözünden sonra sonuç gelir. Kahvaltı yapmamanın sonucu acıkmaktır. Öteki cümleler kahvaltı yapılmamasının sonucu değildir; hatta ikisi daha önce olmuş işlerdir.

1. “Bu yüzden” sözü kendisinden sonra sonucu getirir.
2. Kahvaltı yapmayan biri ne yaşar? Bir süre sonra acıkır.
3. Çantayı akşamdan hazırlamak ve ödevi bitirmek daha önce olmuş işlerdir.
4. Servisi sevmek de bir sonuç değildir → doğru seçenek C’dir.

6. Öğretmen tahtaya dört cümle yazdı; bunlardan üçünde bir işin sebebi ve sonucu birlikte veriliyor. Buna göre hangi cümlede sebep-sonuç ilişkisi bulunmamaktadır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede
• D) 4. cümlede

Doğru cevap: B — İkinci cümlede iki iş art arda sıralanmıştır: güller sulandı, sonra koparıldı. Sulama işi koparma işinin sebebi değildir; aralarında yalnızca zaman ilişkisi vardır.

1. 1. cümlede maçın ertelenme sebebi yağmurdur.
2. 3. cümlede seferlerin durma sebebi fırtınadır.
3. 4. cümlede asansörün çalışmama sebebi elektrik kesintisidir.
4. 2. cümlede ise sulamak koparmaya yol açmaz; sadece sıralama vardır → cevap B.

7. Solda üç sebep, sağda bunların karışık sırayla verilmiş sonuçları bulunmaktadır. Üçünü de doğru eşleştiren seçenek hangisidir?

• A) 1 - a, 2 - b, 3 - c
• B) 1 - c, 2 - a, 3 - b
• C) 1 - a, 2 - c, 3 - b
• D) 1 - b, 2 - c, 3 - a

Doğru cevap: D — Sıcaklık sıfırın altına düşünce su donar (1-b), her gün kitap okuyan kişinin söz varlığı zenginleşir (2-c), kapı hızla çarpınca camdaki bardak titrer (3-a).

1. Sıcaklık sıfırın altına düşerse su ne olur? Donar → 1 - b.
2. Her gün kitap okumanın sonucu nedir? Yeni sözcükler öğrenilir → 2 - c.
3. Geriye kapının çarpması ile bardağın titremesi kalır → 3 - a.
4. Üç eşleştirmeyi birden veren seçenek D’dir.

8. Toprak sebep-sonuç kartını yukarıdaki gibi doldurdu, öğretmeni ise kartı yanlış bulduğunu söyledi. Buna göre bu kartta yapılan yanlışlık nedir?

• A) Sebep ile sonuç bölümleri yer değiştirmiştir.
• B) Kartın iki bölümüne de sonuç yazılmıştır.
• C) Kartta hiçbir yanlışlık bulunmamaktadır.
• D) Sebep bölümüne soru cümlesi yazılmıştır.

Doğru cevap: A — Sokakların ıslanmasına yağmur yol açar; yani yağmur sebep, ıslanma sonuçtur. Toprak sonucu sol kutuya, sebebi sağ kutuya yazarak ikisini yer değiştirmiştir.

1. Soralım: sokaklar niçin ıslanır? Yağmur yağdığı için.
2. Öyleyse yağmur sebep, sokakların ıslanması sonuçtur.
3. Kartta ise sol kutuda ıslanma, sağ kutuda yağmur yazıyor.
4. İki bölüm yer değiştirmiştir → doğru açıklama A’dır.

9. Mahallede yaşananlar yukarıdaki metinde kısaca anlatılıyor. Metne göre elektriklerin kesilmesine yol açan olay nedir?

• A) Yakındaki direğe yıldırım düşmesi
• B) Sokak lambalarının sönmesi
• C) Komşuların balkonda mum yakması
• D) Görevlilerin direği onarması

Doğru cevap: A — Metinde elektriklerin kesildiği söylendikten hemen sonra sebebi veriliyor: direğe yıldırım düşmesi. Lambaların sönmesi ve mum yakılması ise bu kesintinin sonuçlarıdır.

1. Metne “Elektrikler niçin kesildi?” diye soralım.
2. İkinci cümlede “Yakındaki direğe yıldırım düşmüştü.” yazıyor.
3. Lambaların sönmesi ve mum yakılması kesintiden sonra olmuştur, yani sonuçtur.
4. Onarım ise en sondaki olaydır → doğru seçenek A’dır.

10. Toprak sonbaharda ektiği tohumların sonucunu ilkbaharda gördü. Kartta boş bırakılan yere hangi bağlama sözü uygundur?

• A) çünkü
• B) ama
• C) oysa
• D) bu yüzden

Doğru cevap: D — Cümlenin ilk bölümü sebep (tohum ekilmesi), ikinci bölümü sonuçtur (bahçenin renklenmesi). Sonucu getiren söz “bu yüzden”dir; “çünkü” sebep getirir, “ama” ve “oysa” karşıtlık kurar.

1. Cümlenin ilk bölümü bir işi anlatıyor: tohum ekmek.
2. İkinci bölüm bu işin sonucunu veriyor: bahçenin rengârenk olması.
3. “Çünkü” sebep getirir, oysa burada araya sonuç geliyor.
4. “Ama” ve “oysa” karşıtlık kurar; sonucu getiren söz “bu yüzden”dir → cevap D.