Işığın Yansıması ve Renkler

1. Şekilde düz bir ayna yüzeyine gelen ışın ve normal doğrusu gösterilmiştir. Gelme açısı 40° olduğuna göre soru işaretiyle gösterilen yansıma açısı kaç derecedir?

• A) 20°
• B) 40°
• C) 50°
• D) 80°

Doğru cevap: B — Yansıma kanununa göre yansıma açısı gelme açısına eşittir; iki açı da 40°'dir.

1. Gelme açısı, gelen ışın ile normal arasındaki açıdır.
2. Şekilde bu açı 40° verilmiştir.
3. Yansıma kanununa göre yansıma açısı gelme açısına eşittir.
4. Bu yüzden aranan açı da 40°'dir.

2. Bir öğrenci ışık kaynağını farklı açılarda tutarak aynadaki yansımaları ölçmüş ve sonuçları tabloya yazmıştır. Bu ölçümler hangi genellemeyi destekler?

• A) Yansıma açısı her zaman gelme açısından büyüktür.
• B) Yansıma açısı her zaman gelme açısına eşittir.
• C) Yansıma açısı gelme açısının yarısıdır.
• D) Yansıma açısı ölçüm yapılan odaya bağlıdır.

Doğru cevap: B — Üç denemede de iki açı birbirine eşit ölçülmüştür; bu yansıma kanunudur.

1. 1. denemede 25° ve 25° ölçülmüştür.
2. 2. denemede 40° ve 40° ölçülmüştür.
3. 3. denemede 65° ve 65° ölçülmüştür.
4. Bütün denemelerde iki açı eşit olduğu için yansıma açısı gelme açısına eşittir.

3. Şekilde iki farklı yüzeye gelen ışınların yansıması gösterilmiştir. K ve L yüzeyleri için yapılabilecek doğru karşılaştırma nedir?

• A) K düzgün yansıma yapar ve görüntü oluşturur; L dağınık yansıma yapar ve görüntü oluşmaz.
• B) L düzgün yansıma yapar, K dağınık yansıma yapar.
• C) İki yüzey de dağınık yansıma yapar.
• D) İki yüzeyde de ışık hiç yansımaz.

Doğru cevap: A — Pürüzsüz K yüzeyinde ışınlar düzenli yansır ve görüntü oluşur; pürüzlü L yüzeyinde ışınlar farklı yönlere dağılır.

1. K yüzeyi düz çizilmiştir ve yansıyan ışınlar birbirine paraleldir.
2. Düzenli yansımada yüzeyde görüntü oluşur.
3. L yüzeyi girintili çıkıntılıdır ve ışınlar farklı yönlere gitmiştir.
4. Bu dağınık yansımadır ve görüntü oluşmaz.

4. Şekilde düz bir aynanın 30 cm önüne konan cisim ve görüntüsü gösterilmiştir. Soru işaretiyle gösterilen uzaklık ile görüntünün özellikleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) 15 cm; görüntü cisimden küçüktür.
• B) 30 cm; görüntü cisimle aynı büyüklüktedir.
• C) 60 cm; görüntü cisimden büyüktür.
• D) 30 cm; görüntü baş aşağı oluşur.

Doğru cevap: B — Düz aynada görüntü aynanın arkasında, cisimle eşit uzaklıkta ve aynı büyüklükte oluşur.

1. Düz aynada görüntü, aynanın arkasında oluşur.
2. Görüntünün aynaya uzaklığı, cismin aynaya uzaklığına eşittir.
3. Cisim 30 cm uzaktadır, görüntü de 30 cm uzaktadır.
4. Düz aynada görüntü aynı büyüklükte ve düzdür.

5. Ambulansların ön kısmına yazı ters olarak yazılmaktadır. Önündeki sürücünün dikiz aynasından bu yazıyı düz okuyabilmesi hangi özellikle açıklanır?

• A) Aynanın ışığı soğurmasıyla
• B) Düz aynada görüntünün küçülmesiyle
• C) Düz aynada görüntünün sağ ile solunun yer değiştirmesiyle
• D) Işığın aynada renklere ayrılmasıyla

Doğru cevap: C — Düz aynada görüntüde sağ-sol yer değiştirir; ters yazılan yazı aynada düz okunur.

1. Düz aynada oluşan görüntüde sağ taraf sol, sol taraf sağ görünür.
2. Ambulansın önündeki yazı bilerek ters yazılmıştır.
3. Dikiz aynasında bu yazının sağı ile solu yeniden yer değiştirir.
4. Böylece sürücü yazıyı düz okur.

6. Şekilde cam prizmaya gönderilen beyaz ışığın prizmadan çıktıktan sonra farklı renklere ayrıldığı gösterilmiştir. Bu gözlem beyaz ışık hakkında neyi kanıtlar?

• A) Prizmanın renk ürettiğini
• B) Beyaz ışığın farklı renklerin karışımından oluştuğunu
• C) Beyaz ışığın tek renkten oluştuğunu
• D) Cam prizmanın ışığı soğurduğunu

Doğru cevap: B — Prizma renk üretmez; beyaz ışığın içinde bulunan renkleri ayırır.

1. Prizmaya tek bir beyaz ışık demeti girmiştir.
2. Prizmadan kırmızıdan mora kadar birçok renk çıkmıştır.
3. Prizma renk üretemeyeceğine göre bu renkler beyaz ışığın içindeydi.
4. Demek ki beyaz ışık renklerin karışımıdır.

7. Şekilde beyaz ışık altında kırmızı görünen bir top ve topun yansıttığı ışık gösterilmiştir. Topun kırmızı görünmesi nasıl açıklanır?

• A) Top kırmızı ışığı soğurur, diğer renkleri yansıtır.
• B) Top kendi kırmızı ışığını üretir.
• C) Top beyaz ışığın içindeki kırmızıyı yansıtır, diğer renkleri soğurur.
• D) Top bütün renkleri yansıtır.

Doğru cevap: C — Cismin rengi, yansıttığı ışığın rengidir; kırmızı cisim kırmızıyı yansıtır, diğer renkleri soğurur.

1. Topa beyaz ışık, yani bütün renkler gelmektedir.
2. Şekilde toptan yalnızca kırmızı ışık yansımıştır.
3. Diğer renkler top tarafından soğurulmuştur.
4. Göze yalnızca kırmızı ışık geldiği için top kırmızı görünür.

8. Karanlık odada farklı renkte ışıklar altında topların rengi gözlenmiş ve tabloya kaydedilmiştir. Mavi ışık altında kırmızı topun nasıl görüneceği ve sebebi nedir?

• A) Kırmızı görünür, çünkü rengi değişmez.
• B) Mavi görünür, çünkü mavi ışığı yansıtır.
• C) Beyaz görünür, çünkü bütün ışıkları yansıtır.
• D) Siyah görünür, çünkü mavi ışığı soğurur ve yansıtacak kırmızı ışık yoktur.

Doğru cevap: D — Kırmızı cisim yalnızca kırmızıyı yansıtır; ortamda kırmızı ışık yoksa göze ışık gelmez ve cisim siyah görünür.

1. Kırmızı top yalnızca kırmızı ışığı yansıtır.
2. Mavi ışık altında ortamda kırmızı ışık yoktur.
3. Gelen mavi ışık top tarafından soğurulur.
4. Göze hiç ışık gelmediği için top siyah görünür.

9. İçlerinde eşit miktarda su bulunan siyah ve beyaz iki kap aynı süre güneşte bekletilmiş ve sıcaklıkları ölçülmüştür. Bu ölçümler ışığın soğurulmasıyla nasıl ilişkilendirilir?

• A) Siyah yüzey ışığın büyük bölümünü soğurduğu için daha çok ısınmıştır.
• B) Beyaz yüzey ışığı soğurduğu için daha çok ısınmıştır.
• C) Renk ile ısınma arasında ilişki yoktur.
• D) Siyah yüzey ışığı yansıttığı için ısınmıştır.

Doğru cevap: A — Siyah yüzeyler gelen ışığın neredeyse tamamını soğurur; soğurulan ışık enerjisi ısıya dönüşür.

1. İki kaptaki su miktarı ve bekleme süresi aynıdır.
2. Tek değişen kabın rengidir.
3. Siyah kapta sıcaklık 18 °C, beyaz kapta 6 °C artmıştır.
4. Siyah yüzey ışığı soğurduğu, beyaz yüzey yansıttığı için fark oluşmuştur.

10. Yağmurdan sonra güneşin karşısına bakan bir çocuk gökyüzünde gökkuşağı görüyor. Gökkuşağının oluşumu hangi olayla açıklanır?

• A) Bulutların ışık üretmesiyle
• B) Işığın siyah bulutlarda soğurulmasıyla
• C) Havadaki su damlacıklarının beyaz ışığı renklerine ayırmasıyla
• D) Güneşin renk değiştirmesiyle

Doğru cevap: C — Havada asılı su damlacıkları prizma gibi davranır ve beyaz güneş ışığını renklerine ayırır.

1. Yağmurdan sonra havada çok sayıda su damlacığı kalır.
2. Güneş ışığı bu damlacıkların içine girer.
3. Damlacık prizma gibi davranarak ışığı renklerine ayırır.
4. Ayrışan renkler gözle gökkuşağı olarak görülür.

11. Bir öğrenci sinema perdesinin neden pürüzlü ve mat olduğunu merak etmektedir. Şekildeki iki yüzey türü dikkate alındığında perde için hangi açıklama uygundur?

• A) Perde L gibi dağınık yansıma yapar, böylece görüntü salonun her yerinden izlenebilir.
• B) Perde K gibi düzgün yansıma yapar, böylece yalnızca ortadaki koltuklardan görülür.
• C) Perde ışığın tamamını soğurur.
• D) Perdenin yüzeyi görüntüyü etkilemez.

Doğru cevap: A — Mat yüzey ışığı her yöne dağıtır; böylece salonun her noktasından görüntü izlenebilir.

1. Şekilde L yüzeyi pürüzlüdür ve ışınları farklı yönlere yansıtmaktadır.
2. Sinema perdesi de mat ve pürüzlüdür.
3. Işık her yöne dağıldığı için görüntü geniş bir alandan görünür.
4. Ayna gibi düzgün bir yüzey olsaydı görüntü yalnızca belirli bir yönde görülürdü.

12. Aynı ayna yüzeyine gelen bir ışın, ayna yüzeyiyle 25° açı yapmaktadır. Bu ışının yansıma açısı kaç derece olur?

• A) 25°
• B) 50°
• C) 65°
• D) 90°

Doğru cevap: C — Normal yüzeye diktir; ışın yüzeyle 25° yapıyorsa normalle 90° − 25° = 65° yapar ve yansıma açısı da 65°'dir.

1. Açılar yüzeyden değil, normalden ölçülür.
2. Normal, yüzeye dik olduğu için yüzeyle arasında 90° vardır.
3. Işın yüzeyle 25° yapıyorsa normalle 90 − 25 = 65° yapar.
4. Yansıma açısı gelme açısına eşit olduğundan 65° bulunur.

13. Düz aynanın önündeki cisim aynaya doğru 10 cm yaklaştırılırsa cisim ile görüntüsü arasındaki uzaklık ne olur?

• A) 60 cm'den 40 cm'ye iner.
• B) 60 cm'de sabit kalır.
• C) 60 cm'den 50 cm'ye iner.
• D) 60 cm'den 80 cm'ye çıkar.

Doğru cevap: A — Cisim 30 cm'den 20 cm'ye gelir; görüntü de 20 cm uzakta olur, aradaki uzaklık 2 × 20 = 40 cm'dir.

1. Başlangıçta cisim 30, görüntü 30 cm uzaktadır; arada 60 cm vardır.
2. Cisim 10 cm yaklaşınca uzaklığı 20 cm olur.
3. Görüntü de aynaya 20 cm uzaklıkta oluşur.
4. Toplam uzaklık 20 + 20 = 40 cm olur.

14. Bir öğrenci "Cisimler kendi renklerinde ışık ürettiği için renkli görünür." demektedir. Karanlık odada hiçbir cismin renginin seçilememesi bu görüşü nasıl çürütür?

• A) Çürütmez, karanlıkta da renkler görünür.
• B) Renk yalnızca gözün yorumudur, ışıkla ilgisi yoktur.
• C) Karanlıkta cisimlerin rengi değişir.
• D) Cisimler ışık üretseydi karanlıkta da renkli görünürlerdi; demek ki rengi belirleyen, yansıtılan ışıktır.

Doğru cevap: D — Cisimler ışık kaynağı değildir; üzerlerine düşen ışığın bir bölümünü yansıttıkları için renkli görünürler.

1. Karanlık odada ortama ışık gelmemektedir.
2. Bu koşulda hiçbir cismin rengi seçilememektedir.
3. Cisimler kendi ışığını üretseydi karanlıkta da görünürlerdi.
4. Demek ki rengi belirleyen, cismin yansıttığı ışıktır.

15. Prizmadan çıkan renkli ışıklar, ikinci bir ters prizmadan geçirildiğinde tek bir demet hâlinde birleşip beyaz görünmektedir. Bu ek deney hangi sonucu güçlendirir?

• A) Prizmaların renkleri yok ettiğini
• B) Renklerin yalnızca gözde oluştuğunu
• C) Işığın yalnızca camda ilerleyebildiğini
• D) Beyaz ışığın renklere ayrılabildiğini ve bu renklerin yeniden birleşerek beyazı oluşturduğunu

Doğru cevap: D — Ayrışan renklerin yeniden birleşip beyaz vermesi, beyaz ışığın bu renklerin karışımı olduğunu doğrular.

1. Birinci prizma beyaz ışığı renklerine ayırmıştır.
2. İkinci ters prizma bu renkleri yeniden bir araya getirmiştir.
3. Birleşen demet yeniden beyaz görünmüştür.
4. Bu, beyaz ışığın renklerin karışımı olduğunu güçlendirir.