Din ve Aile

1. Kartlarda bir kurumun işlevleri verilmiştir. Bu işlevlerin ait olduğu kurum hangisidir?

• A) Aile
• B) Okul
• C) Belediye
• D) Şirket
• E) Dernek

Doğru cevap: A — Bakım, değer aktarımı ve duygusal destek; ailenin temel işlevleri arasında sayılır.

1. Kartlardaki üç işlevi okuyalım: bakım ve korunma, değerlerin aktarımı, duygusal destek.
2. Üçü de kişinin en yakın çevresinde, süreklilik içinde ve karşılık beklenmeden karşılanan işlevler.
3. Okul yalnız eğitim, belediye yerel hizmet, şirket üretim işlevi görür. Üç işlevi birden üstlenen kurum ailedir.
4. Denetleyelim: özellikle duygusal destek ✓ — bir kurumun değil, yakın bağın sağlayabileceği bir işlev.

2. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre ailede değer aktarımının en etkili yolu hangisidir?

• A) Yalnızca sözle anlatmak
• B) Söylenenin davranışla örneklenmesi
• C) Davranışın gizlenmesi
• D) Örnek olmaktan kaçınmak
• E) Aktarımdan vazgeçmek

Doğru cevap: B — Çocuk yakınında gördüğü davranışı örnek aldığı için, söylenenin uygulamayla desteklenmesi aktarımı güçlendirir.

1. Şemadaki üç basamağı izleyelim: çocuk yakınında gördüğünü örnek alır → davranış benimsenir → değerler aktarılır.
2. Zincirin başlangıcı GÖRMEK; yani aktarımı başlatan şey söz değil, gözlenen davranış.
3. Öyleyse en etkili yol söylenenin davranışla örneklenmesidir. Söz ile davranış çelişirse çocuk davranışı örnek alır.
4. Denetleyelim: yalnız sözle anlatım zincirin ilk basamağını hiç kurmaz ✓ — görülecek bir örnek olmaz.

3. Tabloda kavramlar tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?

• A) Sabırlı olmak
• B) Söze bağlı kalmak
• C) Görülen iyiliği unutmayıp karşılığını gözetmek
• D) Cömert olmak
• E) Merhametli olmak

Doğru cevap: C — Vefa; kişinin gördüğü iyiliği ve kurulan bağı unutmayıp gözetmesidir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda anlamı.
2. Dolu satır: sadakat → verilen söze ve bağlılığa süreklilikle uymak. Sadakat GELECEĞE bakar; söz verilmiş, ona uyulacak.
3. Vefa ise GEÇMİŞE bakar: daha önce görülen bir iyilik vardır ve unutulmayıp gözetilir.
4. Denetleyelim: iki kavram da bağlılıkla ilgili ✓ — ayrım zaman yönünde: biri söze, öteki görülmüş iyiliğe.

4. Yukarıdaki davranış hangi değerin göstergesidir?

• A) Tutumluluk
• B) Adalet
• C) Cesaret
• D) Merhamet
• E) Kararlılık

Doğru cevap: D — Zor durumdaki kişiye yargılamadan destek olmak merhametin göstergesidir.

1. Davranıştaki üç ögeye bakalım: karşıdaki zor bir dönemden geçiyor, destek YARGILAMADAN veriliyor ve sabırla sürdürülüyor.
2. Yargılamamak belirleyici. Kişi karşısındakinin durumunu değerlendirip hüküm vermek yerine acısını gözetiyor.
3. Acı çekene yönelen ve onu hafifletmeyi amaçlayan bu tutumun adı merhamettir.
4. Denetleyelim: adalet olsaydı bir değerlendirme ve hüküm beklenirdi ✓ — burada tam tersi, hüküm vermekten kaçınılıyor.

5. Yukarıdaki davranış hangi kavramla adlandırılır?

• A) Tutumluluk
• B) İsraf
• C) Cimrilik
• D) Kanaat
• E) Fedakârlık

Doğru cevap: E — Kişinin başkasının ihtiyacı için kendi isteğinden vazgeçmesine fedakârlık denir.

1. Davranışı iki parçaya ayıralım: kişi kendi planladığı harcamadan VAZGEÇİYOR ve bunu ailesinin ihtiyacı için yapıyor.
2. Birinci parça bir kayıp, ikinci parça bu kaybın kime yaradığını söylüyor.
3. Kendi isteğinden bir başkasının ihtiyacı için vazgeçmeye fedakârlık denir.
4. Denetleyelim: tutumlulukta harcamadan vazgeçmek KENDİ yararı için olurdu ✓ — burada yarar başkasına gidiyor, ayrım burada.

6. Yukarıdaki davranışın sakıncası hangisidir?

• A) Aile içi mahremiyetin ve güvenin zedelenmesi
• B) Konunun anlaşılmaması
• C) Anlatımın uzaması
• D) Ailenin bulunamaması
• E) Konuşmanın kaydedilmemesi

Doğru cevap: A — Aile içinde paylaşılan özel bilgi bir emanettir; dışarı aktarılması güveni zedeler.

1. Durumdaki iki ögeye bakalım: konu aile içinde ve özel olarak konuşulmuş, sonra dışarı anlatılmış.
2. Aile içinde bir şeyin konuşulabilmesi, konuşanın orada kalacağına güvenmesine dayanır. Yani paylaşılan bilgi bir emanettir.
3. Dışarı aktarıldığında iki şey birden zedelenir: mahremiyet ve bir daha kurulması güç olan güven.
4. Denetleyelim: bundan sonra aynı ortamda özel bir konu konuşulamaz ✓ — asıl zarar bu süreklilikte.

7. Tabloda iletişim biçimleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?

• A) Sorun çözülür
• B) Sorun büyür, iletişim kopar
• C) İletişim güçlenir
• D) Anlaşma sağlanır
• E) Güven artar

Doğru cevap: B — Dinlemeden suçlama, karşı tarafın kendini ifade etmesini engelleyerek sorunu büyütür.

1. Tablonun kurgusu şu: solda iletişim biçimi, sağda sonucu.
2. Dolu satır: dinleyip anlamaya çalışmak → sorun çözülür. Dinlemek karşı tarafın kendini anlatmasına imkân veriyor.
3. Sözünü kesip suçlamak ise bu imkânı ortadan kaldırır. Anlatılamayan sorun çözülemez; üstelik suçlama savunmaya iter.
4. Denetleyelim: sonuç ters yönde olmalı ✓ — sorun çözülmek yerine büyür ve iletişim kopar.

8. Kartlarda anne babaya karşı sorumluluklar verilmiştir. Bu sorumlulukların ortak dayanağı hangisidir?

• A) Yasal zorunluluk
• B) Maddi çıkar
• C) Vefa ve emeğin karşılığını gözetme
• D) Toplumsal baskı
• E) Kişisel çıkar

Doğru cevap: C — Bu sorumluluklar geçmişte görülen emeğin unutulmamasına, yani vefa değerine dayanır.

1. Kartlardaki üç sorumluluğu okuyalım: ihtiyaçlarını gözetmek, saygıda kusur etmemek, yaşlılıkta yalnız bırakmamak.
2. Üçünde de bir karşılık beklentisi yok; hiçbiri gelecekte bir kazanç ummuyor.
3. Dayanak geçmiştedir: anne babanın daha önce harcadığı emek. Görülen iyiliği unutmayıp gözetmek vefadır.
4. Denetleyelim: bu sorumluluklar yasal zorunluluktan da geniş ✓ — saygı ve yalnız bırakmama yasayla ölçülemez.

9. Yukarıda anlatılan kavram hangisidir?

• A) Can
• B) Mal
• C) Akıl
• D) Nesil
• E) Din

Doğru cevap: D — Nesil; soyun ve kuşakların sağlıklı biçimde sürmesini ifade eden ve korunması amaçlanan temel değerlerden biridir.

1. Tanımdaki anahtar ifadeye bakalım: soyun ve kuşakların sağlıklı biçimde sürmesi.
2. İslam hukukunda korunması amaçlanan temel değerler can, mal, akıl, din ve nesil olarak sayılır.
3. Bu beşinin içinden soy ve kuşak sürekliliğini ifade eden kavram nesildir.
4. Denetleyelim: can bireyin yaşamını, nesil ise kuşakların sürekliliğini korur ✓ — biri şimdiki, öteki gelecek kuşağa bakar.

10. Yukarıda anlatılan kavram hangisidir?

• A) Ensar
• B) Ashab
• C) Tabiin
• D) Muhacir
• E) Ehlibeyt

Doğru cevap: E — Ehlibeyt kavramı, Hz. Peygamber’in yakın aile çevresi için kullanılır.

1. Tanımdaki iki ögeye bakalım: kavram YAKIN AİLE çevresini anlatıyor ve İslam kültüründe saygıyla anılıyor.
2. Seçeneklerdeki öteki kavramlar farklı grupları adlandırır: ashab arkadaşları, muhacir hicret edenleri, ensar Medineli yardımcıları, tabiin ise sonraki kuşağı anlatır.
3. Bunların hiçbiri aile bağını esas almaz. Aile çevresini anlatan kavram Ehlibeyt’tir.
4. Denetleyelim: ölçüt akrabalık bağı ✓ — öteki kavramların ölçütü ise arkadaşlık, göç ya da zaman.

11. Tabloda düzenler karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?

• A) Yorgunluk ve gerginlik artar
• B) Huzur artar
• C) Yük dengelenir
• D) Zaman kazanılır
• E) İşler kolaylaşır

Doğru cevap: A — Yükün tek kişide toplanması hem yorgunluğu hem aile içi gerginliği artırır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda ev içi düzen, sağda sonucu.
2. Dolu satır: işlerin paylaşılması → yük dengelenir, huzur artar. İki olumlu sonuç birlikte veriliyor.
3. Tüm yükün tek kişiye bırakılması bunun tersidir. Yük dengelenmez, o kişide birikir; sonuç yorgunluk ve bunun getirdiği gerginliktir.
4. Denetleyelim: iki sonuç da terse dönmeli ✓ — hem denge hem huzur bozuluyor.

12. Kartlarda çocuğun aileden beklediği temel ihtiyaçlar verilmiştir. Bu ihtiyaçların karşılanmasının sonucu hangisidir?

• A) Gelişimin durması
• B) Çocuğun sağlıklı biçimde gelişmesi
• C) Eğitimin gereksizleşmesi
• D) Güvenliğin azalması
• E) İlginin önemsizleşmesi

Doğru cevap: B — Eğitim, güvenlik ve duygusal ilgi; çocuğun sağlıklı gelişimi için gereken temel koşullardır.

1. Kartlardaki üç ihtiyacı okuyalım: eğitim imkânı, güvenli ortam, sevgi ve ilgi.
2. Her biri gelişimin ayrı bir yönünü destekliyor: eğitim zihinsel, güvenli ortam fiziksel, sevgi ve ilgi duygusal gelişimi.
3. Üçü birlikte karşılandığında çocuk sağlıklı biçimde gelişir; biri eksik kaldığında o yön aksar.
4. Denetleyelim: üçü de aileden bekleniyor ✓ — ailenin temel işlevleri bunları kapsıyor.

13. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre yaşlı bireylerin aile içindeki değeri hangisidir?

• A) Bağı zayıflatmaları
• B) Aileye yük olmaları
• C) Deneyim aktarımıyla kuşaklar arası bağı güçlendirmeleri
• D) Deneyimlerinin gereksizliği
• E) İletişimi engellemeleri

Doğru cevap: C — Yaşlı bireylerin aktardığı deneyim, kuşaklar arasında süreklilik ve bağ oluşturur.

1. Şemadaki üç basamağı izleyelim: yaşlı birey aile içinde yer alır → deneyim aktarılır → kuşaklar arası bağ güçlenir.
2. Birinci basamak koşul, ikincisi eylem, üçüncüsü sonuçtur.
3. Deneyim yazıyla değil yaşayarak kazanılır ve ancak birlikte bulunulduğunda aktarılabilir. Bu aktarım kuşakları birbirine bağlar.
4. Denetleyelim: yaşlı birey aile dışına itilseydi zincir ilk basamakta kopardı ✓ — aktarım da bağ da oluşmazdı.

14. Kartlarda aile içi anlaşmazlıklarda izlenebilecek basamaklar sırasıyla verilmiştir. Bu sıralamanın gösterdiği yaklaşım hangisidir?

• A) İletişimi kesme
• B) Sorunu görmezden gelme
• C) Anlaşmazlığı büyütme
• D) Sorunu büyütmeden çözmeye yönelen tutum
• E) Karşı tarafı suçlama

Doğru cevap: D — Sakinleşme, dinleme ve ortak çözüm arama; anlaşmazlığı büyütmeden çözmeye yönelen basamaklardır.

1. Kartlardaki üç basamağı SIRASIYLA okuyalım; sıra da bilgi veriyor.
2. I. sakinleşmeyi beklemek: gerginlik yüksekken konuşmak sorunu büyütür, önce öfke düşürülüyor.
3. II. karşı tarafı dinlemek: sorunun ne olduğu ancak böyle anlaşılır. III. ortak çözüm aramak: çözüm tek taraflı değil, birlikte üretiliyor.
4. Denetleyelim: üç basamak da anlaşmazlığı küçültme yönünde ✓ — hiçbiri karşı tarafı suçlamıyor ya da iletişimi kesmiyor.

15. Tabloda kavramlar verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangi seçenektedir?

• A) Ev düzeni
• B) Tarafların sorumluluğu
• C) Tanık sayısı
• D) Tören biçimi
• E) Kadına ait olan ve akitle belirlenen hak

Doğru cevap: E — Mehir; nikâh akdiyle belirlenen ve kadına ait olan bir haktır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda kavram, sağda işlevi.
2. Dolu satır: nikâh akdi → tarafların hak ve sorumluluklarını belirlemek. Yani akit bir çerçeve kuruyor.
3. Mehir bu çerçeve içinde belirlenen ögelerden biridir ve kadına ait bir haktır; akit sırasında kararlaştırılır.
4. Denetleyelim: mehir akdin kendisi değil, akitle belirlenen bir hak ✓ — ikisi ayrı satırlarda olmasının nedeni bu.

16. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre akrabalık bağlarını sürdürmenin toplumsal işlevi hangisidir?

• A) İhtiyaç anında işleyen bir dayanışma ağı oluşturması
• B) Ağın dağılması
• C) Desteğin azalması
• D) Ziyaretin gereksizliği
• E) Bağların kopması

Doğru cevap: A — Sürdürülen ilişkiler, ihtiyaç anında harekete geçebilecek bir dayanışma ağı oluşturur.

1. Şemadaki üç basamağı izleyelim: akraba ziyaretleri sürdürülür → dayanışma ağı canlı kalır → zor günde destek bulunur.
2. Ortadaki basamak anahtar: ağ ancak DÜZENLİ ilişkiyle canlı kalıyor.
3. Zor gün geldiğinde ağ kurulmaya çalışılırsa geç kalınır. Ziyaretlerin işlevi, ihtiyaç anından önce bağı hazır tutmaktır.
4. Denetleyelim: destek zincirin sonunda ✓ — ama koşulu en baştaki sürekliliktir.

17. Tabloda durumlar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?

• A) İletişim güçlenir
• B) Aynı evde bulunulsa da iletişim zayıflar
• C) Bağ kuvvetlenir
• D) Zaman kazanılır
• E) Anlaşma artar

Doğru cevap: B — Fiziksel olarak aynı ortamda bulunmak tek başına iletişim anlamına gelmez; ayrı ekranlara yönelme etkileşimi azaltır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda ev içi durum, sağda sonucu.
2. Dolu satır: ekransız ortak zaman ayrılması → iletişim güçlenir. Belirleyici olan ortak zamanın ETKİLEŞİMLE geçmesi.
3. Herkesin ayrı ekrana yönelmesi durumunda kişiler aynı odada olsa bile birbiriyle etkileşmez. Aynı evde bulunulsa da iletişim zayıflar.
4. Denetleyelim: iletişim mekânla değil, karşılıklı paylaşımla ölçülüyor ✓.

18. Tabloda iki aile karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?

• A) Anlaşmazlığın rastgele olduğu
• B) Zamanın etkisiz olduğu
• C) Birlikte geçirilen zamanın anlaşmazlıkları azaltmakla ilişkili olduğu
• D) İki ailenin aynı olduğu
• E) Verinin yorumlanamadığı

Doğru cevap: C — Ortak zamanı yüksek ailede anlaşmazlığın düşük olması, iki değişken arasındaki ters ilişkiye işaret eder.

1. Tablodaki iki satırı karşılaştıralım. A ailesi: haftalık ortak zaman yüksek, anlaşmazlık sıklığı düşük.
2. B ailesi: ortak zaman düşük, anlaşmazlık yüksek.
3. İki değişken zıt yönde değişiyor. Öyleyse birlikte geçirilen zamanın artması anlaşmazlıkların azalmasıyla ilişkilidir.
4. Denetleyelim: birlikte geçen zaman sorunların erken konuşulmasını sağlar ✓ — birikip büyümelerini önler.

19. Kartlarda aile içinde beklenen davranışlar verilmiştir. Bu davranışların ortak adı hangisidir?

• A) Vefa
• B) Fedakârlık
• C) Merhamet
• D) Sorumluluk bilinci
• E) Sadakat

Doğru cevap: D — Kendi payına düşeni üstlenmek ve verilen söze uymak sorumluluk bilincinin göstergesidir.

1. Kartlardaki üç davranışı okuyalım: kendi işini üstlenmek, söz verdiğini yapmak, ortak karara uymak.
2. Üçü de kişinin ÜZERİNE DÜŞENLE ilgili; hiçbiri karşıdakine yapılan bir iyiliği ya da vazgeçişi anlatmıyor.
3. Payına düşeni üstlenmek, verdiği söze uymak ve ortak kararı tanımak sorumluluk bilincidir.
4. Denetleyelim: fedakârlıkta kişi kendi hakkından vazgeçer ✓ — burada ise zaten kendi görevini yerine getiriyor, fazladan bir vazgeçiş yok.

20. Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?

• A) Kişiyi bilmemek
• B) Evi bulamamak
• C) Aileyi tanımamak
• D) Zamanı ölçememek
• E) Aynı mekânda bulunmayı, iletişim kurmakla aynı saymak

Doğru cevap: E — İletişim karşılıklı dinleme ve paylaşımla kurulur; aynı mekânda bulunmak tek başına yeterli değildir.

1. Akıl yürütmeyi ayıralım. Elimizdeki veri: aynı evde yaşamak. Varılan sonuç: aramızda güçlü iletişim var.
2. Veri bir MEKÂN bilgisi; sonuç ise bir İLİŞKİ yargısı. İkisi arasında doğrudan bir geçiş yok.
3. İletişim karşılıklı dinleme ve paylaşımla kurulur. Aynı evde yaşayıp neredeyse hiç konuşmayan insanlar da olabilir.
4. Denetleyelim: tersi de mümkün ✓ — uzakta olan iki kişi arasında güçlü bir iletişim bulunabilir.

21. Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

• A) Aile; değerlerin aktarıldığı, güvenin korunduğu ve sorumluluğun paylaşıldığı bir birlikteliktir.
• B) Aile değer aktarmaz.
• C) Güvenin mahremiyetle ilgisi yoktur.
• D) Sorumluluk paylaşılmaz.
• E) Birliktelik gereksizdir.

Doğru cevap: A — Kartlar değer aktarımını, güveni ve sorumluluk paylaşımını birlikte gösteriyor.

1. Üç kartı okuyalım: aile değer aktarır, güven mahremiyetle korunur, sorumluluk paylaşılır.
2. Birinci kart ailenin işlevini, ikincisi bu işlevin sürmesi için gereken koşulu, üçüncüsü ise yükün nasıl taşınacağını söylüyor.
3. Üçü birbirini gerektiriyor: güven olmadan değer aktarılmaz, sorumluluk paylaşılmadan da birliktelik sürdürülemez.
4. Denetleyelim: soru "en kapsayıcı" sonucu istiyor ✓ — üç ögeyi birden anan seçenek kartların tamamını içine alıyor.