Yazım Kuralları

1. Okul panosuna asılan yukarıdaki duyuruda dört söz numaralanmıştır. Buna göre bu sözlerden hangisi yanlış yazılmıştır?

• A) I numaralı söz
• B) II numaralı söz
• C) III numaralı söz
• D) IV numaralı söz

Doğru cevap: D — “Her şey” sözü iki ayrı sözcükten oluşur ve daima ayrı yazılır. Bayram adları büyük harfle, belirli bir tarih bildirmeyen gün adları küçük harfle, dil adları ise büyük harfle başlar; öteki üç kullanım doğrudur.

1. I numaralı sözde bayram adı büyük harfle başlamıştır; doğrudur.
2. II numaralı sözde gün adı belirli bir tarih bildirmediği için küçük yazılmıştır; doğrudur.
3. III numaralı sözde dil adı büyük harfle başlamıştır; doğrudur.
4. “Her şey” ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır; cevap D.

2. Bir öğrencinin öğretmenine gönderdiği yukarıdaki e-posta incelenmektedir. Buna göre metindeki sözlerden hangisinin yazımı kurala aykırıdır?

• A) yapabilirmiyiz
• B) ekte
• C) kaynakçayı da
• D) sizinle de

Doğru cevap: A — Soru eki “mi” kendinden önceki sözcükten daima ayrı yazılır. Doğru yazım “yapabilir miyiz” biçimindedir. Öteki sözlerdeki “de” bağlacı zaten ayrı yazılmıştır.

1. Soru eki “mi / mı / mu / mü” her zaman ayrı yazılır.
2. Metinde bu ek fiile bitişik yazılmıştır.
3. Doğru yazım “yapabilir miyiz” olmalıdır.
4. “da” ve “de” bağlaçları doğru yazıldığından cevap A.

3. Öğretmen “de” yazımını yukarıdaki şemayla anlatmış, bir kutuyu boş bırakmıştır. Buna göre soru işaretli kutuya hangi bilgi gelmelidir?

• A) Ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
• B) Bitişik yazılır; bulunma bildirir ve sözcükten ayrılamaz.
• C) Her zaman büyük harfle başlar.
• D) Kendinden önceki sözcükten kesme işaretiyle ayrılır.

Doğru cevap: B — Bulunma durumu eki olan “-de” sözcüğe bitişik yazılır ve cümleden çıkarılamaz. “Evde kimse yok.” cümlesinde “-de” atılırsa cümle anlamsız kalır.

1. Şemanın birinci kutusu bağlaç olan “de”yi anlatıyor.
2. Boş kutu hâl eki olan “-de”ye aittir.
3. Hâl eki sözcüğe bitişik yazılır ve bulunma anlamı katar.
4. Ek cümleden çıkarılamaz; cevap B.

4. Bir öğrenci cümlelerdeki “de” yazımını değerlendirip yukarıdaki çizelgeyi doldurmuştur. Buna göre yapılan değerlendirme hangi satırda yanlıştır?

• A) Birinci satırda
• B) İkinci satırda
• C) Üçüncü satırda
• D) Dördüncü satırda

Doğru cevap: C — Üçüncü cümledeki “da” bağlaçtır; “bu soruyu ben de çözemedim” anlamı taşır ve ayrı yazılmalıdır. Doğru yazım “Bu soruyu da ben çözemedim.” biçimindedir.

1. “de / da” cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır.
2. Üçüncü cümlede “da” çıkarılınca cümle anlamlı kalır.
3. Öyleyse buradaki “da” bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
4. Bitişik yazıldığı için değerlendirme yanlıştır; cevap C.

5. Okul bahçesine asılan yukarıdaki şenlik afişi incelenmektedir. Buna göre afişin hangi satırında yazım yanlışı vardır?

• A) Birinci satırda
• B) İkinci satırda
• C) Üçüncü satırda
• D) Alt satırda

Doğru cevap: B — “Hiçbir” sözcüğü kalıplaşmış bir birleşik sözcüktür ve bitişik yazılır. Afişte “hiç bir” biçiminde ayrı yazıldığı için yanlışlık ikinci satırdadır.

1. Birinci satırda belirli tarih bildiren ay ve gün adları büyük yazılmış; doğrudur.
2. İkinci satırda “hiç bir” ayrı yazılmıştır.
3. “Hiçbir” kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır.
4. Yanlışlık ikinci satırdadır; cevap B.

6. Okul gazetesinde yayımlanan yukarıdaki haberde cümleler numaralanmıştır. Buna göre kısaltmaya gelen ekin yanlış yazıldığı cümle hangisidir?

• A) I numaralı cümle
• B) II numaralı cümle
• C) III numaralı cümle
• D) IV numaralı cümle

Doğru cevap: C — Kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre seçilir. MEB kısaltması “me-be” diye okunduğu için ek ince ünlülü olmalıdır: MEB’in.

1. Kısaltmalara gelen ek, okunuşa göre belirlenir.
2. TÜBİTAK kısaltması “tübitak” diye okunur; eki “-ın” olur, doğrudur.
3. MEB kısaltması “me-be” diye okunur; son ses ince ünlüdür.
4. Bu yüzden “MEB’in” yazılmalıydı; cevap C.

7. Yazım alıştırmasında öğrencilere yukarıdaki cümleler verilmiştir. Buna göre “ki” yazımıyla ilgili yanlışlık hangi cümlededir?

• A) I numaralı cümlede
• B) II numaralı cümlede
• C) III numaralı cümlede
• D) IV numaralı cümlede

Doğru cevap: A — I. cümledeki “ki” bağlaç değil, ilgi zamiridir ve “seninki” biçiminde bitişik yazılır. II ve III. cümlelerdeki bağlaç olan “ki” ayrı, IV. cümledeki sıfat yapan “-ki” bitişik yazılmıştır; bunlar doğrudur.

1. Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır: “çalıştı ki”, “sanmıyorum ki”.
2. Sıfat yapan “-ki” bitişik yazılır: “akşamki”.
3. İlgi zamiri olan “-ki” de bitişik yazılır: “seninki”.
4. I. cümlede bu ek ayrı yazıldığı için yanlıştır; cevap A.

8. Sınava hazırlanan iki arkadaşın yazışması yukarıda verilmiştir. Buna göre yazım yanlışı hangi balonda bulunmaktadır?

• A) Birinci balonda
• B) İkinci balonda
• C) Üçüncü balonda
• D) Dördüncü balonda

Doğru cevap: B — İkinci balonda bağlaç olan “ki” fiile bitişik yazılmıştır. Bağlaç olan “ki” daima ayrı yazılır; doğru yazım “bitiremedim ki” olmalıdır.

1. Birinci balonda “yarınki” sıfat yapan ektir; bitişik doğrudur.
2. Üçüncü balonda soru eki “mi” ayrı yazılmıştır; doğrudur.
3. İkinci balonda “ki” bağlaç görevindedir.
4. Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır; cevap B.

9. Yazım kuralları etkinliğinde kurallar ile örnekler karışık verilmiştir. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenektedir?

• A) 1-a, 2-b, 3-c
• B) 1-c, 2-a, 3-b
• C) 1-b, 2-a, 3-c
• D) 1-b, 2-c, 3-a

Doğru cevap: C — “Sen de bizimle gel.” cümlesinde bağlaç olan “de” ayrı yazılmıştır (1-b). “Çözebilir misin?” sorusunda soru eki ayrıdır (2-a). “Duydum ki” yapısında bağlaç olan “ki” ayrıdır (3-c).

1. b örneğinde “de” bağlacı ayrı yazılmış: 1-b.
2. a örneğinde soru eki “mi” ayrı yazılmış: 2-a.
3. c örneğinde bağlaç olan “ki” ayrı yazılmış: 3-c.
4. Üç eşleşmeyi birlikte veren seçenek C olur.

10. Yukarıda bir öğrencinin yazım kuralları defterine aldığı notlar sıralanmıştır. Buna göre hangi maddedeki bilgi yanlıştır?

• A) Birinci maddedeki
• B) İkinci maddedeki
• C) Üçüncü maddedeki
• D) Dördüncü maddedeki

Doğru cevap: D — Ses düşmesi ya da ses türemesi görülen birleşik fiiller bitişik yazılır: “kaybolmak”, “hissetmek”, “affetmek”. Bu yüzden dördüncü maddedeki genelleme yanlıştır.

1. İlk üç maddedeki kurallar doğru yazılmıştır.
2. Dördüncü maddede “tamamı her zaman” denilerek genelleme yapılmış.
3. “Hissetmek”, “affetmek” gibi fiillerde ses türemesi vardır ve bitişik yazılır.
4. Genelleme yanlış olduğu için cevap D.

11. Öğretmen yazım kurallarını pekiştirmek için yukarıdaki kartları dağıtmıştır. Buna göre hangi kartta yazım yanlışı yoktur?

• A) A kartında
• B) B kartında
• C) C kartında
• D) D kartında

Doğru cevap: A — B kartında bağlaç olan “de” bitişik yazılmıştır; doğrusu “ben de”dir. C kartında soru eki bitişiktir; doğrusu “gelebilir misin”dir. D kartında “herkez” yanlıştır; doğrusu “herkes”tir.

1. B kartındaki “bende” cümleden çıkarılabildiği için bağlaçtır, ayrı yazılmalıdır.
2. C kartındaki soru eki her zaman ayrı yazılır.
3. D kartındaki sözcüğün doğru yazımı “herkes”tir.
4. A kartında bütün sözcükler kurala uygundur; cevap A.

12. Yukarıdaki kartta bir cümlenin yanlış yazımı verilmiş, doğrusu boş bırakılmıştır. Buna göre kutuya yazılacak doğru yazım hangisidir?

• A) Öğretmenimiz, 19 mayısta yapılacak törene katılacağımızı söyledi.
• B) Öğretmenimiz, 19 Mayıs’ta yapılacak törene katılacağımızı söyledi.
• C) Öğretmenimiz, 19 Mayısta yapılacak törene katılacağımızı söyledi.
• D) Öğretmenimiz, 19 mayıs ta yapılacak törene katılacağımızı söyledi.

Doğru cevap: B — Belirli bir tarih bildiren ay adları büyük harfle başlar; bu ay adlarına gelen ekler ise kesme işaretiyle ayrılır. Doğru yazım “19 Mayıs’ta” biçimindedir.

1. Cümlede gün ve ay birlikte verilerek belirli bir tarih bildirilmiştir.
2. Belirli tarih bildiren ay adı büyük harfle başlar: Mayıs.
3. Bu tür tarihlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
4. Her iki kurala birlikte uyan seçenek B olur.

13. Bir öğrencinin dedesine yazdığı yukarıdaki mektup yazım bakımından incelenmektedir. Buna göre metindeki hangi söz kurallara aykırı yazılmıştır?

• A) Sevgili dedem
• B) İngilizce
• C) karadenizdeki
• D) Annemle babam

Doğru cevap: C — Karadeniz bir yer adıdır; özel adlar büyük harfle başlar ve kendisine gelen ek kesme işaretiyle ayrılır. Doğru yazım “Karadeniz’deki” biçimindedir.

1. Metinde geçen “karadeniz” bir bölge adıdır, yani özel addır.
2. Özel adlar her zaman büyük harfle başlar.
3. Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
4. Doğru yazım “Karadeniz’deki” olmalıydı; cevap C.

14. Okul bülteninde yayımlanan yukarıdaki cümleler sayıların yazımı bakımından incelenmiştir. Buna göre sayıların yazımındaki yanlışlık hangi cümlededir?

• A) I numaralı cümlede
• B) II numaralı cümlede
• C) III numaralı cümlede
• D) IV numaralı cümlede

Doğru cevap: D — Sıra sayıları ya yazıyla (beşinci) ya da rakamdan sonra nokta konularak (5.) yazılır. “5 inci” biçimindeki ayrı yazım kurala aykırıdır.

1. I, II ve III numaralı cümlelerde sayılar rakamla doğru yazılmıştır.
2. IV numaralı cümlede bir sıra sayısı kullanılmıştır.
3. Sıra sayıları “beşinci” ya da “5.” biçiminde yazılır.
4. “5 inci” yazımı yanlıştır; cevap D.

15. Sık yapılan yazım yanlışları için hazırlanan yukarıdaki çizelgede son satır eksik bırakılmıştır. Buna göre boş hücreye hangi yazım gelmelidir?

• A) ya da
• B) yada
• C) ya-da
• D) yâda

Doğru cevap: A — “ya da” seçenek bildiren bir bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılır. Bitişik yazımı kurala aykırıdır; arada kısa çizgi ya da düzeltme işareti de kullanılmaz.

1. “ya da” iki ayrı sözcükten oluşan bir bağlaçtır.
2. Bağlaçlar kendinden önceki ve sonraki sözcüklerden ayrı yazılır.
3. Bu bağlaçta kısa çizgi kullanılmaz.
4. Doğru yazım “ya da” olduğundan cevap A.