Yazım Kuralları

1. Öğretmen panoya asmak için büyük harflerin tamamı doğru yazılmış bir cümle arıyor. Buna göre panoya asılacak cümle hangisidir?

• A) A cümlesi
• B) B cümlesi
• C) C cümlesi
• D) D cümlesi

Doğru cevap: C — Cümleler her zaman büyük harfle başlar; kişi, şehir ve yer adları da büyük harfle yazılır. Yalnızca C cümlesinde hem cümle başı hem de özel adlar (Nevşehir, Kapadokya) doğru yazılmıştır.

1. A cümlesi küçük harfle başlıyor; cümle başı büyük olmalıydı.
2. B cümlesinde “mehmet” bir kişi adıdır, büyük harfle başlamalıydı.
3. D cümlesi de küçük harfle başlıyor, bu yanlıştır.
4. C cümlesinde cümle başı ve iki özel ad doğru yazılmış → cevap C.

2. Bilge, defterine kurumun adını uzun uzun yazmak yerine kısaltmasını yazmak istiyor. Bu kurumun kısaltması hangi seçenekte doğru yazılmıştır?

• A) tbmm
• B) T.b.m.m.
• C) TBMM
• D) Tbmm

Doğru cevap: C — Birden çok sözcükten oluşan kurum adları, sözcüklerin ilk harfleri alınarak ve harflerin hepsi büyük yazılarak kısaltılır: Türkiye Büyük Millet Meclisi → TBMM. Bu tür kısaltmalarda araya nokta konmaz.

1. Kurum adındaki sözcüklerin ilk harflerini alalım: T, B, M, M.
2. Kurum kısaltmalarında harflerin hepsi büyük yazılır.
3. Bu tür kısaltmalarda harflerin arasına nokta konmaz.
4. Öyleyse doğru yazım TBMM’dir → cevap C.

3. Cümlede “kuzenlerim” sözcüğünden sonra “da/de” sözü kullanılacaktır. Bu söz kartta nasıl yazılmalıdır?

• A) Ayrı yazılmalıdır: kuzenlerim de
• B) Bitişik yazılmalıdır: kuzenlerimde
• C) Kesme işaretiyle yazılmalıdır: kuzenlerim’de
• D) Büyük harfle yazılmalıdır: kuzenlerim De

Doğru cevap: A — Cümleye “ayrıca, onlar da” anlamı katan “de/da” bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılır. Burada başkalarının yanında kuzenlerin de geleceği anlatıldığı için “de” ayrı yazılır.

1. Cümleden “de” sözünü atalım: “Pikniğe kuzenlerim gelecek.” Cümle bozulmuyor.
2. Atılabiliyorsa bu söz bağlaçtır.
3. Bağlaç olan “de/da” her zaman ayrı yazılır.
4. Kesme işareti ve büyük harf burada kullanılmaz → doğru seçenek A’dır.

4. Aşağıdaki dört cümleden üçünde “de/da” doğru yazılmış, birinde ise yanlış yazılmıştır. Buna göre “de” hangi cümlede yanlış yazılmıştır?

• A) A cümlesinde
• B) B cümlesinde
• C) C cümlesinde
• D) D cümlesinde

Doğru cevap: B — B cümlesindeki “da” yer bildirir; kitap masanın üzerinde bırakılmıştır. Yer bildiren “-da/-de” ektir ve bitişik yazılır: “masada”. C cümlesindeki “de” ise bağlaçtır, ayrı yazılır.

1. B cümlesinden “da” sözünü atalım: “Kitabı masa bıraktım.” Cümle bozuluyor.
2. Atılamıyorsa bu bir ektir ve bitişik yazılır.
3. Doğrusu “masada bıraktım” olmalıydı.
4. A ve D’de ekler zaten bitişik, C’de bağlaç ayrı yazılmış → hata B’dedir.

5. Dört cümlenin üçünde “ki” doğru yazılmış, birinde yazım yanlışı yapılmıştır. Buna göre “ki” yazımı hangi cümlede yanlıştır?

• A) A cümlesinde
• B) B cümlesinde
• C) C cümlesinde
• D) D cümlesinde

Doğru cevap: D — D cümlesindeki “-daki” bir ektir; “sıranın üzerindeki” anlamını verir ve sözcüğe bitişik yazılır: “sıradaki”. A ve C’deki “ki” bağlaçtır, ayrı yazılır; B’deki “-ki” ise ek olduğu için bitişiktir.

1. A ve C cümlelerindeki “ki” iki cümleyi birbirine bağlıyor; bağlaçtır, ayrı yazılır.
2. B cümlesindeki “benimki” tek sözcüktür, buradaki “-ki” ektir.
3. D cümlesinde “sıra daki” yazılmış; oysa burada da “-daki” ektir.
4. Ekler bitişik yazılır, doğrusu “sıradaki”dir → cevap D.

6. Umut arkadaşına kısa bir mesaj yazacak ve cümlesinde soru sözcüğü kullanacak. Buna göre “mi” sözcüğünün yazımı hangi cümlede doğrudur?

• A) A cümlesinde
• B) B cümlesinde
• C) C cümlesinde
• D) D cümlesinde

Doğru cevap: B — Soru anlamı katan “mı, mi, mu, mü” sözcükleri kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. Araya kısa çizgi konmaz ve bu sözcük büyük harfle başlamaz.

1. Soru sözü “mi” kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.
2. A cümlesinde bitişik yazılmış, bu yanlıştır.
3. C cümlesinde araya kısa çizgi konmuş, oysa çizgi kullanılmaz.
4. D cümlesinde gereksiz yere büyük harf var → doğru yazım B’dedir.

7. Zeynep kartındaki sayıyı rakamla değil, yazıyla yazmak istiyor. Buradaki 24 sayısı yazıyla hangi seçenekteki gibi yazılır?

• A) yirmidört
• B) yirmi dört
• C) yirmi-dört
• D) Yirmidört

Doğru cevap: B — Sayılar yazıyla gösterilirken her basamak ayrı yazılır: yirmi dört, otuz beş, yüz on iki. Araya çizgi konmaz ve cümle ortasında büyük harfle başlanmaz.

1. 24 sayısını basamaklarına ayıralım: yirmi ve dört.
2. Sayılar yazıyla gösterilirken her basamak ayrı yazılır.
3. Bitişik yazmak, araya çizgi koymak yanlıştır.
4. Cümle ortasında olduğu için büyük harf de gerekmez → cevap B.

8. Yukarıdaki sözlerden biri iki sözcükten oluşmasına rağmen tek bir varlığın adıdır. Buna göre hangisi bitişik yazılmalıdır?

• A) A seçeneğindeki söz
• B) B seçeneğindeki söz
• C) C seçeneğindeki söz
• D) D seçeneğindeki söz

Doğru cevap: A — İki sözcük birleşip yeni ve tek bir varlığın adı olmuşsa bitişik yazılır: hanımeli bir çiçek türüdür, hanımın eli demek değildir. Ders kitabı, okul bahçesi ve kalem kutusu ise sözcüklerin kendi anlamlarını korur, ayrı yazılır.

1. “Hanım eli” gerçekten bir hanımın eli midir? Hayır, bir çiçeğin adıdır.
2. Sözcükler kendi anlamlarından uzaklaşıp yeni bir varlığı adlandırmışsa bitişik yazılır.
3. Ders kitabı, okul bahçesi ve kalem kutusu kendi anlamlarını korur.
4. Öyleyse yalnızca “hanımeli” bitişik yazılır → cevap A.

9. Bir öğrenci yarınki planını dört madde hâlinde yazdı; bir maddede yazım yanlışı yaptı. Buna göre hangi satırda yazım yanlışı vardır?

• A) 1. satırda
• B) 2. satırda
• C) 3. satırda
• D) 4. satırda

Doğru cevap: D — 4. satırdaki “ödevimide” sözünde “de” bağlaçtır; “ayrıca ödevimi de yapacağım” anlamı taşır ve ayrı yazılmalıdır. Doğrusu “ödevimi de yapacağım”dır.

1. 4. satırdaki “de” sözünü atalım: “Akşam eve dönünce ödevimi yapacağım.” Cümle bozulmuyor.
2. Atılabildiğine göre bu söz bağlaçtır ve ayrı yazılır.
3. 3. satırdaki “elma da” zaten bağlaç olduğu için ayrı yazılmış → doğru.
4. 1 ve 2. satırlarda yanlış yoktur → yazım yanlışı 4. satırdadır.

10. Yukarıdaki metin yazılırken büyük harf kuralına hiç dikkat edilmemiştir. Metinde büyük harfle başlaması gereken kaç sözcük küçük harfle yazılmıştır?

• A) 2
• B) 3
• C) 4
• D) 5

Doğru cevap: C — Büyük yazılması gereken sözcükler şunlardır: “geçen” (cümle başı), “bursa’ya” (şehir adı), “uludağ’da” (hem cümle başı hem dağ adı), “kardeşim” (cümle başı). Toplam dört sözcüktür.

1. Birinci cümlede “geçen” cümle başıdır, “bursa’ya” ise şehir adıdır → 2 sözcük.
2. İkinci cümle “uludağ’da” ile başlıyor; hem cümle başı hem özel ad → 1 sözcük.
3. Üçüncü cümle “kardeşim” ile başlıyor, cümle başı büyük yazılır → 1 sözcük.
4. Toplam 2 + 1 + 1 = 4 sözcük → doğru seçenek C’dir.