Kuvvetin Etkisinde Hareket

1. Şekildeki sandığa uygulanan kuvvetlerin bileşkesi 4 N ve sağa doğru olduğuna göre soru işaretiyle gösterilen kuvvetin büyüklüğü kaç newtondur?

• A) 4 N
• B) 8 N
• C) 12 N
• D) 16 N

Doğru cevap: B — Zıt yönlü kuvvetlerde 12 − x = 4 olduğundan x = 8 N bulunur.

1. Sağa doğru 12 N kuvvet uygulanmaktadır.
2. Bileşke de sağa doğru ve 4 N'dur.
3. Zıt yönlü kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır: 12 − x = 4.
4. Buradan x = 8 N bulunur.

2. Grafikte bir aracın süratinin zamanla değişimi verilmiştir. Bu araç 8 saniyede toplam kaç metre yol alır?

• A) 12 metre
• B) 20 metre
• C) 96 metre
• D) 1,5 metre

Doğru cevap: C — Sürat 8 saniye boyunca 12 m/s sabittir: yol = 12 × 8 = 96 m.

1. Grafikteki çizgi yatay olduğu için sürat sabittir.
2. Sabit sürat değeri 12 m/s'dir.
3. Yol = sürat × zaman bağıntısı kullanılır.
4. 12 × 8 = 96 metre bulunur.

3. Bir öğrenci sürtünme kuvvetini araştırmak için tablodaki üç denemeyi yapmıştır. Sürtünme kuvvetinin yüzeyin türüne bağlı olduğunu göstermek için hangi iki deneme karşılaştırılmalıdır?

• A) 1 ile 2, çünkü yalnızca yüzey değişmiştir.
• B) 1 ile 3, çünkü yalnızca kütle değişmiştir.
• C) 2 ile 3, çünkü hem kütle hem yüzey değişmiştir.
• D) Üç denemenin hepsi birlikte karşılaştırılmalıdır.

Doğru cevap: A — Kontrollü deneyde tek bir değişken değiştirilir; 1 ve 2. denemelerde kütle aynı, yalnızca yüzey farklıdır.

1. 1. ve 2. denemede kütle 500 g olarak aynıdır.
2. Bu iki denemede yüzey parke ve halı olarak değişmiştir.
3. Diğer değişkenler sabit olduğu için karşılaştırma geçerlidir.
4. 1 ile 3 kütle etkisini, 2 ile 3 ise iki değişkeni birden değiştirir.

4. Bir tren 120 kilometrelik yolun ilk 40 kilometresini 1 saatte, kalan bölümünü ise 2 saatte almıştır. Trenin bütün yolculuk boyunca ortalama sürati kaç km/h'dir?

• A) 40 km/h
• B) 50 km/h
• C) 60 km/h
• D) 80 km/h

Doğru cevap: A — Toplam yol 120 km, toplam zaman 3 saattir: 120 ÷ 3 = 40 km/h.

1. Toplam alınan yol 120 kilometredir.
2. Toplam geçen zaman 1 + 2 = 3 saattir.
3. Ortalama sürat toplam yolun toplam zamana bölünmesiyle bulunur.
4. 120 ÷ 3 = 40 km/h hesaplanır.

5. Şekildeki kutuya üç kuvvet aynı anda uygulanmaktadır. Kuvvetler uygulandığında sürtünmesiz zeminde duran kutunun durumu nasıl olur?

• A) Durmaya devam eder, çünkü bileşke kuvvet sıfırdır.
• B) Sola doğru hareket eder.
• C) Sağa doğru hareket eder.
• D) Önce sağa sonra sola hareket eder.

Doğru cevap: A — Sağa 9 + 5 = 14 N, sola 14 N; bileşke 0 N olduğu için kuvvetler dengelenmiştir.

1. Sağa doğru kuvvetler toplanır: 9 N + 5 N = 14 N.
2. Sola doğru uygulanan kuvvet de 14 N'dur.
3. Zıt yönlü eşit kuvvetler birbirini dengeler.
4. Bileşke sıfır olduğundan duran kutu durmayı sürdürür.

6. Grafikte iki koşucunun aldığı yol zamana bağlı olarak verilmiştir. Grafiğin biçimine bakarak K ve L koşucularının hareketleri için ne söylenir?

• A) İkisi de sabit süratle koşmuştur.
• B) K sabit süratle, L giderek artan süratle koşmuştur.
• C) K giderek yavaşlamış, L sabit süratle koşmuştur.
• D) İkisi de yolun tamamında durmuştur.

Doğru cevap: B — K'nin çizgisi doğru olduğu için süratı sabittir; L'nin çizgisi giderek dikleştiği için sürati artmaktadır.

1. K her saniyede 12 metre almıştır, artışlar eşittir.
2. Eşit zamanda eşit yol sabit sürat demektir.
3. L'nin aldığı yollar 4, 12 ve 20 metre biçiminde artmıştır.
4. Artan yol, artan sürat anlamına gelir.

7. Aynı dinamometreye asılan cismin yerine, kütlesi bunun iki katı olan bir cisim asılıyor. Yay uzaması kuvvetle doğru orantılı olduğuna göre ibrenin göstereceği yeni değer ne olur?

• A) Yine 10 N gösterir.
• B) 5 N gösterir.
• C) 20 N gösterir.
• D) Hiçbir değer göstermez.

Doğru cevap: C — Kütle iki katına çıkınca ağırlık da iki katına çıkar; dinamometre 2 × 10 = 20 N gösterir.

1. İlk cisim için dinamometre 10 N göstermiştir.
2. Yeni cismin kütlesi iki kat olduğundan ağırlığı da iki kattır.
3. Yay uzaması uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır.
4. 10 N × 2 = 20 N okunur.

8. Bir öğrenci 20 saniyede 300 metre koşan bisikletli için "Sürati 15 m/s'dir, öyleyse 1 dakikada 900 metre alır." demiştir. Öğrencinin çözümü değerlendirildiğinde ne söylenmelidir?

• A) Sürat yanlış, sonuç doğrudur.
• B) Sürat doğru, sonuç yanlıştır.
• C) Hem sürat hem sonuç yanlıştır.
• D) Hem sürat hem sonuç doğrudur.

Doğru cevap: D — 300 ÷ 20 = 15 m/s ve 15 × 60 = 900 m; iki adım da doğrudur.

1. Sürat = 300 m ÷ 20 s = 15 m/s bulunur.
2. Bir dakika 60 saniyedir.
3. Yol = 15 m/s × 60 s = 900 metre olur.
4. Öğrencinin her iki adımı da doğrudur.

9. Tablodaki ölçümlerle hareket eden cismin bu düzende devam ettiği varsayılırsa 15. saniyenin sonunda kaç metre yol almış olur?

• A) 72 metre
• B) 80 metre
• C) 90 metre
• D) 108 metre

Doğru cevap: C — Sürat 54 ÷ 9 = 6 m/s; 15 saniyede 6 × 15 = 90 metre alınır.

1. Tabloda 9 saniyede 54 metre alınmıştır.
2. Sürat = 54 ÷ 9 = 6 m/s bulunur.
3. Hareket aynı düzende sürdüğü için sürat sabittir.
4. 6 m/s × 15 s = 90 metre hesaplanır.

10. Halat çekme yarışında soldaki takıma, aynı yönde 70 N uygulayan bir oyuncu daha katılıyor. Yeni durumda halat nasıl hareket eder?

• A) Sağa doğru 70 N ile hareket eder.
• B) Sola doğru 70 N ile hareket eder.
• C) Sola doğru 140 N ile hareket eder.
• D) Kuvvetler dengelendiği için halat hareket etmez.

Doğru cevap: D — Sol taraf 350 + 70 = 420 N olur; sağ taraf da 420 N olduğundan bileşke sıfırdır.

1. Soldaki takımın kuvveti 350 N idi.
2. Yeni oyuncuyla birlikte 350 + 70 = 420 N olur.
3. Sağdaki takımın kuvveti de 420 N'dur.
4. Eşit ve zıt kuvvetler dengelendiği için halat hareket etmez.

11. Fotoğraflarda ardışık işaretler arası uzaklık 8 metre olarak ölçülmüştür. Bu topun süratini ve 12 saniyede alacağı yolu bulan öğrenci hangi değerleri elde eder?

• A) 8 m/s ve 96 metre
• B) 4 m/s ve 48 metre
• C) 8 m/s ve 64 metre
• D) 2 m/s ve 24 metre

Doğru cevap: A — Her saniyede 8 metre alındığı için sürat 8 m/s, 12 saniyede yol 8 × 12 = 96 metredir.

1. Fotoğraflar 1 saniye arayla çekilmiştir.
2. Her aralıkta 8 metre yol alınmıştır.
3. Sürat = 8 m ÷ 1 s = 8 m/s bulunur.
4. Yol = 8 × 12 = 96 metre hesaplanır.

12. Bloğa sağa doğru üç, sola doğru bir kuvvet uygulanmaktadır. Blok sabit süratle sola doğru hareket etmeye başlaması için sola uygulanan kuvvet en az kaç newton artırılmalıdır?

• A) 0 N artırılmalıdır
• B) 1 N'dan fazla artırılmalıdır
• C) 9 N artırılmalıdır
• D) 18 N artırılmalıdır

Doğru cevap: B — Sağa 3 + 3 + 3 = 9 N, sola 9 N; kuvvetler dengede olduğundan sola hareket için sol kuvvet 9 N'u aşmalıdır.

1. Sağa doğru kuvvetler toplanır: 3 + 3 + 3 = 9 N.
2. Sola doğru kuvvet 9 N'dur, bileşke sıfırdır.
3. Sola hareket için sol taraftaki kuvvetin büyük olması gerekir.
4. Bu yüzden sola uygulanan kuvvet 9 N'un üzerine çıkarılmalıdır.

13. Aynı anda yola çıkan iki bisikletliden biri 12 m/s, diğeri 9 m/s sabit süratle aynı yönde ilerliyor. 40 saniye sonra aralarındaki uzaklık kaç metre olur?

• A) 3 metre
• B) 30 metre
• C) 90 metre
• D) 120 metre

Doğru cevap: D — Sürat farkı 12 − 9 = 3 m/s; 40 saniyede aradaki açıklık 3 × 40 = 120 metre olur.

1. Birinci bisikletli 40 saniyede 12 × 40 = 480 metre alır.
2. İkinci bisikletli 9 × 40 = 360 metre alır.
3. Aradaki uzaklık 480 − 360 = 120 metredir.
4. Aynı sonuç sürat farkı 3 m/s ile de bulunur.

14. Tabloda iki cisme uygulanan kuvvetler ve gözlenen sonuçlar verilmiştir. Bu tablodan yola çıkarak yapılabilecek en doğru genelleme nedir?

• A) Cisimlere uygulanan kuvvet sayısı arttıkça hareket hızlanır.
• B) Kuvvetler dengelenirse hareket durumu değişmez, dengelenmezse değişir.
• C) Kuvvetin büyüklüğü sonucu etkilemez.
• D) Bütün cisimler kuvvet uygulandığında hızlanır.

Doğru cevap: B — K'de bileşke sıfır olduğundan durum değişmemiş, L'de bileşke 14 N olduğundan hareket değişmiştir.

1. K cisminde kuvvetler eşit ve zıttır, bileşke 0 N'dur.
2. Bileşke sıfır olduğu için K'nin hareket durumu değişmemiştir.
3. L cisminde bileşke 20 − 6 = 14 N'dur.
4. Dengelenmemiş kuvvet hareket durumunu değiştirmiştir.

15. Grafikte bir aracın aldığı yolun zamanla değişimi verilmiştir. Grafiğin yatay olduğu bölüm aracın hangi durumunu anlatır?

• A) Araç bu aralıkta en büyük sürate ulaşmıştır.
• B) Araç bu aralıkta geri gitmiştir.
• C) Araç bu aralıkta durmuştur, yol artmamıştır.
• D) Araç bu aralıkta iki kat hızlanmıştır.

Doğru cevap: C — 4-6. saniyeler arasında alınan yol 32 metrede sabit kalmıştır; yol artmadığına göre araç durmuştur.

1. Grafikte 4 ile 6. saniyeler arasında çizgi yataydır.
2. Bu aralıkta yol değeri 32 metrede sabittir.
3. Yol artmıyorsa araç ilerlememiştir.
4. Demek ki araç bu iki saniye boyunca durmuştur.