Çeşitlilik

1. Tabloda kimyasal türler arası etkileşimler sınıflandırılmış, bir bölüm boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

• A) Hidrojen bağı, dipol-dipol ve London kuvvetleri
• B) İyonik bağ
• C) Kovalent bağ
• D) Metalik bağ
• E) Çekirdek kuvvetleri

Doğru cevap: A — Zayıf etkileşimler hidrojen bağı, dipol-dipol etkileşimi ve London kuvvetleridir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda etkileşim türü, sağda örnekleri. Dolu satır: güçlü etkileşimler → iyonik, kovalent ve metalik bağ.
2. Dolu satırdaki üçünün ortak yanına bakalım: hepsi ATOMLARI ya da iyonları bir arada tutan kimyasal bağlardır. Kopmaları için büyük enerji gerekir.
3. Zayıf etkileşimler ise atomları değil MOLEKÜLLERİ bir arada tutar. Bu gruba hidrojen bağı, dipol-dipol etkileşimi ve London kuvvetleri girer; molekül içindeki bağlara göre çok daha az enerjiyle koparlar.
4. Denetleyelim: suyun kaynaması ✓ — kaynarken kopan şey moleküller arası hidrojen bağlarıdır, O–H bağları değil.

2. Yukarıda bir bileşiğin oluşumu verilmiştir. Bu bileşikteki bağ türü sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?

Na⁺ + Cl⁻ → NaCl

• A) Kovalent bağ
• B) İyonik bağ
• C) Metalik bağ
• D) Hidrojen bağı
• E) London kuvveti

Doğru cevap: B — Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektriksel çekim iyonik bağdır.

1. Tepkimeye giren türleri okuyalım: Na⁺ artı yüklü, Cl⁻ eksi yüklü. İkisi de atom değil, iyondur.
2. Zıt yüklerin birbirini çektiğini biliyoruz. Bu iki iyon bir araya geldiğinde aralarında güçlü bir elektriksel çekim kurulur ve NaCl bileşiği oluşur.
3. İyonlar arasındaki bu çekime iyonik bağ denir. Kovalent bağdan farkı şudur: kovalent bağda elektronlar ortaklaşa kullanılır, iyonik bağda ise elektron tümüyle aktarılmış ve ortada yüklü tanecikler oluşmuştur.
4. Denetleyelim: NaCl suda çözününce elektriği iletiyor ✓ — serbest kalan iyonların varlığı bağın iyonik olduğunu doğruluyor.

3. Tabloda kovalent bağ türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

• A) İyonik
• B) Apolar kovalent
• C) Polar kovalent
• D) Metalik
• E) Hidrojen bağı

Doğru cevap: C — Elektronegatiflikleri farklı iki ametal arasındaki kovalent bağ polardır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda molekül ve atomları, sağda bağ türü. Dolu satır: H₂, aynı iki ametal → apolar kovalent.
2. Dolu satırın nedenini görelim: iki atom da aynı olduğu için elektronegatiflikleri eşittir. Ortak elektron çifti tam ortada durur, hiçbir uçta yük yığılması olmaz.
3. HCl’de ise atomlar farklıdır. Klorun elektronegatifliği hidrojeninkinden büyük olduğu için ortak elektronları kendine daha çok çeker; klor ucu kısmi eksi, hidrojen ucu kısmi artı yüklenir. Bu, polar kovalent bağdır.
4. Denetleyelim: bağ yine kovalent ✓ — elektron aktarılmıyor, yalnız eşit paylaşılmıyor; bu yüzden iyonik değil polar kovalent.

4. Tabloda iki bağın elektronegatiflik farkı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?

• A) Sıfır
• B) Büyük
• C) Aynı
• D) Küçük
• E) Belirsiz

Doğru cevap: D — Flor en elektronegatif elementtir; H – I bağındaki elektronegatiflik farkı H – F’dekinden küçüktür.

1. Tablonun kurgusu şu: solda bağ, sağda elektronegatiflik farkı. Dolu satır: H – F → büyük.
2. Elektronegatifliğin periyodik tabloda nasıl değiştiğini hatırlayalım: periyotta sağa doğru artar, grupta aşağı doğru azalır. Flor bu iki eğilimin kesiştiği köşede, en elektronegatif elementtir.
3. İyot ise florla aynı gruptadır ama çok daha aşağıdadır; elektronegatifliği belirgin biçimde küçüktür. Hidrojenle arasındaki fark bu yüzden H – F’dekinden küçük kalır.
4. Denetleyelim: fark küçüldükçe bağ apolara yaklaşır ✓ — HI molekülünün HF’ye göre çok daha az polar olması bunun sonucu.

5. Yukarıda özellikleri verilen katının bağ türü sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?

• A) Dipol-dipol etkileşimi
• B) İyonik bağ
• C) Kovalent bağ
• D) Hidrojen bağı
• E) Metalik bağ

Doğru cevap: E — Elektriği ve ısıyı iletmesi ile dövülebilirliği birlikte veren bağ metalik bağdır.

1. Gözlemi iki ayrı özelliğe ayıralım: katı elektriği ve ısıyı iyi iletiyor, ayrıca dövülüp tel hâline getirilebiliyor.
2. İletkenlik, yük taşıyacak SERBEST taneciklerin bulunmasını gerektirir. İyonik katıda iyonlar örgüde sabittir, kovalent katıda elektronlar bağlarda tutuludur; ikisi de katı hâlde iletmez.
3. Dövülebilirlik ise atom katmanlarının kırılmadan kayabilmesini gerektirir. Metalik bağda atomlar ortak bir "elektron denizi" içinde durur; katmanlar kayınca bağ kopmaz, denizle yeniden kurulur. Aynı elektron denizi iletkenliği de sağlar. İki özelliği birden veren tek bağ türü metalik bağdır.
4. Denetleyelim: iyonik katıya vurulduğunda kırılıyor ✓ — katmanlar kayınca aynı yükler karşı karşıya gelip itiştiği için.

6. Tabloda iki bileşiğin özellikleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Suyun molekülleri arasındaki bağ dikkate alındığında boşluğa ne gelmelidir?

• A) Yüksek
• B) Düşük
• C) Aynı
• D) Sıfır
• E) Ölçülemez

Doğru cevap: A — Su molekülleri arasındaki hidrojen bağı, küçük kütlesine karşın suyun kaynama noktasını yükseltir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda bileşik ve molekül kütlesi, sağda kaynama noktası. Dolu satır: H₂S, büyük kütle → düşük kaynama noktası.
2. Genel beklentiyi yazalım: kaynama noktası çoğunlukla molekül kütlesiyle artar, çünkü ağır moleküller arasındaki London kuvvetleri daha güçlüdür. Suyun kütlesi H₂S’ninkinden küçük olduğuna göre beklenti düşük kaynama noktasıdır.
3. Ama tablo beklentiyi bozacak biçimde kurulmuş. Suda moleküller arasında hidrojen bağı bulunur; bu, zayıf etkileşimlerin en güçlüsüdür. Kükürt hidrojen bağı kuracak kadar elektronegatif olmadığı için H₂S’de böyle bir çekim yoktur. Suyun kaynama noktası bu yüzden yüksektir.
4. Denetleyelim: su 100 °C’de, H₂S ise −60 °C dolayında kaynıyor ✓ — kütle eğilimine tümüyle aykırı bir fark.

7. Tabloda apolar moleküllerde London kuvvetleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan seçenek hangisidir?

• A) Zayıf
• B) Güçlü
• C) Aynı
• D) Yok
• E) Ölçülemez

Doğru cevap: B — Molekül büyüdükçe elektron bulutu daha kolay kutuplanır ve London kuvvetleri güçlenir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda molekül ve kütlesi, sağda London kuvvetinin gücü. Dolu satır: F₂, küçük kütle → zayıf.
2. London kuvvetinin nasıl doğduğunu hatırlayalım: elektronlar sürekli hareket ettiği için bir anlığına molekülün bir yanında yoğunlaşır ve anlık bir kutuplaşma oluşur. Bu anlık kutup, komşu molekülü de kutuplaştırır ve aralarında çekim doğar.
3. Kuvvetin büyüklüğü, elektron bulutunun ne kadar kolay kutuplandığına bağlıdır. I₂ molekülü F₂’den çok daha büyüktür; elektronları çekirdekten uzakta ve gevşek tutulduğu için bulut kolayca kutuplanır. Öyleyse I₂’de London kuvvetleri güçlüdür.
4. Denetleyelim: F₂ oda sıcaklığında gaz, I₂ katı ✓ — güçlü London kuvvetleri iyodu katı hâlde tutuyor.

8. Tabloda molekül geometrisi ile polarlık ilişkilendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?

• A) Nötr
• B) Apolar
• C) Polar
• D) İyonik
• E) Belirsiz

Doğru cevap: C — Su açısal olduğu için bağ dipolleri birbirini yok etmez; molekül polardır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda molekül ve geometrisi, sağda molekülün polarlığı. Dolu satır: CO₂, doğrusal ve simetrik → apolar.
2. CO₂’de neden apolar olduğunu görelim: C=O bağlarının her biri polardır, ama molekül doğrusal olduğu için iki dipol tam ters yöndedir. Eşit büyüklükte ve zıt yönlü iki vektör toplandığında sonuç sıfır çıkar; molekül apolar olur.
3. Suda ise geometri açısaldır. İki O–H dipolü ters yöne bakmaz, aralarında yaklaşık 104 derecelik bir açı vardır. Bileşkeleri sıfırlanmaz, molekülün bir ucu kısmi eksi kalır. Öyleyse su polardır.
4. Denetleyelim: iki molekülde de bağlar polar ✓ — ayrımı yapan şey bağların polarlığı değil, molekülün geometrisi.

9. Yukarıdaki gözlemin nedeni sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek uygundur?

• A) Benzin polardır.
• B) Yağ polardır.
• C) Su apolardır.
• D) Apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür.
• E) Çözünme kütleye bağlıdır.

Doğru cevap: D — Benzer benzeri çözer; apolar zeytinyağı apolar benzinde çözünür, polar suda çözünmez.

1. Üç maddenin polarlığını belirleyelim: su polar bir çözücüdür, zeytinyağı ve benzin ise apolardır.
2. Çözünmenin ne gerektirdiğini düşünelim: çözücü moleküllerinin, çözünen moleküllerini kendi aralarındaki çekimden koparıp araya alması gerekir. Bu ancak iki tarafın etkileşim türü benzerse verimli olur.
3. Su molekülleri birbirini hidrojen bağıyla güçlü biçimde tutar ve apolar yağ moleküllerine böyle bir çekim uygulayamaz; yağı aralarına almazlar. Benzin ise yağla aynı türden zayıf etkileşimler kurduğu için onu kolayca çözer. Kural kısaca "benzer benzeri çözer"dir.
4. Denetleyelim: tuz suda çözünüyor ama benzinde çözünmüyor ✓ — aynı kuralın ters yöndeki örneği.

10. Tabloda katı türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bölüm hangisidir?

• A) Ölçülemez
• B) Yüksek
• C) Aynı
• D) Sonsuz
• E) Düşük

Doğru cevap: E — Moleküler katıları zayıf etkileşimler bir arada tuttuğu için erime noktaları düşüktür.

1. Tablonun kurgusu şu: solda katı türü ve örneği, sağda erime noktası. Dolu satır: iyonik katı NaCl → yüksek.
2. Erimenin ne demek olduğunu koyalım: tanecikleri bir arada tutan çekimlerin, ısı enerjisiyle yenilerek düzenin bozulması. Öyleyse erime noktası, o çekimin gücünün ölçüsüdür.
3. İyonik katıda tanecikleri tutan şey zıt yükler arasındaki güçlü elektriksel çekimdir; yenilmesi çok enerji ister, erime noktası yüksektir. Moleküler katıda (kuru buz) ise moleküller arasında yalnız zayıf etkileşimler vardır. Az enerjiyle yenildikleri için erime noktası düşüktür.
4. Denetleyelim: kuru buz oda sıcaklığında duramıyor ✓ — zayıf çekimler oda sıcaklığındaki ısıya bile dayanamıyor.

11. Tabloda kristal ve amorf katılar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenektedir?

• A) Belirli bir aralıkta yumuşayarak
• B) Belirli sıcaklıkta
• C) Hiç erimeyerek
• D) Anında
• E) Ölçülemez biçimde

Doğru cevap: A — Amorf katılarda düzen bulunmadığı için erime belirli bir sıcaklıkta değil, bir aralıkta yumuşayarak gerçekleşir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda katı türü ve iç düzeni, sağda nasıl eridiği. Dolu satır: kristal katı, düzenli → belirli sıcaklıkta erir.
2. Kristal katıda neden keskin bir erime noktası olduğunu görelim: bütün tanecikler aynı düzende dizilmiştir, dolayısıyla hepsini bir arada tutan çekim aynı güçtedir. Belirli bir sıcaklığa gelindiğinde bu çekimlerin tümü aynı anda yenilir.
3. Amorf katıda ise düzen yoktur; bazı bölgelerde tanecikler sıkı, bazılarında gevşek durur. Zayıf bölgeler önce çözülür, güçlü bölgeler daha yüksek sıcaklık ister. Madde bu yüzden belirli bir noktada değil, bir sıcaklık aralığında yavaş yavaş yumuşayarak erir.
4. Denetleyelim: cam ısıtılırken önce yumuşayıp şekil alıyor ✓ — camın amorf bir katı olmasının doğrudan sonucu.

12. Tabloda sıvıların akmaya karşı direnci karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?

• A) Düşük
• B) Yüksek
• C) Aynı
• D) Sıfır
• E) Ölçülemez

Doğru cevap: B — Moleküller arası çekim güçlendikçe moleküller birbirinin yanından zor geçer; viskozite yükselir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda sıvı ve moleküller arası çekimi, sağda viskozitesi. Dolu satır: su, orta çekim → düşük viskozite.
2. Viskozitenin ne olduğunu koyalım: sıvının akmaya karşı gösterdiği direnç. Bir sıvı akarken tabakaları birbirinin üzerinden kayar, moleküller sürekli komşularını bırakıp yenilerinin yanına geçer.
3. Moleküller arası çekim güçlüyse bu geçiş zorlaşır; moleküller birbirini bırakmak istemez ve sıvı ağır ağır akar. Balda çekim güçlü olduğuna göre viskozite yüksektir.
4. Denetleyelim: bal ısıtılınca daha kolay akıyor ✓ — ısı, çekimi yenmeye yetecek hareket enerjisini artırdığı için.

13. Yukarıdaki durumun nedeni sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?

• A) Suyun kaldırma kuvvetinin sonsuz olması
• B) Atacın yoğunluğunun sudan küçük olması
• C) Suyun yüksek yüzey gerilimi
• D) Atacın polar olması
• E) Suyun apolar olması

Doğru cevap: C — Yüzeydeki su moleküllerinin içe doğru çekilmesi bir zar etkisi oluşturur; buna yüzey gerilimi denir.

1. Önce beklentiyi yazalım: çeliğin yoğunluğu sudan büyüktür, öyleyse ataç kaldırma kuvvetiyle yüzemez; batması beklenir.
2. Yüzeydeki moleküllerin durumuna bakalım. Sıvının içindeki bir molekül her yönden komşularıyla çevrilidir ve çekimler dengelenir. Yüzeydeki molekülün ise üstünde komşusu yoktur; yalnız yanlardan ve içeriden çekilir.
3. Bu dengesiz çekim yüzeyi büzülmeye zorlar ve gergin bir zar gibi davranmasını sağlar. Yüzey gerilimi denen bu etki, dikkatlice bırakılan hafif bir cismi yüzeyi delmeden taşıyabilir. Ataç yüzmez, yüzeyin üzerinde durur.
4. Denetleyelim: ataç suya biraz bastırılırsa hemen batıyor ✓ — yüzey bir kez delindiğinde etki ortadan kalkıyor.

14. Tabloda kılcallığı belirleyen iki kuvvet tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan tanım hangisidir?

• A) İyonlar arasındaki itme
• B) Aynı tür moleküller arasındaki çekim
• C) Çekirdek ile elektron arasındaki çekim
• D) Farklı tür moleküller arasındaki çekim
• E) Atomlar arasındaki bağ

Doğru cevap: D — Adezyon, farklı tür tanecikler arasındaki çekimdir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda kuvvetin adı, sağda tanımı. Dolu satır: kohezyon → aynı tür moleküller arasındaki çekim.
2. İki kavramın hangi ölçütle ayrıldığını görelim: çekimin AYNI türden tanecikler arasında mı, FARKLI türden tanecikler arasında mı olduğu.
3. Kohezyon aynı türü kapsadığına göre adezyon farklı türleri kapsamalıdır: sıvı ile temas ettiği kabın yüzeyi arasındaki çekim gibi. Kılcallık bu iki kuvvetin yarışıyla açıklanır; adezyon baskınsa sıvı boruda yükselir, kohezyon baskınsa alçalır.
4. Denetleyelim: cam boruda su yükseliyor, cıva alçalıyor ✓ — suda adezyon, cıvada kohezyon baskın olduğu için.

15. Tabloda sıvıların buharlaşma eğilimi karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?

• A) Belirsiz
• B) Yüksek
• C) Aynı
• D) Sonsuz
• E) Düşük

Doğru cevap: E — Moleküller arası çekim güçlendikçe moleküllerin yüzeyden kaçması zorlaşır; buhar basıncı düşer.

1. Tablonun kurgusu şu: solda sıvı ve moleküller arası çekimi, sağda buhar basıncı. Dolu satır: eter, zayıf çekim → yüksek buhar basıncı.
2. Buhar basıncının ne ölçtüğünü koyalım: sıvı yüzeyinden kaçıp gaz hâline geçen molekül miktarını. Bir molekülün kaçabilmesi için komşularının çekiminden kurtulacak kadar enerjisi olmalıdır.
3. Suda moleküller hidrojen bağıyla güçlü biçimde tutulur; aynı sıcaklıkta çok az molekül kaçabilecek enerjiye ulaşır. Öyleyse suyun buhar basıncı düşüktür.
4. Denetleyelim: eter açıkta hızla uçuyor, su yavaş buharlaşıyor ✓ — buhar basıncı yüksek olan sıvı daha çabuk uçuyor.

16. Şemada bir katının ısıtılması verilmiş, sonuç boş bırakılmıştır. Şemanın son basamağında ne yazmalıdır?

• A) Madde sıvı hâle geçer ve akışkanlık kazanır
• B) Madde katı kalır
• C) Tanecikler durur
• D) Madde iyonlaşır
• E) Kütle azalır

Doğru cevap: A — Isı taneciklerin düzenini bozar; madde sıvı hâle geçer ve akışkanlık kazanır.

1. Şemadaki basamakları izleyelim: katı ısıtılıyor, tanecikler daha şiddetli titreşiyor, erime noktasında düzen bozuluyor. Sorulan, bu zincirin sonucu.
2. Katıda taneciklerin ne yaptığını hatırlayalım: belirli konumlarda dururlar ve yalnız titreşirler. Onları o konumda tutan şey aralarındaki çekimdir.
3. Isı verildikçe titreşim enerjisi büyür ve erime noktasında çekimleri yenecek düzeye ulaşır. Tanecikler artık sabit konumlarında kalamaz, birbirinin yanından kayabilir hâle gelir. Madde sıvı hâle geçer ve akışkanlık kazanır; belirli bir hacmi vardır ama biçimi kabına uyar.
4. Denetleyelim: erime sırasında sıcaklık sabit kalıyor ✓ — verilen ısının tamamı düzeni bozmaya harcandığı için.

17. Tabloda sofra tuzunun iletkenliği incelenmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bilgi hangisidir?

• A) İletmez
• B) İletir; iyonlar serbest hareket eder
• C) Yalnızca ısıtılırsa iletir
• D) İletim ölçülemez
• E) İletim kütleye bağlıdır

Doğru cevap: B — Çözünme sırasında iyonlar serbest kaldığı için sulu NaCl çözeltisi elektriği iletir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda tuzun hâli, sağda elektrik iletimi. Dolu satır: katı hâlde → iletmez.
2. Katı hâlde neden iletmediğini görelim: NaCl’de iyonlar vardır ama örgü içinde sıkıca tutuludur, yerlerinden ayrılamazlar. Elektrik iletimi için yük taşıyan taneciklerin HAREKET edebilmesi gerekir.
3. Su içinde çözündüğünde örgü dağılır; Na⁺ ve Cl⁻ iyonları su molekülleriyle çevrelenerek serbest kalır. Serbestçe hareket eden bu yüklü tanecikler yükü taşıyabilir; çözelti elektriği iletir.
4. Denetleyelim: eritilmiş NaCl de iletiyor ✓ — orada da iyonlar örgüden kurtulup hareketli hâle geliyor.

18. Kartlarda üç etkileşim numaralandırılmıştır. Bunlar güçten zayıfa doğru sıralanmak istenmektedir. Numaralara göre doğru sıralama hangisidir?

• A) II – I – III
• B) III – II – I
• C) I – II – III
• D) I – III – II
• E) III – I – II

Doğru cevap: C — İyonik bağ güçlü etkileşimdir, hidrojen bağı zayıfların en güçlüsü, London kuvveti ise en zayıfıdır: I – II – III.

1. Üç etkileşimi doğru sınıfa yerleştirelim. İyonik bağ bir kimyasal bağdır; atomları ya da iyonları bir arada tutar ve koparılması için çok büyük enerji gerekir.
2. Hidrojen bağı ile London kuvveti ise moleküller arası zayıf etkileşimlerdir. Öyleyse iyonik bağ sıralamanın başında yer alır.
3. Kalan ikisini karşılaştıralım: hidrojen bağı, belirli bir yönde ve güçlü bir kısmi yük çekimidir; zayıf etkileşimlerin en güçlüsüdür. London kuvveti ise yalnız anlık kutuplanmadan doğar ve en zayıfıdır. Güçten zayıfa sıralama I – II – III olur.
4. Denetleyelim: suyun kaynama noktası yüksek ama tuzun erime noktası çok daha yüksek ✓ — sıralama gözlemle uyumlu.

19. Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Hidrojen bağı metalik bağdır.
• B) Hidrojen bağı yoktur.
• C) Hidrojen bağı iyonik bağdır.
• D) Hidrojen bağı bir kimyasal bağ değil, moleküller arası zayıf bir etkileşimdir.
• E) Hata yoktur.

Doğru cevap: D — Hidrojen bağı bir kimyasal bağ değil, moleküller arasındaki zayıf bir etkileşimdir.

1. Öğrencinin ifadesini iki parçaya ayıralım: hidrojen bağının varlığını doğru saptamış, ama onu "iki atom arasında kurulan kimyasal bağ" olarak tanımlamış.
2. Kimyasal bağın ne yaptığını koyalım: atomları bir arada tutarak molekülü ya da örgüyü oluşturur. Su molekülündeki O–H bağı böyledir.
3. Hidrojen bağı ise molekülün içinde değil, AYRI moleküller arasında kurulur; bir molekülün kısmi artı yüklü hidrojeni ile başka bir molekülün elektronegatif atomu arasındaki çekimdir. Molekülü değil, molekülleri bir arada tutar ve çok daha zayıftır. Hata bu ayrımı atlamaktır.
4. Denetleyelim: su kaynarken O–H bağları kopmuyor ✓ — kopan şey moleküller arası hidrojen bağları, bu yüzden su buharı yine H₂O.

20. Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

• A) Kartlar birbirinden bağımsızdır.
• B) Fiziksel özellikler yalnızca kütleye bağlıdır.
• C) Bağ türü özellikleri etkilemez.
• D) Polarlık çözünmeyi etkilemez.
• E) Maddelerin fiziksel özellikleri, tanecikleri arasındaki etkileşimin türü ve gücüyle açıklanır.

Doğru cevap: E — Kartlar, maddelerin fiziksel özelliklerinin tanecikler arası etkileşimin türü ve gücüyle açıklandığını söyler.

1. Üç kartı okuyalım: bağ türü yapıyı belirler, etkileşim gücü maddenin hâlini belirler, polarlık çözünmeyi belirler.
2. Üçünün ortak yanını arayalım. Birinci kart maddenin nasıl kurulduğunu, ikincisi hangi hâlde bulunacağını, üçüncüsü hangi çözücüde çözüneceğini veriyor. Üçü de farklı bir fiziksel özelliği konu ediyor.
3. Ama üçünün de dayandığı şey aynı: tanecikler arasındaki etkileşim. Erime ve kaynama noktası, viskozite, buhar basıncı, iletkenlik, çözünürlük — hepsi bu etkileşimin türüne ve gücüne bağlıdır. En kapsayıcı sonuç bunu söylemelidir.
4. Denetleyelim: ünitedeki bütün tablolar aynı yapıda ✓ — her birinde bir etkileşim özelliğinden bir fiziksel özelliğe geçiliyor.