Okuduğunu Anlama

1. Zeynep'in yağmurlu salı günü yukarıdaki metinde anlatılıyor. Metinde "Ders çıkışında yağmur başladı, bank bomboştu." cümlesi var ama bu cümlenin ne anlattığı açıkça söylenmiyor. Metne göre "bank bomboştu" sözü bize neyi haber vermektedir?

• A) Bahçede o saatte hiç öğrenci kalmadığını
• B) Şemsiyenin bırakıldığı yerde artık olmadığını
• C) Yağmurun bankın üstünü ıslattığını

Doğru cevap: B — Zeynep şemsiyesini bankta unutmuştu. Çıkışta banka baktığında bankın boş olması, şemsiyenin orada olmadığını, yani bulunamadığını gösterir.

1. Önce bankla ilgili ilk bilgiyi bulalım: Zeynep şemsiyesini bahçedeki bankta unutmuş.
2. Sonra ne oluyor? Yağmur başlıyor ve bank bomboş.
3. Boş bank, bırakılan şemsiyenin orada olmadığı anlamına gelir → cevap B.

2. Metinde birbiri ardına üç olay anlatılıyor: şemsiyenin unutulması, Umut'un yardımı ve durakta yapılan küçük bir hareket. Bu üç olay birlikte düşünüldüğünde Umut'un defterlerinin ıslanmasını hangi davranış önlemiştir?

• A) Umut'un kendi şemsiyesini açması
• B) Zeynep'in şemsiyesini bankta unutması
• C) Zeynep'in çantanın fermuarını çekmesi

Doğru cevap: C — Metinde "Hemen fermuarı çekti, defterler ıslanmaktan kurtuldu." denir. Defterleri kurtaran, Zeynep'in açık çantayı kapatmasıdır.

1. Defterlerden söz eden cümleyi bulalım: "defterler ıslanmaktan kurtuldu".
2. Bu cümleden hemen önce ne yapılmış? Zeynep fermuarı çekmiş.
3. Şemsiye Zeynep'i yağmurdan korudu, defterleri kurtaran ise kapatılan çantadır → cevap C.

3. Öğretmen metinle ilgili üç cümle okudu; ikisi metne bakılarak söylenebilir, biri ise metinde hiç geçmeyen bir ayrıntıdır. Okunan cümlelerden hangisi bu metne bakılarak söylenemez?

• A) Umut'un şemsiyesi mavi renklidir.
• B) Zeynep şemsiyesini öğle teneffüsünde unutmuştur.
• C) Ders çıkışında yağmur yağmaktadır.

Doğru cevap: A — Metin şemsiyenin rengini hiç söylemez. Unutma zamanı ile çıkıştaki yağmur ise metinde açıkça yazar.

1. Cümleleri tek tek metinde arayalım.
2. "Öğle teneffüsünde şemsiyesini bahçedeki bankta unuttu" ve "Ders çıkışında yağmur başladı" metinde vardır.
3. Şemsiyenin rengi hiçbir cümlede geçmez; söylenemeyen budur → cevap A.

4. Yukarıdaki metinde kermes günü sınıfın başına üç ayrı iş geliyor ve her biri bir şekilde çözülüyor. Metne göre duran limonata kuyruğunun yeniden ilerlemesini sağlayan olay hangisidir?

• A) Rüzgârın fiyat kartonunu yere uçurması
• B) Öğretmenin depodan yeni bardak getirmesi
• C) Akşam kasadaki paranın sayılması

Doğru cevap: B — Kuyruk bardaklar bittiği için durmuştur. Öğretmen depodan yeni bir paket bardak getirince satış yeniden başlamıştır.

1. Kuyruğun neden durduğunu bulalım: "bardaklar bitince kuyruk durdu".
2. Bardak sorununu ortadan kaldıran cümleyi bulalım: öğretmen depodan yeni paket getirmiş.
3. Karton ve kasa olayları daha sonra geçiyor, kuyrukla ilgisi yok → cevap B.

5. Kermesi merak eden bir okuyucu metne üç soru sordu. Metin bu soruların ikisine cevap veriyor, birine ise hiç değinmiyor. Buna göre hangi bilgiye metinde hiç yer verilmemiştir?

• A) Standın ne sattığına
• B) Kazanılan parayla ne alındığına
• C) Bir bardak limonatanın kaç lira olduğuna

Doğru cevap: C — Metin standın limonata sattığını ve parayla iki saksı çiçek alındığını yazar; fiyattan hiç söz etmez. Fiyat kartonu geçse de üstündeki sayı verilmez.

1. Metni baştan sona tarayalım: "limonata standı açtı" cümlesi ilk soruya cevap veriyor.
2. "Bu parayla sınıfa iki saksı çiçek aldık" cümlesi ikinci soruya cevap veriyor.
3. Fiyat kartonu uçmuş ama üstünde kaç lira yazdığı hiç söylenmemiş → cevap C.

6. Bu metni sınıftaki bir öğrenci yazmıştır. Öğretmen "Arkadaşınız bunu niçin yazmış olabilir?" diye sordu. Metnin tamamına bakıldığında bu metni yazan öğrencinin amacı nedir?

• A) Okuyanlara limonata yapmayı öğretmek
• B) Kermes gününde yaşadıklarını anlatmak
• C) Herkesi kermese katılmaya çağırmak

Doğru cevap: B — Metinde tarif yoktur, çağrı da yoktur; geçmişte olan bir gün baştan sona anlatılmıştır. Amaç yaşananları aktarmaktır.

1. Metinde tarif var mı diye bakalım: limonatanın nasıl yapıldığı hiç yazmıyor.
2. Çağrı var mı diye bakalım: "gelin, katılın" gibi bir söz yok, kermes zaten olup bitmiş.
3. Bütün cümleler o gün olanları sırayla anlatıyor → cevap B.

7. Yukarıda iki ayrı kısa metin veriliyor; biri Ceren'i, öteki Mert'i anlatıyor. İki çocuğun yaptıkları bazı işler birbirine benziyor. Bu iki metnin ortak yönü hangisidir?

• A) İkisi de hayvanına her akşam bakar ve suyunu tazeler.
• B) İkisi de hayvanıyla parkta top oynar.
• C) İkisi de hayvanını sabahları besler.

Doğru cevap: A — Her iki metinde de bakım her akşam yapılır ve iki çocuk da hayvanının suyunu tazeler. Top oyunu yalnızca Ceren'de, yem ölçüsü yalnızca Mert'te vardır.

1. İki metinde de ilk cümleye bakalım: ikisi de "her akşam" diyor.
2. Son cümlelere bakalım: Ceren kaba taze su koyuyor, Mert kavanoza taze su koyuyor.
3. Parkta oyun yalnızca 3. metinde var, sabah beslenmesi ise hiçbir metinde geçmiyor → cevap A.

8. Aynı iki metni bu kez farklılıkları için okuyalım. Ceren'in yaptığı işlerden biri Mert'in metninde hiç geçmiyor. Buna göre Ceren'in yaptığı hangi iş Mert'in metninde yer almaz?

• A) Hayvanının suyunu tazelemek
• B) Hayvanına her akşam bakmak
• C) Hayvanını dışarı çıkarıp oyun oynatmak

Doğru cevap: C — Ceren köpeğini parka götürüp top oynatır. Mert'in metninde dışarı çıkma ve oyun yoktur; bakım kavanozun başında yapılır.

1. Ceren'in yaptıklarını sıralayalım: parka götürme, top oyunu, suyu tazeleme.
2. Mert'in yaptıklarını sıralayalım: kavanozu silme, yemi ölçüyle verme, suyu tazeleme.
3. Su tazeleme ve akşam bakımı iki metinde de var; parka götürüp oynatmak yalnızca Ceren'de → cevap C.

9. Okulun giriş kapısına yukarıdaki kısa metin asıldı. Metinde bir gün, bir saat ve getirilecek eşyalar söyleniyor. Buna göre bu metin hangi amaçla yazılmıştır?

• A) Fidanların hangi mevsimde dikildiğini öğretmek için
• B) Okuyanları cumartesi günkü çalışmaya çağırmak için
• C) Geçen yıl yapılan bir geziyi anlatmak için

Doğru cevap: B — Metin gün, saat ve getirilecek eşyaları söyleyip "Bütün ailelerimizi aramızda görmek istiyoruz." der. Bu bir çağrıdır.

1. Metinde bilgi mi öğretiliyor diye bakalım: fidanla ilgili hiçbir bilgi verilmemiş.
2. Olmuş bir olay mı anlatılıyor diye bakalım: iş henüz yapılmamış, cumartesi yapılacak.
3. Gün, saat ve "sizi bekliyoruz" sözü çağrı metnini gösterir → cevap B.

10. Panoda yan yana duran iki kısa metin yukarıda görülüyor. Bu metinler aynı amaçla yazılmamıştır. Buna göre bilgi vermek için yazılan metin hangisidir ve bunu nereden anlarız?

• A) Metin 6'dır; bir hayvanın özelliklerini tanıtır.
• B) Metin 5'tir; fidan dikmenin faydasını anlatır.
• C) İkisi de bilgi vermek için yazılmıştır.

Doğru cevap: A — Metin 6 kirpinin dikenlerini, korkunca ne yaptığını ve ne zaman dolaştığını anlatır; bunlar bilgidir. Metin 5 ise bir çalışmaya çağırır.

1. Metin 5'i okuyalım: gün, saat ve getirilecek eşya var, sonunda çağrı yapılıyor.
2. Metin 6'yı okuyalım: kirpinin dikenleri, büzülmesi ve uyku saati anlatılıyor.
3. Bir varlığı tanıtan metin bilgi verir; bu Metin 6'dır → cevap A.