Noktalama İşaretleri

1. Cümledeki virgül bir görev üstlenmiştir. Bu virgül hangi amaçla kullanılmıştır?

• A) Sıralı sözcükleri birbirinden ayırmak için
• B) Alıntı yapılan sözü göstermek için
• C) Özneyi belirginleştirip anlam karışıklığını önlemek için
• D) Ara sözü cümleden ayırmak için

Doğru cevap: C — Virgül olmasaydı “Ece güneş” bir tamlama gibi okunabilirdi. Virgül, “Ece” sözcüğünün özne olduğunu gösterir.

1. Cümlede sıralanan birden çok sözcük yok.
2. Ara söz ya da alıntı da bulunmuyor.
3. Virgül kaldırılırsa cümle yanlış okunabilir.
4. Virgül özneyi belirginleştirmiştir → C.

2. Numaralanmış cümlelerden birinde cümle sonuna yanlış işaret konmuştur. Bu yanlışlık kaçıncı cümledir?

• A) III. cümlede
• B) I. cümlede
• C) II. cümlede
• D) IV. cümlede

Doğru cevap: A — III. cümle soru eki “mü” ile kurulmuş bir soru cümlesidir; sonuna nokta değil soru işareti konmalıydı.

1. I. cümle bir yargı bildirir, nokta doğrudur.
2. II. cümlede duygu vurgusu var, ünlem doğrudur.
3. IV. cümlede istek var, nokta kullanılabilir.
4. III. cümlede soru eki var, soru işareti gerekir → A.

3. Cümlede boş bırakılan yere, kendisinden sonra örnek sıralamasını başlatan işaret gelecektir. Buna göre boşluğa hangi işaret konmalıdır?

• A) Virgül (,)
• B) Noktalı virgül (;)
• C) Üç nokta (…)
• D) İki nokta (:)

Doğru cevap: D — İki nokta, kendisinden sonra örnek verileceğini ya da açıklama yapılacağını gösterir.

1. Boşluktan sonra sayılan üç şey var: tahta, çubuk, pusula.
2. Bu bir örnek sıralamasıdır.
3. Örnek sıralamasını iki nokta başlatır.
4. Doğru işaret iki noktadır → D.

4. Örnek cümlede başkasından alınan söz belli bir işaretle gösterilmiştir. Bu işaretin adı ve görevi hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Kesme işareti; özel adlara gelen ekleri ayırır.
• B) Tırnak işareti; başkasından alınan sözü belirtir.
• C) Yay ayraç; cümleye açıklama ekler.
• D) Kısa çizgi; satır sonunda sözcüğü böler.

Doğru cevap: B — Başka birinden aktarılan sözler tırnak içine alınır.

1. Cümlede öğretmenin sözü aynen aktarılmış.
2. Aktarılan söz iki işaret arasına alınmış.
3. Bu işaret tırnak işaretidir.
4. Görevi alıntıyı belirtmektir → B.

5. Sergi açılışı öncesi provada konuşma çizgisinin kullanımı tartışılmaktadır. Bu konuşmaya göre öğretmenin verdiği bilgiyi doğru anlayan öğrenci hangisidir?

• A) Berk
• B) Umut
• C) Sena
• D) Berk ile Umut

Doğru cevap: C — Konuşma çizgisi, karşılıklı konuşmalarda her konuşanın sözünün başına konur. Bunu doğru özetleyen Sena’dır.

1. Öğretmen “sözün başına konur” diyor.
2. Berk tırnak işaretiyle karıştırmış.
3. Umut çizgiyi cümle sonuna koyduğunu söylüyor; yanlış.
4. Sena bilgiyi doğru yinelemiş → C.

6. Cümlede noktalı virgül belli bir görevle kullanılmıştır. Bu işaret burada ne yapmaktadır?

• A) Virgülle ayrılmış iki grubu birbirinden ayırmaktadır.
• B) Cümleyi bitirmektedir.
• C) Alıntı yapılan sözü göstermektedir.
• D) Cümleye açıklama eklemektedir.

Doğru cevap: A — Cümlede iki ayrı öbek vardır: sergidekiler ve giriştekiler. Her öbeğin içinde virgül kullanıldığı için öbekler noktalı virgülle ayrılmıştır.

1. Cümlede iki yer belirtilmiş: sergi salonu ve giriş.
2. Her yerin nesneleri virgülle sıralanmış.
3. İki grubu ayırmak için daha güçlü bir işaret gerekir.
4. Bu işaret noktalı virgüldür → A.

7. Kısa çizgi, dil bilgisi çalışmalarında kökle eki ayırmak için kullanılır. Kartlardaki kullanımlardan hangisi bu kurala uygun biçimde yazılmıştır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: D — A ve C kartlarında özel ada ve sayıya gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıydı; B’de iki sözcük arasında farklı bir kullanım var. D kartında kök ile ek kısa çizgiyle doğru ayrılmıştır.

1. A ve C’de özel ada ve sayıya gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıydı.
2. B’de iki sözcük arasında bağ kurmak için çizgi kullanılmış, kural bu değil.
3. D’de kök ile ek ayrılmış.
4. Kök-ek ayrımına uyan kart D’dir.

8. Duyuru başlığında “Bu ayın sergisi” sözü geçmektedir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti bu duyurudaki gibi doğru kullanılmıştır?

• A) Tablo’yu duvara astık.
• B) Ayşe’nin tablosunu hep birlikte inceledik.
• C) Ressam’lar salona girdi.
• D) Cuma’ günü buluşuyoruz.

Doğru cevap: B — Özel adlara (kişi adlarına) gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Ayşe’nin. Ötekilerde cins isimlere ya da gün adına yanlış biçimde kesme konmuştur.

1. Kesme işareti yalnızca özel adlara gelen ekleri ayırır.
2. “Tablo” ve “ressamlar” cins isimdir, kesme almaz.
3. “Cuma” bir gün adıdır, tek başına kesme almaz.
4. Doğru kullanım özel ada gelen ekte, B’dedir.

9. Numaralanmış cümlelerden birinde güçlü bir duygu anlatıldığı hâlde ünlem işareti kullanılmamıştır. Bu eksiklik hangi cümlede giderilmelidir?

• A) II. cümlede
• B) I. cümlede
• C) III. cümlede
• D) IV. cümlede

Doğru cevap: A — II. cümlede “ne muhteşem” ifadesiyle güçlü bir hayranlık anlatılmaktadır; cümle sonuna ünlem işareti konmalıdır.

1. I, III ve IV. cümleler sıradan bilgi ya da yargı bildirir.
2. II. cümlede “ne” ile başlayan bir hayranlık ifadesi var.
3. Bu tür cümleler ünlemle bitmelidir.
4. Eksiklik II. cümlede, cevap A.

10. Cümlede parantez içindeki söz belli bir amaçla eklenmiştir. Bu amaç hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Sıralamayı tamamlamak için
• B) Başkasından alınan sözü göstermek için
• C) Anlaşılması güç bir terimi açıklamak için
• D) Sıralama yapmak için

Doğru cevap: C — Yay ayraç (parantez), cümledeki bilinmeyen bir terimi (“gnomon”) okura kısaca açıklamak için kullanılmıştır.

1. Parantez içindeki sözü çıkarıp cümleyi okuyalım.
2. Cümle parantezsiz de anlamlıdır; bir açıklama eklenmiştir.
3. Eklenen söz terimin ne olduğunu anlatır.
4. Amaç terimi açıklamaktır → C.

11. Fen kulübü günlüğünden alınan yukarıdaki metinde noktalama yanlışları bulunmaktadır. Buna göre metinde kaç yerde noktalama yanlışı yapılmıştır?

• A) Bir
• B) İki
• C) Üç
• D) Dört

Doğru cevap: B — İlk cümle soru anlamı taşıdığı için sonuna nokta değil soru işareti konmalıydı; son cümlenin sonunda ise hiç noktalama işareti yoktur. Toplam iki yanlış vardır.

1. İlk cümlede “mı” soru eki var, nokta yerine soru işareti gerekirdi.
2. İkinci ve üçüncü cümleler doğru noktalanmış.
3. Son cümlenin sonunda hiçbir işaret yok, nokta eksik.
4. Toplam yanlış sayısı ikidir → B.

12. Soldaki cümlelerdeki virgüller sağdaki görevlerle eşleştirilecektir. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte gösterilmiştir?

• A) 1-b, 2-d, 3-c, 4-a
• B) 1-a, 2-c, 3-b, 4-d
• C) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b
• D) 1-d, 2-b, 3-a, 4-c

Doğru cevap: D — 1. cümlede sıralı soru sözcükleri (d), 2. cümlede sıralı nesneler (b), 3. cümlede yaklaşık sayı (a), 4. cümlede ise alıntıdan önceki sözü ayıran virgül vardır (c).

1. 1. cümlede “kim, ne zaman, nasıl” soru sözcükleri sıralanmış → d.
2. 2. cümlede nesneler sıralanmış → b.
3. 3. cümlede “on, on beş” yaklaşık sayı bildirir → a.
4. 4. cümlede alıntıdan önce virgül kullanılmış → c. Sıralama D’dedir.

13. Kartlardaki cümlelerin sonuna noktalama işareti eklenecektir. Hangi kartın sonuna nokta yerine ünlem işareti konmalıdır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: C — C kartındaki cümle “ne kadar” ifadesiyle hayranlık bildirir; bu tür cümleler ünlem işaretiyle bitmelidir.

1. A, B ve D kartlarında sıradan bir bilgi ya da olay anlatılıyor.
2. C kartında “ne kadar” ile güçlü bir duygu ifade ediliyor.
3. Duygu yoğunluğu taşıyan cümleler ünlemle biter.
4. Doğru kart C’dir.

14. Cümlede üç nokta belli bir amaçla kullanılmıştır. Bu amaç hangi seçenekte doğru açıklanmıştır?

• A) Sıralamayı tamamlamak için
• B) Alıntı yapılan sözü göstermek için
• C) Kısaltmayı belirtmek için
• D) Sözün bir kısmının söylenmeden bırakıldığını, duygunun sürdüğünü göstermek için

Doğru cevap: D — Üç nokta burada cümlenin tamamlanmadan bırakıldığını ve duygunun devam ettiğini gösterir.

1. Cümlede bir sıralama ya da alıntı yok.
2. Kısaltılan bir sözcük de bulunmuyor.
3. Cümle yarıda bırakılmış, duygusal bir etki yaratılmış.
4. Bu kullanım D’de açıklanan anlamdadır.

15. Panoya noktalama işaretlerinin görevleriyle ilgili dört tanım kartı asılmıştır. Bu kartlardan hangisi iki nokta işaretinin görevini doğru tanımlamaktadır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: B — İki nokta, kendisinden sonra örnek sıralaması ya da açıklama geleceğini gösterir; bu B kartında tanımlanmıştır.

1. A kartı nokta işaretinin görevidir.
2. C kartı üç noktanın görevidir.
3. D kartı konuşma çizgisinin görevidir.
4. İki noktanın görevini tanımlayan kart B’dir.