Sindirim, Emilim ve Taşıma

1. Alınan besinlerin sindirilmesinin zorunlu olmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Besinlerin tatsız olması
• B) Besinlerin zehirli olması
• C) Besinlerin ağır olması
• D) Büyük moleküllerin hücre zarından geçememesi; emilim için küçük birimlere ayrılmaları gerekmesi
• E) Sindirimin isteğe bağlı olması

Doğru cevap: D — Nişasta, protein ve yağ molekülleri hücre zarından geçemeyecek büyüklükte olduğu için emilebilir birimlere ayrılmaları gerekir.

1. Verilen sonuçları okuyalım: nişasta glikoza, protein amino aside, yağ ise yağ asidi ve gliserole dönüşüyor. Her satırda büyük bir molekül kendi yapı taşlarına ayrılıyor.
2. Besinin işe yaraması için bağırsak çeperinden kana geçmesi, sonra hücre zarından içeri girmesi gerekir. Hücre zarı seçici geçirgendir ve nişasta ya da protein gibi dev molekülleri geçirmez.
3. Öyleyse sindirim bir zorunluluktur: amacı besini yok etmek değil, zardan geçebilecek boyuttaki yapı taşlarına indirgemektir.
4. Denetleyelim: glikoz, amino asit ve gliserol zaten küçük moleküller ✓ — bu yüzden sindirime uğramadan doğrudan emilebilirler.

2. Tabloda sindirim çeşitleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan ifade hangisidir?

• A) Çekirdeğin içinde
• B) Hücrenin dışında; sindirim boşluğunda ya da salgılanan enzimlerle ortamda
• C) Kanda
• D) Kemikte
• E) Beyinde

Doğru cevap: B — Hücre dışı sindirimde enzimler hücre dışına salgılanır; sindirim bir boşlukta ya da doğrudan ortamda gerçekleşir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda sindirim türü, ortada nerede olduğu, sağda örnek canlı.
2. Dolu satır: hücre içi sindirim → hücrenin içinde, koful içinde; örnekleri amip ve paramesyum. Bu canlılar besini içeri alıp öyle sindirir.
3. Boş satırın örnekleri insan ve mantar. İnsanda enzimler sindirim kanalına salgılanır; kanal boşluğu vücudun içindedir ama hücrelerin dışındadır. Mantar ise enzimlerini doğrudan üzerinde bulunduğu ortama salar. İkisinde de sindirim hücrenin dışında tamamlanır.
4. Denetleyelim: insanda hücreye giren şey sindirim ürünleridir ✓ — besin, ancak küçük birimlere ayrıldıktan sonra hücreye girer.

3. Hücre dışı sindirimin canlıya sağladığı üstünlük sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Hücreye sığmayacak kadar büyük besinlerin de tüketilebilmesi
• B) Daha az enzim kullanılması
• C) Sindirimin daha yavaş olması
• D) Enzim gerektirmemesi
• E) Yalnız sıvı besin alınabilmesi

Doğru cevap: A — Sindirim hücre dışında yapıldığında besinin hücreye sığma zorunluluğu kalkar; çok daha büyük besinler tüketilebilir.

1. Hücre içi sindirimin koyduğu sınırı görelim: besin önce hücrenin içine alınmalıdır, yani hücreden küçük olmalıdır.
2. Sindirim dışarıda yapıldığında bu sınır ortadan kalkar. Enzimler besinin üzerine gider; parçalanma bittikten sonra hücreye giren şey artık küçük moleküllerdir.
3. Böylece bir kurt bütün bir yaprağı, bir insan bir lokma eti, bir mantar üzerinde durduğu kütüğü kullanabilir. Üstünlük, tüketilebilecek besin boyutunun büyümesidir.
4. Denetleyelim: hücre dışı sindirim daha az enzim gerektirmiyor ✓ — tersine, büyük bir kütle için daha çok enzim salgılanır.

4. Besinlerin çiğnenmesinin kimyasal sindirimi de hızlandırdığı belirtilmektedir. Bu etkinin nedeni nedir?

• A) Çiğnemenin enzim üretmesi
• B) Çiğnemenin gereksiz olması
• C) Çiğnemenin ısı vermesi
• D) Çiğnemenin besini ıslatması
• E) Besinin küçük parçalara ayrılmasıyla enzimlerin etki edeceği yüzeyin büyümesi

Doğru cevap: E — Çiğneme besini küçük parçalara ayırdığı için enzimlerin etki edeceği toplam yüzey büyür ve kimyasal sindirim hızlanır.

1. Enzimlerin nasıl çalıştığını hatırlayalım: enzim molekülü besinin yüzeyindeki bağa bağlanır, parçanın içinde kalan kütleye ulaşamaz.
2. Çiğneme mekanik bir sindirimdir: besinin kütlesini değiştirmez, ama onu çok sayıda küçük parçaya böler. Her yeni parça yeni yüzeyler açar; toplam yüzey alanı büyür.
3. Aynı sürede enzimlerin bağlanabildiği nokta sayısı arttığından kırılan bağ sayısı da artar. Toz şekerin küp şekerden hızlı çözünmesi aynı ilkedir.
4. Denetleyelim: çiğnenmiş besindeki nişasta miktarı değişmedi ✓ — artan şey madde miktarı değil, enzimin ona ulaşabilme oranı.

5. Tabloda sindirim kanalının bölümleri ve görevleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan görev hangisidir?

• A) Yalnız su emilimi
• B) Yalnız depolama
• C) Sindirimin tamamlanması ve emilimin büyük bölümünün gerçekleşmesi
• D) Yalnız atık oluşturma
• E) Yalnız enzim üretimi

Doğru cevap: C — İnce bağırsak, sindirimin tamamlandığı ve emilimin büyük bölümünün gerçekleştiği bölümdür.

1. Tablonun kurgusu şu: solda sindirim kanalının bölümü, sağda başlıca görevi.
2. Dolu satırlar bir zincir kuruyor: ağızda mekanik parçalama ve nişasta sindiriminin başlaması, midede asidik ortamda protein sindiriminin başlaması. İkisinde de "başlaması" deniyor; süreç henüz bitmemiş.
3. İnce bağırsakta karaciğerden safra, pankreastan enzim gelir ve ortam bazikleşir. Karbonhidrat, protein ve yağ sindirimi burada tamamlanır. Aynı bölüm villuslarla kaplı olduğundan emilimin de neredeyse tamamı burada olur.
4. Denetleyelim: su emiliminin ağırlıklı yeri kalın bağırsak ✓ — ince bağırsağı tanımlayan görev bu değil.

6. İnce bağırsak iç yüzeyinin villus adı verilen parmaksı çıkıntılarla kaplı olmasının sağladığı yarar sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Bağırsağı sertleştirmesi
• B) Emilim yüzeyini kat kat artırarak besinlerin kana geçişini hızlandırması
• C) Besini öğütmesi
• D) Enzim üretmesi
• E) Bağırsağı kısaltması

Doğru cevap: B — Villuslar ince bağırsağın emilim yüzeyini kat kat büyüterek besinlerin kana geçişini hızlandırır.

1. Emilimin nerede olduğunu belirleyelim: sindirim ürünleri bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerden geçerek kana ve lenfe girer. Yani emilim bir yüzey olayıdır.
2. Düz bir boru biçimindeki bağırsağın iç yüzeyi sınırlı kalırdı. Villuslar bu yüzeyi parmaksı çıkıntılara böler; her villusun üzerindeki hücrelerde bulunan mikrovilluslar yüzeyi bir kez daha katlar.
3. Sonuçta ince bağırsağın emilim yüzeyi düz bir borunun sunacağı alanın kat kat üstüne çıkar. Aynı sürede kana geçen besin miktarı bu sayede yüksektir.
4. Denetleyelim: her villusun içinde kılcal damar ve lenf damarı bulunur ✓ — emilen besin doğrudan taşınmaya verilir.

7. Sindirilmiş besinlerin kana geçmesi olayına ne ad verildiği ve bunun nerede gerçekleştiği sorulmaktadır. Doğru eşleştirme hangisidir?

• A) Sindirim — midede
• B) Dolaşım — kalpte
• C) Boşaltım — böbrekte
• D) Solunum — akciğerde
• E) Emilim — büyük ölçüde ince bağırsakta

Doğru cevap: E — Sindirim ürünlerinin bağırsak çeperinden kana ya da lenfe geçmesine emilim denir ve büyük bölümü ince bağırsakta olur.

1. Sorulan olayı adlandıralım: besin zaten sindirilmiş, şimdi bağırsak boşluğundan kana geçiyor. Bu geçişin adı emilimdir.
2. Tablo yeri de veriyor: ince bağırsakta sindirim ürünlerinin büyük bölümü, kalın bağırsakta ise su ve mineraller emiliyor.
3. Öyleyse doğru eşleştirme emilim ile ince bağırsaktır. Kalın bağırsak emilime katılır, ama emdiği şey besin değil ağırlıklı olarak su ve mineraldir.
4. Denetleyelim: sindirim, kana geçişten önceki basamak ✓ — bu yüzden aynı olaya sindirim denemez.

8. Kalın bağırsakta su emiliminin yetersiz kaldığı durumlarda ishal görülmektedir. Bu ilişkiden çıkarılabilecek sonuç nedir?

• A) Kalın bağırsağın gereksiz olduğu
• B) İshalin sindirimle ilgisiz olduğu
• C) Kalın bağırsağın su ve mineral emiliminde önemli görev üstlendiği
• D) Suyun emilmediği
• E) Kalın bağırsağın besin sindirdiği

Doğru cevap: C — Kalın bağırsak besin sindirmez ama içeriğin suyunu geri kazanır. Bu görev aksadığında sıvı kaybı hızlanır; ishalde en büyük tehlike besin kaybı değil su ve mineral kaybıdır.

1. Kalın bağırsak su ve mineral emer.
2. Emilim yetersiz kalırsa su dışkıyla atılır.
3. İshal bu görevin önemini gösterir.

9. Kana geçen besinlerin hücrelere ulaştırılmasında görev alan sistem sorulmaktadır. Doğru yanıt hangisidir?

• A) Dolaşım sistemi; kan besinleri bütün dokulara taşır
• B) Sinir sistemi
• C) İskelet sistemi
• D) Boşaltım sistemi
• E) Solunum sistemi

Doğru cevap: A — Kana geçen besinleri bütün dokulara ulaştıran sistem dolaşım sistemidir.

1. Zinciri kuralım: besin ince bağırsakta emilerek kana geçer. Ama enerji üretimi bağırsakta değil, vücudun her yanındaki hücrelerde olur.
2. Emilen besinin bu hücrelere taşınması gerekir. Kan, kalbin pompalamasıyla damarlar boyunca dolaşır ve kılcal damarlarda doku sıvısına geçerek besini hücrenin kapısına bırakır.
3. Öyleyse taşıma görevi dolaşım sistemine aittir. Aynı sistem oksijeni de taşır ve hücrede oluşan atıkları geri alır.
4. Denetleyelim: boşaltım sistemi atıkları vücuttan uzaklaştırır ✓ — besin dağıtma görevi onda değildir.

10. Yukarıda verilen basamaklardan herhangi birinin aksaması durumunda ne olacağı sorulmaktadır. Doğru değerlendirme hangisidir?

• A) Hiçbir şey olmaz
• B) Yalnız o basamak durur
• C) Enerji artar
• D) Zincirin tamamı işlevsiz kalır; besin alınsa bile hücreler enerji üretemez
• E) Yalnız sindirim durur

Doğru cevap: D — Sindirim, emilim, taşıma ve hücrede kullanım birbirine bağlı basamaklardır; biri aksarsa hücreler enerji üretemez.

1. Basamakların sırasını görelim: sindirim → emilim → taşıma → hücrede kullanım. Her basamak bir öncekinin ürününü girdi olarak alıyor.
2. Basamakları tek tek bozalım. Sindirim olmazsa besin zardan geçemeyecek boyutta kalır. Emilim bozulursa sindirilmiş besin bağırsakta kalıp dışkıyla atılır. Taşıma bozulursa emilen besin kanda kalır, hücreye ulaşmaz.
3. Üç durumda da sonuç aynıdır: hücreye ulaşan besin yoktur, dolayısıyla enerji üretilemez. Besinin ağızdan alınmış olması bu sonucu değiştirmez.
4. Denetleyelim: yalnız aksayan basamak dursaydı sonrakiler girdisiz çalışırdı ✓ — girdisi olmayan bir basamak zaten çalışamaz.

11. Her besin grubunun sindirimi için ayrı enzimler bulunmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Enzimlerin özgül olması; her enzimin yalnız belirli bir molekülün belirli bir bağına etki edebilmesi
• B) Enzimlerin çok olması
• C) Enzimlerin ucuz olması
• D) Enzimlerin hızlı çalışması
• E) Enzimlerin protein olmaması

Doğru cevap: A — Her enzim yalnız belirli bir molekülün belirli bir bağına etki edebildiği için her besin grubunun ayrı enzimi vardır.

1. Enzimin nasıl çalıştığına bakalım: enzimin aktif bölgesi belirli bir şekle sahiptir ve yalnız bu şekle uyan substratı bağlar. Anahtar-kilit benzetmesi bu uyumu anlatır.
2. Karbonhidrat, protein ve yağ farklı yapı taşlarından ve farklı bağ türlerinden oluşur. Nişastadaki glikozit bağı ile proteindeki peptit bağı aynı enzimin aktif bölgesine uymaz.
3. Bu yüzden her besin grubu için ayrı enzim gerekir: nişasta için amilaz, protein için pepsin gibi. Enzimlerin çokluğu bir savurganlık değil, özgüllüğün zorunlu sonucudur.
4. Denetleyelim: özgüllük olmasaydı tek bir enzim hücredeki her bağı kırar, düzensizlik doğardı ✓ — özgüllük tepkimelerin denetlenmesini sağlıyor.

12. Tabloda sindirim ortamları ve enzimleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu tablodan çıkarılacak doğru sonuç hangisidir?

• A) Enzimlerin pH’tan etkilenmediği
• B) Bütün enzimlerin asitte çalıştığı
• C) Her enzimin en iyi çalıştığı bir pH aralığı bulunduğu; ortam değişince farklı enzimlerin görev aldığı
• D) Bütün enzimlerin bazikte çalıştığı
• E) pH’ın önemsiz olduğu

Doğru cevap: C — Her enzimin en iyi çalıştığı bir pH aralığı vardır; ortam değiştiğinde farklı enzimler görev alır.

1. Tablodaki iki ortamı karşılaştıralım: midede pH yaklaşık 2 ile asidik ve etkin enzim pepsin; ince bağırsakta pH yaklaşık 8 ile bazik.
2. Enzimler protein yapılıdır ve işlevleri üç boyutlu şekillerine bağlıdır. Uygun olmayan pH’ta bu şekil bozulur, aktif bölge substratını bağlayamaz.
3. Bu yüzden pepsin ince bağırsakta çalışamaz. Mideden gelen asidik içerik pankreas salgısındaki bikarbonatla nötrleştirilir ve bazik ortamda etkin olan pankreas enzimleri devreye girer. Tablonun gösterdiği sonuç budur.
4. Denetleyelim: pepsin bazik ortama konsaydı protein sindirimi dururdu ✓ — her enzim kendi aralığında etkin.

13. Karaciğerden salgılanan safranın yağ sindirimine katkısı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Yağı kimyasal olarak parçalaması
• B) Yağı depolaması
• C) Yağı emmesi
• D) Yağ damlacıklarını küçük damlacıklara ayırarak enzimlerin etki edeceği yüzeyi artırması
• E) Yağı üretmesi

Doğru cevap: D — Safra bir enzim değildir; yağ damlalarını küçük damlacıklara ayırarak enzimlerin etki edeceği yüzeyi büyütür.

1. Yağın sudaki davranışını hatırlayalım: yağ suda çözünmez, büyük damlalar hâlinde toplanır. Böyle bir damlanın yalnız dış yüzeyi enzime açıktır, içindeki kütleye ulaşılamaz.
2. Safra bu damlaları küçük damlacıklara böler. İşlem fizikseldir: hiçbir kimyasal bağ kırılmaz, yağın yapısı değişmez.
3. Damlacıkların sayısı arttıkça toplam yüzey büyür. Pankreastan gelen lipaz artık çok daha geniş bir yüzeye etki eder ve yağ sindirimi hızlanır. Safranın katkısı bu hazırlıktır.
4. Denetleyelim: yağı yağ asidi ve gliserole ayıran şey safra değil lipaz ✓ — bağ kırma işini enzim yapıyor.

14. Grafikte emilim yüzeyi ile emilen besin miktarı arasındaki ilişki verilmiştir. Grafiğe göre yapılabilecek doğru yorum hangisidir?

• A) Yüzeyin etkisi yoktur
• B) Yüzey arttıkça emilen besin miktarı artmaktadır
• C) Emilim azalmaktadır
• D) İlişki ters orantılıdır
• E) Grafik yatay bir doğrudur

Doğru cevap: B — Grafikte emilim yüzeyi arttıkça emilen besin miktarı da arttığından iki büyüklük birlikte artmaktadır.

1. Eksenleri okuyalım: yatay eksende emilim yüzeyi 1’den 5’e doğru artıyor, düşey eksende emilen besin 0 ile 20 arasında ölçeklenmiş.
2. Çizgiyi izleyelim: yüzey büyüdükçe ona karşılık gelen emilen besin değeri de yükseliyor; hiçbir aralıkta düşüş ya da yataylaşma yok.
3. Bu düzenli birlikte artış, iki büyüklüğün doğru orantılı değiştiğini gösterir. Beklenen sonuçtur da: emilim yüzeyden gerçekleştiği için yüzey büyüdükçe aynı sürede daha çok molekül geçer.
4. Denetleyelim: ince bağırsağın villuslarla kaplı olması bu ilişkinin canlıdaki karşılığı ✓ — yüzeyi büyüten yapı emilimi de artırıyor.

15. Amibin besinini yalancı ayaklarıyla sarıp koful içine almasının ardından ne olduğu sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Besin doğrudan kullanılır
• B) Besin depolanır
• C) Besin dışarı atılır
• D) Besin çekirdeğe gider
• E) Koful lizozomla birleşir, enzimler besini sindirir ve kullanılabilir birimler sitoplazmaya geçer

Doğru cevap: E — Besin kofulu lizozomla birleşir, lizozom enzimleri besini sindirir ve oluşan küçük birimler sitoplazmaya geçer.

1. Anlatılan olayı adlandıralım: amip yalancı ayaklarıyla besini sarıp içeri alıyor. Bu, endositozun katı besin alımı biçimi olan fagositozdur ve sonucunda besin kofulu oluşur.
2. Koful içindeki besin henüz sindirilmemiştir. Sindirim enzimleri hücrede serbest dolaşmaz; lizozom denen keseciklerde paketli durur. Bu paketleme, hücrenin kendi yapılarının sindirilmesini önler.
3. Koful lizozomla birleştiğinde enzimler besinle aynı bölmede buluşur ve sindirim başlar. Ortaya çıkan glikoz ve amino asit gibi küçük birimler sitoplazmaya geçip kullanılır; sindirilemeyen artık dışarı atılır.
4. Denetleyelim: bütün süreç hücrenin içinde geçiyor ✓ — hücre içi sindirimin tanımına uyuyor.

16. Mantarların enzimlerini doğrudan bulundukları ortama salgılamasının sağladığı yarar sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Enerji tasarrufu
• B) Daha hızlı hareket etmeleri
• C) Besini dışarıda sindirip çözünmüş hâlde emebilmeleri; böylece hareket etmeden beslenebilmeleri
• D) Işık kullanmaları
• E) Enzim üretmemeleri

Doğru cevap: C — Mantarlar enzimlerini ortama salıp çözünen besini emdikleri için hareket etmeden beslenebilirler.

1. Mantarın iki kısıtını görelim: yer değiştiremez ve besini yutabileceği bir ağzı yoktur. Bu haliyle avlanma ya da otlama seçeneği bulunmaz.
2. Buna karşılık üzerinde durduğu ölü odun, yaprak ya da toprak organik maddeyle doludur. Mantar enzimlerini doğrudan bu ortama salgılar.
3. Enzimler selülozu ve proteinleri yerinde parçalar; çözünen küçük birimler hif yüzeyinden emilir. Böylece mantar hiç hareket etmeden altındaki kütleyi besin kaynağı olarak kullanır. Doğadaki ayrıştırıcılık görevi de buradan gelir.
4. Denetleyelim: sindirim hücrenin dışında gerçekleşiyor ✓ — bu yüzden mantar hücre dışı sindirim örneği sayılır.

17. İnce bağırsağın büyük bölümü alınan bir hastada ciddi beslenme sorunları görülmektedir. Bu durumun nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Sindirimin hiç olmaması
• B) Besin alınamaması
• C) Midenin çalışmaması
• D) Emilim yüzeyinin büyük ölçüde azalması; sindirilen besinin kana geçememesi
• E) Kanın azalması

Doğru cevap: D — İnce bağırsağın büyük bölümü alındığında emilim yüzeyi ileri derecede azalır ve sindirilen besin kana geçemez.

1. Hangi basamağın zarar gördüğünü belirleyelim: ağız, mide, karaciğer ve pankreas yerinde olduğuna göre sindirim büyük ölçüde sürebilir.
2. Zarar gören basamak emilimdir. Emilimin neredeyse tamamı ince bağırsakta, villuslarla kaplı yüzeyde gerçekleşir. Bu bölüm kısaldığında hem yüzey hem de besinin bağırsakta kalma süresi azalır.
3. Sonuç olarak sindirilmiş besin kana geçmeden dışkıyla atılır. Hasta yeterli besin almış olsa bile kilo kaybı ve vitamin eksiklikleri görülür.
4. Denetleyelim: sorun besin alamamak değil ✓ — besin alınıyor ve sindiriliyor, ama emilemiyor.

18. Bir öğrenci sıcaklığın enzim etkinliğine etkisini incelemek istemektedir. Deneyi geçerli kılmak için yapması gereken hangisidir?

• A) Her tüpe farklı enzim koymak
• B) Sonucu tahmin etmek
• C) Tüpleri farklı sürelerde beklemek
• D) Her tüpe farklı besin koymak
• E) Tüplerdeki enzim ve besin miktarını, pH’ı ve süreyi eşitleyip yalnız sıcaklığı değiştirmek

Doğru cevap: E — Sıcaklığın etkisini ölçmek için enzim ve besin miktarı, pH ve süre eşitlenmeli, yalnız sıcaklık değiştirilmelidir.

1. Deneyin sorusunu yazalım: sıcaklık değişince enzim etkinliği nasıl değişir? Öyleyse bağımsız değişken sıcaklıktır.
2. Enzim etkinliğini sıcaklıktan başka etkenler de değiştirir: pH, enzim derişimi, substrat miktarı ve tepkimeye tanınan süre. Bunların hepsi bütün tüplerde aynı tutulmalıdır.
3. Bir tüpe farklı enzim ya da farklı besin konsaydı, tüpler arasındaki farkın sıcaklıktan mı yoksa bu ikinci değişiklikten mi geldiği bilinemezdi. Tek değişkenin değiştirilmesi, sonucu tek bir nedene bağlamayı sağlar.
4. Denetleyelim: tüpler farklı sürelerde bekletilseydi çok bekleyen tüpte ürün fazla çıkardı ✓ — bu fark sıcaklığın değil, sürenin sonucu olurdu.

19. Hücre içi ve hücre dışı sindirimin ortak yönü sorulmaktadır. Doğru ortak yön hangisidir?

• A) İkisinin de enzimlerle gerçekleşmesi ve büyük molekülleri emilebilir küçük birimlere ayırması
• B) İkisinin de hücre dışında olması
• C) İkisinin de ışık gerektirmesi
• D) İkisinin de yalnız hayvanlarda görülmesi
• E) İkisinin de enerji üretmesi

Doğru cevap: A — Hücre içi ve hücre dışı sindirimin ortak yanı, ikisinin de enzimlerle yürüyüp büyük molekülleri emilebilir birimlere ayırmasıdır.

1. İki türü ayıran özelliği belirleyelim: fark yalnızca sindirimin nerede yapıldığındadır — kofulun içinde mi, yoksa hücrenin dışındaki bir boşlukta ya da ortamda mı.
2. Amaç ikisinde de aynıdır: nişasta, protein ve yağ gibi büyük molekülleri zardan geçebilecek küçük birimlere indirgemek.
3. Araç da aynıdır: her iki durumda da bağları kıran şey enzimlerdir. Değişen tek şey enzimin nereye salgılandığıdır. Ortak yön bu iki noktada toplanır.
4. Denetleyelim: amip hücre içi, insan hücre dışı sindirim yapar; ikisi de sonunda glikoz ve amino asit elde eder ✓.

20. Sindirim büyük molekülleri emilebilir birimlere ayırır; emilimin büyük bölümü ince bağırsakta olur ve besinler hücrelere dolaşım sistemiyle taşınır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Villuslar emilim yüzeyini artırır.
• B) Sindirim tamamlandığında besin doğrudan hücrelerde kullanılır.
• C) Enzimler substratına özgüldür.
• D) Kalın bağırsak su emiliminde görev alır.
• E) Safra yağ damlacıklarını küçültür.

Doğru cevap: B — Sindirim tek başına yetmez; besin önce emilmeli, sonra dolaşımla hücrelere taşınmalıdır. Bu yüzden doğrudan kullanıldığı söylenemez.

1. Verilen bilgiyi üç yargıya ayıralım: sindirim büyük molekülleri emilebilir birimlere ayırır, emilimin büyük bölümü ince bağırsakta olur, besinler hücrelere dolaşım sistemiyle taşınır.
2. Seçenekleri bu üç yargıyla karşılaştıralım. Villusların yüzeyi artırması, enzimlerin özgüllüğü, kalın bağırsağın su emilimi ve safranın yağ damlacıklarını küçültmesi konunun bilinen ve doğru yargılarıdır.
3. Geriye kalan seçenek ise sindirimden sonra besinin doğrudan hücrelerde kullanıldığını söylüyor. Oysa verilen bilgi araya iki basamak daha koyuyor: emilim ve taşıma. Söylenemeyecek olan budur.
4. Denetleyelim: sindirim bağırsak boşluğunda biter, hücre ise damarların ötesindedir ✓ — arada emilim ve dolaşım olmadan besin hücreye ulaşamaz.