Zıt Anlamlı Kelimeler

1. Ada komşusunu yukarıdaki cümleyle anlattı. Ada’nın kullandığı cömert sözcüğünün karşıt anlamlısı hangisidir?

• A) yardımsever
• B) çalışkan
• C) neşeli
• D) cimri

Doğru cevap: D — Cömert, elindekini kolayca paylaşan kişidir. Bunun tersi, elindekini paylaşmaktan kaçınan kişidir; ona cimri denir. Yardımsever cömert ile yakın anlamlıdır, çalışkan ve neşeli ise başka özellikler anlatır.

1. Cömert sözcüğünün anlamı: verdiğini esirgemeyen, paylaşmayı seven kişi.
2. Yardımsever de paylaşan kişidir; bu, cömerdin karşıtı değil yakınıdır.
3. Çalışkan çok çalışan, neşeli ise güler yüzlü demektir; ikisi de paylaşmayla ilgili değildir.
4. Paylaşmayı sevmeyen kişiye cimri denir → cömert sözcüğünün karşıtı cimridir.

2. Öğretmen tahtaya numaralı dört cümle yazdı ve içlerinde karşıt anlamlı sözcük arattı. Buna göre bu cümlelerin hangisinde karşıt anlamlı sözcük kullanılmamıştır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede
• D) 4. cümlede

Doğru cevap: B — Birinci cümlede sessiz – gürültülü, üçüncü cümlede düz – eğri, dördüncü cümlede hatırlamak – unutmak karşıt çiftleri vardır. İkinci cümledeki elma ile armut ise iki ayrı meyvenin adıdır, karşıt anlamlı değildir.

1. 1. cümle: sessiz ses olmaması, gürültülü ise ses çokluğudur → karşıt çift var.
2. 3. cümle: düz yol dosdoğru, eğri yol ise kıvrımlıdır → karşıt çift var.
3. 4. cümle: hatırlamak akılda tutmak, unutmak ise aklından çıkarmaktır → karşıt çift var.
4. 2. cümlede elma ile armut iki farklı meyvedir; biri diğerinin tersi değildir → aranan cümle 2. cümledir.

3. Fırıncı amca sabah çıkardığı ekmekleri ön rafa, dünden kalanları arka rafa koydu. Ön raftaki ekmekler taze ise arka raftakiler için hangi sözcük kullanılır?

• A) bayat
• B) sıcak
• C) küçük
• D) yumuşak

Doğru cevap: A — Taze, yeni yapılmış ve bozulmamış demektir. Üzerinden zaman geçmiş, kurumuş ekmeğe bayat denir. Sıcak ısıyla, küçük büyüklükle, yumuşak ise sertlikle ilgilidir.

1. Ön raftaki ekmekler o sabah çıkmıştır, yani tazedir.
2. Arka raftakiler dünden kalmıştır; üzerinden bir gün geçmiştir.
3. Sıcak, küçük ve yumuşak sözcükleri ekmeğin ısısını, boyutunu ya da sertliğini anlatır; tazeliğin karşıtı değildir.
4. Tazeliğini yitirmiş ekmeğe bayat denir → taze sözcüğünün karşıtı bayattır.

4. Umut karşıt anlamlı ikilileri tabloya yazdı; öğretmeni bir satırın yanlış olduğunu söyledi. Öğretmenin yanlış bulduğu satır kaçıncı satırdır?

• A) 1. satır
• B) 2. satır
• C) 3. satır
• D) 2. ve 3. satır

Doğru cevap: C — Sağlam ile dayanıklı aynı anlama gelir; ikisi de kolay bozulmayan demektir. Bunlar karşıt değil, eş anlamlıdır. Sağlam sözcüğünün karşıtı çürüktür.

1. 1. satır: kazanmak elde etmek, kaybetmek ise yitirmektir → karşıt, doğru.
2. 2. satır: ödül iyi davranışın karşılığı, ceza ise kötü davranışın karşılığıdır → karşıt, doğru.
3. 3. satır: sağlam kolay kırılmayan, dayanıklı da kolay bozulmayan demektir.
4. Aynı anlama gelen sözcükler karşıt olamaz; oraya “sağlam – çürük” yazılmalıydı → hatalı satır 3. satırdır.

5. Yukarıdaki metinde kasabanın iki mevsimdeki hâli karşılaştırılmıştır. Metne göre bu karşılaştırmayı sağlayan karşıt anlamlı sözcük çifti hangisidir?

• A) yaz – sahil
• B) çarşı – park
• C) sokak – kasaba
• D) kalabalık – ıssız

Doğru cevap: D — Metinde yaz için “çok kalabalık”, kış için “ıssız” denmiştir. Kalabalık insanın çok olması, ıssız ise kimsenin bulunmaması demektir; bu ikisi birbirinin karşıtıdır.

1. Yaz mevsiminde sokaklar için ne söylenmiş? “Çok kalabalık olur.”
2. Kış mevsiminde aynı sokaklar için ne söylenmiş? “Issız kalır.”
3. Sahil, çarşı, park ve sokak yer adlarıdır; biri diğerinin tersi değildir.
4. Karşılaştırmayı sağlayan çift kalabalık ↔ ıssızdır.

6. Deniz’e, verilen cümledeki iki sözcüğü karşıt anlamlılarıyla değiştirme ödevi verildi ve defterine yukarıdaki cümleyi yazdı. Buna göre Deniz’in yaptığı işlerden hangisi ödeve uymamaktadır?

• A) savurgan yerine tutumlu yazması
• B) çabuk yerine hızlı yazması
• C) kardeşim sözcüğünü değiştirmemesi
• D) harçlık sözcüğünü değiştirmemesi

Doğru cevap: B — Savurgan ile tutumlu birbirinin karşıtıdır, bu değişiklik doğrudur. Çabuk ile hızlı ise aynı anlama gelir; Deniz karşıt anlamlı yerine eş anlamlı sözcük yazmıştır. Çabuk sözcüğünün karşıtı yavaştır.

1. Birinci değişiklik: savurgan parasını gereksiz harcayan, tutumlu ise dikkatli harcayan kişidir → karşıt, doğru.
2. İkinci değişiklik: çabuk, kısa sürede yapmayı anlatır.
3. Hızlı sözcüğü de kısa sürede yapmayı anlatır; ikisi aynı anlamdadır.
4. Karşıt istenirken eş anlamlı yazıldığı için ödeve uymayan iş B’dir; “yavaş” yazılmalıydı.

7. Hava durumu sunucusu “Hafta başında sıcaklık artacak, hafta sonuna doğru ise .......... .” cümlesini kurdu ve boşluğa artacak sözcüğünün karşıtını söyledi. Sunucunun boşluğa söylediği sözcük hangisidir?

• A) azalacak
• B) yağacak
• C) sürecek
• D) değişecek

Doğru cevap: A — Artmak, sayının ya da miktarın çoğalmasıdır; bunun tersi eksilmedir, yani azalmaktır. Yağmak, sürmek ve değişmek sözcükleri artmak sözcüğünün karşıtı değildir.

1. Cümlenin ilk bölümünde sıcaklığın artacağı, yani yükseleceği söyleniyor.
2. Boşluğa artacak sözcüğünün karşıtı gelecek; öyleyse sıcaklığın düşmesi anlatılmalı.
3. Yağacak yağışı, sürecek devam etmeyi, değişecek ise başkalaşmayı anlatır; hiçbiri “düşme” demek değildir.
4. Miktarın düşmesine azalmak denir → boşluğa azalacak sözcüğü gelir.

8. Zeynep dört kart hazırladı; üçüne karşıt anlamlı, birine ise birbirine yakın anlamlı sözcükler yazdı. Yakın anlamlı sözcüklerin yazıldığı kart hangisidir?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: C — Sessiz ile suskun ikisi de ses çıkarmayan, konuşmayan demektir; birbirinin karşıtı değildir. Sessiz sözcüğünün karşıtı gürültülüdür.

1. A kartı: barış savaşın bitmesi, savaş ise çatışma hâlidir → karşıt.
2. B kartı: toplamak bir araya getirmek, dağıtmak ise ayrı ayrı vermektir → karşıt.
3. D kartı: ilerlemek öne gitmek, gerilemek ise geriye gitmektir → karşıt.
4. C kartında sessiz de suskun da konuşmayan demektir; anlamları yakındır → aranan kart C kartıdır.

9. Öğretmen Efe’ye iki iş verdi: “Önce cimri sözcüğünün karşıtını bul, sonra bulduğun sözcükle aynı anlama gelen bir söz söyle.” Buna göre Efe sırasıyla hangi sözcükleri söylemelidir?

• A) tutumlu, sonra savurgan
• B) cömert, sonra hesaplı
• C) savurgan, sonra cimri
• D) cömert, sonra eli açık

Doğru cevap: D — Cimri sözcüğünün karşıtı cömerttir. Cömert kişi için “eli açık” da denir; bu söz cömert ile aynı anlamı verir. Hesaplı ise dikkatli harcayan demektir, cömert ile aynı anlama gelmez.

1. Birinci adım: cimri, elindekini paylaşmayan kişidir. Bunun tersi paylaşmayı seven kişidir → cömert.
2. Tutumlu sözcüğü savurganın karşıtıdır, cimrinin değil; bu yüzden birinci adımda seçilemez.
3. İkinci adım: cömert ile aynı anlamı veren sözü bulalım. Halk arasında cömert kişiye “eli açık” denir.
4. Hesaplı, parasını ölçüp biçerek harcayan demektir; cömertle aynı anlamda değildir → doğru sıra D’dir.

10. Öğretmen sınıfa bir bilmece sordu: “Tuttuğum sözcüğün karşıtı hatırlamak; kendisi ise bildiğimiz bir şeyi aklımızda tutamamak demek.” Buna göre öğretmenin tuttuğu sözcük hangisidir?

• A) uyumak
• B) unutmak
• C) susmak
• D) şaşırmak

Doğru cevap: B — Hatırlamak, aklımızda olanı yeniden akla getirmektir. Bunun tersi, bildiğimizi aklımızda tutamamaktır; buna unutmak denir. İki ipucu da yalnızca bu sözcüğe uyar.

1. Birinci ipucu: sözcüğün karşıtı hatırlamak olmalı.
2. İkinci ipucu: bildiğimiz bir şeyi aklımızda tutamamak anlatılıyor.
3. Uyumak dinlenmek, susmak konuşmamak, şaşırmak ise beklenmedik bir durum karşısında kalmaktır.
4. İki ipucunu birden karşılayan sözcük unutmaktır.