Tekil ve Çoğul Adlar

1. Ayşe bahçede önce bir çiçek gördü, sonra birçok çiçek olduğunu fark etti. Yukarıdaki kartta soru işaretinin yerine hangi sözcük yazılmalıdır?

• A) çiçekler
• B) çiçeklik
• C) çiçeği
• D) çiçekçi

Doğru cevap: A — Bir adı çoğul yapmak için sonuna -ler ya da -lar eki getirilir; "çiçek" sözcüğünün son ünlüsü ince olduğu için -ler alır.

1. Ayşe artık tek bir çiçeği değil, birçoğunu anlatıyor → çoğul ad gerekir.
2. "çiçek" sözcüğünün son ünlüsü "e"dir ve "e" ince bir ünlüdür.
3. İnce ünlüden sonra -ler eki gelir: çiçek + ler.
4. Doğru biçim "çiçekler" → cevap A.

2. Ders başlarken sınıfta olanlar iki cümleyle anlatıldı. Yukarıdaki metinde kaç tane çoğul ad vardır?

• A) 2
• B) 3
• C) 4
• D) 5

Doğru cevap: B — Sonunda -ler ya da -lar eki bulunan adlar çoğuldur: defterler, öğrenciler ve kalemler → 3 çoğul ad.

1. Metindeki adları bulalım: sınıf, defterler, öğrenciler, kalemler.
2. Sonunda çoğul eki olanları işaretleyelim: defter-ler, öğrenci-ler, kalem-ler.
3. "sınıf" sözcüğünde çoğul eki yoktur, tekildir.
4. Çoğul ad sayısı 3 → cevap B.

3. Nehir masadaki bardakları saydı ve tam beş tane olduğunu gördü. Cümledeki boşluğa aşağıdaki sözcüklerden hangisi yazılırsa cümle doğru olur?

• A) bardaklar
• B) bardakçı
• C) bardak
• D) bardaklık

Doğru cevap: C — Cümledeki "beş" sayısı çokluğu zaten anlatır; sayıdan sonra gelen ada ayrıca -ler ya da -lar eki getirilmez.

1. Cümlede "beş" sayısı var; bu sayı kaç tane olduğunu tek başına söylüyor.
2. Sayıdan sonra gelen ada çoğul eki getirilmez; "beş bardaklar" denmez.
3. "bardakçı" bardak satan kişiyi, "bardaklık" ise bardak konulan yeri anlatır.
4. Boşluğa "bardak" yazılır → cevap C.

4. Umut tekil adların yanına çoğul biçimlerini yazdı. Tabloda çoğul biçimi yanlış yazılan satır hangisidir?

• A) okul — okullar
• B) kuş — kuşlar
• C) göl — göllar
• D) Tabloda yanlış yoktur

Doğru cevap: C — "göl" sözcüğünün ünlüsü "ö"dür ve incedir; ince ünlüden sonra -ler gelir, doğrusu "göller"dir.

1. 1. satır: "okul" sözcüğünün son ünlüsü "u" kalın → okullar doğru.
2. 2. satır: "kuş" sözcüğünün ünlüsü "u" kalın → kuşlar doğru.
3. 3. satır: "göl" sözcüğünün ünlüsü "ö" incedir, bu yüzden -ler almalıydı.
4. Doğrusu "göller" olmalıydı → yanlış satır 3. satır, cevap C.

5. Çoban otlaktaki koyunlarını saydı. Bu koyunların hepsine birden "sürü" denir. "sürü" sözcüğünün sonunda -ler ya da -lar eki olmadığı hâlde bu sözcük neyi anlatır?

• A) Tek bir koyunu
• B) Koyunun rengini
• C) Otlağın adını
• D) Bir arada duran birçok koyunu

Doğru cevap: D — Bazı sözcükler çoğul eki almadan da çokluk bildirir; "sürü" bir arada duran birçok hayvanı anlatır.

1. "sürü" sözcüğünün sonuna bakalım: -ler ya da -lar eki yok.
2. Yine de otlakta tek bir hayvan değil, bir arada duran birçok koyun vardır.
3. Demek ki bazı sözcükler ek almadan da çokluk bildirir (sürü, takım, orman gibi).
4. "sürü" bir arada duran birçok koyunu anlatır → cevap D.

6. Tahtaya dört sözcük kartı asıldı. Kartlardaki sözcüklerden üçü çoğul, biri tekildir. Tekil olan sözcük hangi karttadır?

• A) tarak
• B) gemiler
• C) yıldızlar
• D) kapılar

Doğru cevap: A — gemiler, yıldızlar ve kapılar sözcüklerinin sonunda çoğul eki vardır; "tarak" ise tek bir varlığı anlatır.

1. Kartların sonuna bakalım: gemi-ler, yıldız-lar, kapı-lar.
2. Bu üç sözcükte -ler ya da -lar eki bulunuyor, yani üçü de çoğuldur.
3. "tarak" sözcüğünde böyle bir ek yok; tek bir varlığı karşılıyor.
4. Tekil olan kart "tarak" → cevap A.

7. Barış defterine yukarıdaki cümleyi yazdı ama çoğul ekini yanlış seçti. Cümledeki yanlış sözcüğün doğru biçimi nedir?

• A) kuşlar
• B) kuşler
• C) kuşcuk
• D) kuşluk

Doğru cevap: A — "kuş" sözcüğünün ünlüsü "u"dur ve kalındır; kalın ünlüden sonra -lar eki gelir.

1. Çoğul eki almış sözcüğü bulalım: "kuşler".
2. "kuş" sözcüğündeki ünlü "u"dur ve "u" kalın bir ünlüdür.
3. Kalın ünlüden sonra -lar gelir: kuş + lar.
4. Doğru biçim "kuşlar" → cevap A.

8. Beste sözcükleri üç gruba ayırdı ve gruplardan yalnızca birinde hiç tekil ad bırakmadı. Bütün adların çoğul olduğu grup hangisidir?

• A) Grup 1
• B) Grup 2
• C) Grup 3
• D) Hiçbir grupta

Doğru cevap: B — Grup 2'deki dişler, gözler ve parmaklar sözcüklerinin üçü de çoğul eki almıştır.

1. Grup 1'i okuyalım: eller ve saçlar çoğul, ama "burun" tekildir.
2. Grup 3'ü okuyalım: ayaklar ve dizler çoğul, ama "kulak" tekildir.
3. Grup 2'yi okuyalım: diş-ler, göz-ler, parmak-lar → üçünde de çoğul eki var.
4. Bütün adların çoğul olduğu grup Grup 2 → cevap B.

9. Öğretmen tahtaya dört cümle yazdı. Bu cümlelerin ikisinde çoğul ad var, ikisinde yoktur. Çoğul ad bulunmayan cümleler hangileridir?

• A) 1 ile 2
• B) 1 ile 4
• C) 2 ile 3
• D) 3 ile 4

Doğru cevap: C — 2. cümledeki "Kedi" ve 3. cümledeki "Öğretmen" tekildir; 1. cümlede güller, 4. cümlede balonlar çoğuldur.

1. 1. cümle: "güller" sözcüğünde -ler eki var → çoğul ad.
2. 4. cümle: "Balonlar" sözcüğünde -lar eki var → çoğul ad.
3. 2. cümledeki "Kedi" ve 3. cümledeki "Öğretmen" sözcüklerinde çoğul eki yoktur.
4. Çoğul ad bulunmayan cümleler 2 ile 3 → cevap C.

10. Poyraz kutuyu açtı ve içinde birçok oyuncak gördü. Sonra bunlardan yalnızca bir tanesini eline aldı. Poyraz'ın eline aldığı şeyi anlatan tekil ad aşağıdakilerden hangisidir?

• A) oyuncaklar
• B) oyuncakçı
• C) oyunlar
• D) oyuncak

Doğru cevap: D — Çoğul bir adı tekil yapmak için sonundaki -ler ya da -lar eki atılır: oyuncaklar → oyuncak.

1. Poyraz artık birçoğunu değil, yalnızca bir tanesini anlatıyor → tekil ad gerekir.
2. Sözcüğü parçalayalım: oyuncak + lar.
3. Çoğul eki -lar atılınca geriye "oyuncak" kalır.
4. "oyuncakçı" oyuncak satan kişiyi, "oyunlar" ise başka bir sözcüğün çoğulunu anlatır → cevap D.