Zamirler (Adıllar)

1. Deniz sıra arkadaşına elindeki kitaptan söz etti. Deniz'in sözlerinde kendi adının yerine kullandığı sözcük hangisidir?

• A) bu
• B) kitabı
• C) ben
• D) sen

Doğru cevap: C — Kişi zamirleri kişilerin adlarının yerini tutar. Konuşan kişi kendi adı yerine "ben" zamirini kullanır.

1. Balondaki sözcükleri inceleyelim: ben, bu, kitap, sen.
2. "kitabı" bir addır; "bu" ise kitabın önünde durup onu gösteren sıfattır.
3. "sen" dinleyen kişinin, yani arkadaşının yerini tutar.
4. Konuşan Deniz kendi yerine "ben" der → cevap C.

2. Annesi tepsideki kurabiyeleri göstererek konuştu ama kurabiye sözcüğünü hiç söylemedi. Altı çizili sözcük cümlede hangi görevdedir?

• A) Varlıkların yerini tutan işaret zamiridir.
• B) Varlığı niteleyen sıfattır.
• C) İş bildiren fiildir.
• D) Varlığın kendi adıdır.

Doğru cevap: A — "Bunlar" sözcüğü kurabiyelerin adının yerini tutar ve onları işaret eder; adın yerini tutan bu tür sözcüklere işaret zamiri denir.

1. Cümlede pişirilen şeyin adı geçmiyor; onun yerine "Bunlar" denmiş.
2. Bir sıfat olsaydı hemen arkasından bir ad gelirdi: "bunlar kurabiye" gibi değil, "bu kurabiye" gibi.
3. "pişirildi" işi bildiren fiildir, sorulan sözcük o değildir.
4. "Bunlar" adın yerini tutup varlıkları işaret ediyor → cevap A.

3. Kaan kişi zamirlerinin kimlerin yerine kullanıldığını tabloya yazdı. Tablodaki soru işaretinin yerine ne yazılmalıdır?

• A) Konuşan kişi için
• B) Sözü edilen kişiler için
• C) Dinleyen kişi için
• D) Hiç kimse için

Doğru cevap: B — "onlar" zamiri konuşmada adı geçen, yani sözü edilen kişilerin yerini tutar: "Ayşe ile Can geldi. Onlar yoruldu."

1. Tablodaki örnekleri okuyalım: ben - konuşan kişi, sen - dinleyen kişi.
2. Geriye konuşmada adı geçen üçüncü kişiler kalır.
3. "onlar" bu kişilerin adları yerine kullanılır ve birden çok kişiyi anlatır.
4. Soru işaretinin yerine "sözü edilen kişiler için" yazılır → cevap B.

4. Kartondaki iki cümlede de "Bu" sözcüğü geçiyor ama görevleri aynı değil. "Bu" sözcüğünün bir adın yerini tuttuğu, yani zamir olduğu cümle hangisidir?

• A) Yalnızca 1. cümle
• B) İki cümlede de
• C) Hiçbir cümlede
• D) Yalnızca 2. cümle

Doğru cevap: D — 1. cümlede "Bu" defterin önünde durup onu gösterir → işaret sıfatı. 2. cümlede arkasında ad yoktur, adın yerini tutar → işaret zamiri.

1. 1. cümleye bakalım: "Bu defter" → sözcüğün hemen arkasında bir ad var.
2. Adın önünde durup onu gösteren sözcük sıfattır.
3. 2. cümleye bakalım: "Bu senin mi?" → arkasında ad yok, sözcük adın yerini tutuyor.
4. Zamir olduğu cümle 2. cümledir → cevap D.

5. Öğretmen dört kart astı; üçünde adın yerini tutan bir zamir, birinde ise varlığın kendi adı yazıyor. Zamir olmayan kart hangisidir?

• A) biz
• B) siz
• C) okul
• D) onlar

Doğru cevap: C — biz, siz ve onlar kişilerin adlarının yerini tutan kişi zamirleridir; "okul" ise bir varlığın kendi adıdır.

1. Kartlara "Bu sözcük bir varlığı mı adlandırıyor, yoksa bir adın yerini mi tutuyor?" diye soralım.
2. "biz", "siz" ve "onlar" kişi adlarının yerine kullanılır → kişi zamiri.
3. "okul" ise bir yerin kendi adıdır; kimsenin yerini tutmaz.
4. Zamir olmayan kart "okul" → cevap C.

6. Cumartesi günü olanlar iki cümleyle anlatıldı. İkinci cümledeki "Onlar" sözcüğü kimlerin yerine kullanılmıştır?

• A) Parkın ve akşamın
• B) Ayşe ile Can'ın
• C) Yalnızca Can'ın
• D) Oyuncakların

Doğru cevap: B — Zamirin kimin yerine kullanıldığını bulmak için bir önceki cümleye bakılır. Orada geçen kişiler Ayşe ile Can'dır.

1. 2. cümlede oynayanların adı söylenmemiş, yerine "Onlar" denmiş.
2. Bir önceki cümleye bakalım: parkta buluşanlar Ayşe ile Can.
3. "Onlar" yerine bu adları koyalım: "Ayşe ile Can akşama kadar oynadı." → cümle anlamlı.
4. Zamir Ayşe ile Can'ın yerine kullanılmıştır → cevap B.

7. Elif elini uzatıp raftaki bir eşyayı gösterdi ama adını söylemedi. Altı çizili sözcük hangi tür zamirdir?

• A) İşaret zamiri
• B) Kişi zamiri
• C) Soru sıfatı
• D) Niteleme sıfatı

Doğru cevap: A — Bir varlığı göstererek onun adının yerini tutan sözcüklere işaret zamiri denir: bu, şu, o, bunlar, şunlar.

1. Cümlede istenen eşyanın adı geçmiyor; onun yerine "Şunu" denmiş.
2. Sözcük bir kişinin değil, gösterilen bir eşyanın yerini tutuyor → kişi zamiri değil.
3. Arkasında bir ad olmadığı için sıfat da olamaz.
4. Varlığı işaret ederek adının yerini tutan zamir işaret zamiridir → cevap A.

8. Nehir sözcükleri üç gruba ayırdı ama bazı gruplara ad da karıştı. Bütün sözcüklerin zamir olduğu grup hangisidir?

• A) Grup 1
• B) Grup 2
• C) Grup 3
• D) Hepsinde ad vardır

Doğru cevap: C — Grup 3'teki biz, siz ve onlar sözcüklerinin üçü de kişi adlarının yerini tutar; diğer gruplarda "kitap" ve "masa" adları bulunur.

1. Grup 1'i okuyalım: ben ve sen zamir, ama "kitap" bir addır.
2. Grup 2'yi okuyalım: bu ve şu zamir olabilir, ama "masa" bir addır.
3. Grup 3'ü okuyalım: biz, siz, onlar → üçü de kişi adlarının yerini tutar.
4. Bütün sözcüklerin zamir olduğu grup Grup 3 → cevap C.

9. Tahtadaki üç cümleden yalnızca birinde bir kişinin adı yerine zamir kullanılmıştır. Bu kişi zamiri hangi cümlededir?

• A) Hiçbirinde
• B) 1. cümlede
• C) 2. cümlede
• D) 3. cümlede

Doğru cevap: B — 1. cümledeki "o" kitabı getiren kişinin adının yerini tutar; 3. cümlede ise kişinin adı ("Ali") doğrudan söylenmiştir.

1. 1. cümleye bakalım: getiren kişinin adı söylenmemiş, yerine "o" denmiş.
2. 2. cümlede işi yapan kişi ayrı bir sözcükle değil, fiilin ekiyle bildiriliyor.
3. 3. cümlede kişinin kendi adı, yani "Ali" doğrudan yazılmış.
4. Kişi zamiri 1. cümlededir → cevap B.

10. Ali cümleye kendisini ve ailesini birlikte anlatan bir zamirle başlamak istiyor. Boşluğa hangi sözcük gelmelidir?

• A) Ben
• B) O
• C) Sen
• D) Biz

Doğru cevap: D — Konuşan kişi kendisini ve yanındakileri birlikte anlatırken "biz" zamirini kullanır; yüklemdeki "-eceğiz" eki de bunu doğrular.

1. Ali yalnızca kendini değil, ailesiyle birlikte kendisini anlatıyor.
2. "Ben" tek kişiyi, "Sen" dinleyeni, "O" ise sözü edilen kişiyi karşılar.
3. Cümlenin yüklemi "gideceğiz"; bu ek birden çok kişiyi gösterir.
4. Boşluğa "Biz" gelir → cevap D.