Bölgeler, Ülkeler ve Küresel Bağlantılar

1. Tabloda iki ülkenin verisi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?

• A) A ülkesinin ekonomik yapı bakımından daha ileri aşamada olduğu
• B) B ülkesinin daha ileri olduğu
• C) İki ülkenin aynı olduğu
• D) Hizmetin gelişmişlikle ilgisiz olduğu
• E) Verinin yorumlanamayacağı

Doğru cevap: A — Hizmet sektörünün istihdamdaki yüksek payı, ekonomik yapı bakımından daha ileri bir aşamayı gösterir.

1. Tablodaki iki değeri okuyalım: A ülkesinde çalışanların %74’ü, B ülkesinde %28’i hizmet sektöründe.
2. Ekonomilerin izlediği genel yol bellidir: istihdam önce tarımda yoğunlaşır, sanayileşmeyle sanayiye kayar, verimlilik arttıkça hizmetlere geçer. Hizmet payının yükselmesi bu geçişin ileri aşamasına işaret eder.
3. A’da çalışanların yaklaşık dörtte üçü hizmetlerde toplanmıştır; B’nin nüfusunun büyük bölümü hâlâ tarım ve sanayide çalışıyor olmalıdır. Öyleyse A ekonomik yapı bakımından daha ileri aşamadadır.
4. Denetleyelim: tabloda tek bir gösterge var, "her yönden ileri" denmiyor ✓ — çıkarım ekonomik yapıyla sınırlı tutulmalı.

2. Kartlarda hizmet sektörünün alt alanları verilmiştir. Bu alanların ortak özelliği hangisidir?

• A) Ham madde çıkarmaları
• B) Somut bir mal değil, doğrudan hizmet üretmeleri
• C) Fabrika kurmaları
• D) Tarım yapmaları
• E) Maden işlemeleri

Doğru cevap: B — Bankacılık, sağlık, eğitim, ulaşım ve turizmin ortak yanı elle tutulur bir mal değil, doğrudan hizmet üretmeleridir.

1. Kartlardaki alanların ürününü tek tek soralım: banka parayı yönetir, hastane tedavi eder, okul öğretir, ulaşım taşır, turizm konaklatır ve gezdirir.
2. Bu çıktıların hiçbiri depolanabilen, paketlenip taşınabilen bir nesne değildir; üretildikleri anda tüketilirler.
3. Ham madde çıkarmak birincil, mal üretmek ikincil sektörün işidir. Kartlardaki alanlar üçüncül, yani hizmet sektörüne girer; ortak özellikleri budur.
4. Denetleyelim: hastane binası ya da otobüs birer maldır, ama satılan şey onlar değil ✓ — satılan, o araçlarla sunulan hizmettir.

3. Tabloda turizm türleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?

• A) Alışveriş merkezleri
• B) Tarihî yapılar
• C) Korunan doğal alanlar ve biyoçeşitlilik
• D) Kongre salonları
• E) Sanayi tesisleri

Doğru cevap: C — Ekoturizm, korunan doğal alanlara ve biyoçeşitliliğe dayanan bir turizm türüdür.

1. Tablonun kurgusu şu: solda turizm türü, sağda dayandığı kaynak.
2. Dolu satır: kültür turizmi → tarihî ve kültürel miras. Demek ki sağ sütunda o turizmi çeken asıl varlık yazılıyor.
3. Ekoturizmin adı kaynağını söylüyor: doğal çevre. Ziyaretçiyi çeken şey korunmuş doğal alanlar ve oradaki canlı çeşitliliğidir; ilkesi de bu varlığı bozmadan ziyaret etmektir.
4. Denetleyelim: "tarihî yapılar" seçilseydi üst satırdaki kültür turizminin kaynağı yinelenmiş olurdu ✓ — tablo iki farklı kaynak istiyor.

4. Tabloda turizmin etkileri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm nasıl tamamlanmalıdır?

• A) Olumlu; istihdamın artması
• B) Olumlu; gelirin artması
• C) Etkisiz
• D) Olumsuz; doğal ve kültürel değerlerin yıpranması
• E) Belirsiz

Doğru cevap: D — Taşıma kapasitesinin aşılması doğal ve kültürel değerleri yıprattığı için olumsuz bir etkidir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda turizmin bir etkisi, sağda bu etkinin yönü.
2. Dolu satır: gelir ve istihdam sağlaması → olumlu. Demek ki sağ sütun, etkinin yönünü gerekçesiyle birlikte istiyor.
3. Taşıma kapasitesi, bir alanın bozulmadan ağırlayabileceği ziyaretçi sınırıdır. Bu sınır aşıldığında patikalar aşınır, su ve atık yükü kalkmaz, tarihî doku yıpranır. Yön olumsuz, gerekçe doğal ve kültürel değerlerin yıpranmasıdır.
4. Denetleyelim: kapasite aşıldığında gelir yine artabilir ✓ — ama gelir satırı tabloda zaten ayrı yazılmış; burada sorulan, kapasite aşımının kendi sonucudur.

5. Turizmde ziyaretçi yükünü yıla ve alana yaymanın sağladığı temel yarar hangisidir?

• A) Ulaşımın zorlaşması
• B) Gelirin azalması
• C) Tesislerin boş kalması
• D) Yıpranmanın artması
• E) Hem tesislerin verimli kullanılması hem de yıpranmanın azalması

Doğru cevap: E — Ziyaretçi yükünü yıla ve alana yaymak, hem âtıl kapasiteyi azaltır hem de tek noktadaki yıpranmayı hafifletir.

1. Yığılmanın iki ayrı sonucunu görelim: yoğun mevsimde tesisler ve alanlar taşıma kapasitesinin üstünde kullanılır, ölü mevsimde ise aynı tesisler boş kalır.
2. Yükü yıla yaymak ölü mevsimi doldurur, böylece yatırılan tesis kapasitesi boşa gitmez. Yükü alana yaymak ise ziyaretçiyi tek merkezden çevredeki başka çekim noktalarına dağıtır.
3. İki etki birlikte doğar: kullanım verimi artarken baskı altındaki alanın yıpranması azalır. Sürdürülebilir turizmin temel yöntemi budur.
4. Denetleyelim: gelir azalmaz, ölü mevsimdeki boşluk dolduğu için yıllık toplam gelir artabilir ✓.

6. Tabloda iki ülke karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre ulaşım ağının işlevi hangisidir?

• A) Yaygın ağın bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltması
• B) Ulaşımın gelişmişlikle ilgisiz olması
• C) Dar ağın farkı azaltması
• D) Ağın etkisiz olması
• E) Farkın ölçülemediği

Doğru cevap: A — Yaygın ve dengeli bir ulaşım ağı, pazara ve hizmete erişimi yaydığı için bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltır.

1. Tablodaki eşleşmeyi okuyalım: A’da ağ yaygın ve dengeli, bölgeler arası fark az; B’de ağ yalnız birkaç koridorda, fark çok.
2. İki satır arasında değişen tek değişken ağın yaygınlığı, değişen sonuç ise fark düzeyidir. Bu düzenli ters ilişki ağın işlevine işaret eder.
3. Nedeni açıktır: ulaşım ağı bir bölgeyi pazara, iş gücüne, okula ve hastaneye bağlar. Ağ yalnız birkaç koridorda toplanırsa yatırım ve nüfus da o koridorlarda yoğunlaşır, dışarıda kalan bölgeler geride kalır.
4. Denetleyelim: B ülkesinde ağ dar olduğu hâlde fark az çıksaydı bu ilişki kurulamazdı ✓ — tablo tersini gösteriyor.

7. Tabloda uluslararası kuruluşlar verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere hangi ifade yazılmalıdır?

• A) Gümrük vergisi koymak
• B) Salgınlarda ortak yaklaşım ve standart belirlemek
• C) Sınır çizmek
• D) Ordu kurmak
• E) Vergi toplamak

Doğru cevap: B — Sağlık alanındaki uluslararası kuruluşlar, sınır tanımayan sağlık sorunlarında ortak yaklaşım ve ortak standart belirler.

1. Tablonun kurgusu şu: solda kuruluş türü, sağda çalışma alanı.
2. Dolu satır: ekonomik birlik → ticaret ve gümrük düzenlemeleri. Demek ki sağ sütun, her kuruluşun kendi alanında yaptığı düzenlemeyi yazıyor.
3. Sağlık alanındaki bir uluslararası kuruluşun alanı bulaşıcı hastalıklar, aşı ve tanı ölçütleridir. Bir salgın sınır tanımadığı için ülkelerin aynı tanımlarla ölçüm yapması ve aynı önlem çerçevesini kullanması gerekir; kuruluşun işi bu ortak çerçeveyi kurmaktır.
4. Denetleyelim: sınır çizmek, ordu kurmak ve vergi toplamak devletlerin egemenlik yetkisindedir ✓ — uluslararası kuruluşlar bu yetkileri kullanmaz.

8. Kartlarda ülkeleri bir araya getiren nedenler verilmiştir. Bu nedenlerin ortak yönü hangisidir?

• A) Hepsinin ekonomik olması
• B) Hepsinin yerel olması
• C) Hiçbirinin tek bir ülke tarafından çözülememesi
• D) Hepsinin çevreyle ilgili olması
• E) Hepsinin çözülemez olması

Doğru cevap: C — Sınır aşan çevre sorunları, ortak güvenlik ve ticaretin kolaylaştırılması; hiçbiri tek bir ülkenin kendi başına çözebileceği konular değildir.

1. Kartları tek tek deneyelim: bir ülke kendi bacalarını arıtsa da komşudan gelen kirli havayı durduramaz.
2. Güvenlik de aynıdır: tek taraflı alınan önlem sınırın öte yanındaki tehdidi ortadan kaldırmaz. Ticaretin kolaylaştırılması ise tanımı gereği en az iki tarafın kurallarını uyumlaştırmasını gerektirir.
3. Üçünün ortak yanı, etkilerinin ülke sınırında bitmemesi ve bu yüzden çözümün de tek elden çıkamamasıdır. Uluslararası örgütler ve anlaşmalar tam bu boşluğu doldurur.
4. Denetleyelim: üçü aynı türden değil ✓ — biri çevresel, biri güvenlik, biri ekonomik; ortaklıkları konularında değil, ölçeklerindedir.

9. Tabloda anlaşmazlık konuları örneklendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa hangi ifade gelmelidir?

• A) Hava sahasının kullanımı
• B) Havza suyunun paylaşımı
• C) Kara sınırının çizilmesi
• D) Örtüşen alanlarda kaynak arama ve işletme hakkı
• E) Vergi oranları

Doğru cevap: D — Deniz yetki alanlarındaki anlaşmazlıklar, çoğunlukla örtüşen alanlardaki kaynak arama ve işletme hakkından doğar.

1. Tablonun kurgusu şu: solda anlaşmazlık konusu, sağda o konunun somut örneği.
2. Dolu satır: sınır aşan sular → havza suyunun paylaşımı. Örnek, tartışılan kaynağı ve o kaynak üzerindeki hakkı adlandırıyor.
3. Deniz yetki alanlarında da tartışılan şey bir haktır: kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge iddiaları örtüştüğünde, o alanda kimin arama ve işletme yapabileceği belirsizleşir. Anlaşmazlık buradan doğar.
4. Denetleyelim: kara sınırının çizilmesi deniz yetki alanıyla ilgili değil ✓ — tablo denize ait bir örnek istiyor.

10. Kartlarda uluslararası anlaşmazlıklarda izlenen barışçıl yollar sırasıyla verilmiştir. Bu sıralamanın gösterdiği ilke hangisidir?

• A) Sıralamanın önemsizliği
• B) Yargının ilk yol olması
• C) Görüşmenin gereksizliği
• D) Arabuluculuğun yasak olması
• E) Tarafların önce kendi aralarında çözüm aramasının esas olması

Doğru cevap: E — Barışçıl çözüm yollarının sıralaması, önceliğin tarafların kendi aralarındaki doğrudan görüşmede olduğunu gösterir.

1. Sıralamayı üçüncü tarafın payına göre okuyalım: görüşmede yalnız taraflar vardır; arabuluculukta araya bir üçüncü taraf girer ama karar yine taraflarındır; uluslararası yargıda kararı taraflar değil mahkeme verir.
2. Demek ki basamaklar ilerledikçe tarafların kendi iradesiyle çözme payı azalıyor, dışarıdan gelen belirleme artıyor.
3. Sıralamanın görüşmeyle başlaması bu yüzden rastlantı değildir: önce tarafların kendi çözümünü araması esastır, sonuç alınamazsa üçüncü tarafa başvurulur.
4. Denetleyelim: yargı ilk basamak olsaydı görüşme ve arabuluculuk gereksiz kalırdı ✓ — oysa ikisi de sıralamada önce yazılmış.

11. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemadaki son basamağın sağladığı yarar hangisidir?

• A) Kaynağın çatışma yerine ortak kazanca dönüşmesi
• B) Kaynağın kullanılamaması
• C) Anlaşmazlığın büyümesi
• D) Yetki alanlarının kaldırılması
• E) Keşfin geçersizleşmesi

Doğru cevap: A — Ortak işletme anlaşması, hak tartışmasının çözülmesini beklemeden kaynağın iki tarafa da kazanç sağlamasını mümkün kılar.

1. Şemayı izleyelim: havzada kaynak keşfedilir → yetki alanları örtüşür → taraflar ortak işletme anlaşması yapar.
2. İkinci basamak bir kilitlenme üretiyor: alan üzerinde iki tarafın da iddiası var; hak sorunu çözülmeden kimse güvenle yatırım yapamaz ve kaynak yerinde kalır.
3. Üçüncü basamak bu kilidi açar. Ortak işletmede taraflar kimin haklı olduğu tartışmasını askıya alıp üretimi ve geliri paylaşır. Böylece çatışma nedeni olan kaynak, iki taraf için de kazanca dönüşür.
4. Denetleyelim: yetki alanı iddiaları kaldırılmış değil ✓ — anlaşma iddiaları çözmez, yalnızca kaynağın kullanımını olanaklı kılar.

12. Tabloda kalkınma yardımı biçimleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl doldurulmalıdır?

• A) İhtiyacın tekrarlanması
• B) Bölgenin kendi ihtiyacını karşılayabilir duruma gelmesi
• C) Üretimin durması
• D) Bağımlılığın artması
• E) Yardımın gereksizleşmemesi

Doğru cevap: B — Üretim kapasitesi kuran yardım, bölgeye üretme gücü kazandırdığı için dış desteğe olan ihtiyacı zamanla ortadan kaldırır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda yardım biçimi, sağda uzun vadeli etkisi.
2. Dolu satır: yalnızca gıda göndermek → ihtiyaç sürekli tekrarlanır. Gönderilen gıda tüketilir, ertesi yıl aynı açık yeniden doğar.
3. Üretim kapasitesi kurmak ise tohumu, sulamayı, atölyeyi ve bilgiyi geride bırakır. Bölge kendi üretimine başladığında dışarıdan gelen desteğe duyduğu gereksinim azalır ve sonunda kendi ihtiyacını karşılar duruma gelir.
4. Denetleyelim: kapasite yardımının etkisi, yardım kesildiği gün sona ermiyor ✓ — kalıcı olmasının nedeni bu.

13. Kartlarda bir yaklaşımın üç ayağı verilmiştir. Bu üç ayağın birlikte gözetildiği yaklaşım hangisidir?

• A) Kentsel dönüşüm
• B) Serbest ticaret
• C) Sürdürülebilir kalkınma
• D) Transit ticaret
• E) Jeoekonomi

Doğru cevap: C — Ekonomik gelişme, toplumsal denge ve çevrenin korunmasını birlikte gözeten yaklaşım sürdürülebilir kalkınmadır.

1. Kartları okuyalım: ekonomik gelişme, toplumsal denge, çevrenin korunması. Üçü birbirinden ayrı alanlar.
2. Bir yaklaşım bunlardan yalnız birini öne alsaydı ötekini yıpratırdı: çevre gözetilmeden büyüyen ekonomi kendi kaynağını tüketir, toplumsal denge gözetilmezse büyüme geniş kesimlere ulaşmaz.
3. Bu üç ayağı aynı anda ve birbirini zedelemeden gözeten yaklaşımın adı sürdürülebilir kalkınmadır. Tanımdaki "gelecek kuşakların ihtiyaçlarından ödün vermeden" vurgusu tam bu dengeye işaret eder.
4. Denetleyelim: serbest ticaret ve transit ticaret yalnızca ekonomik ilişkiyi anlatır ✓ — toplumsal ve çevresel ayağı kapsamazlar.

14. Tabloda iki ülkenin göstergeleri verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?

• A) Eğitimin önemsiz olduğu
• B) Gelirin tek ölçüt olduğu
• C) A ülkesinin her yönden ileri olduğu
• D) Gelirin tek başına insani gelişmişliği yansıtmadığı
• E) Yaşam süresinin ölçülemediği

Doğru cevap: D — Geliri yüksek bir ülkede eğitim ve sağlık göstergeleri düşük olabilir; gelişmişlik tek bir göstergeyle ölçülmez.

1. Tabloyu satır satır okuyalım: A’da kişi başına gelir yüksek, ortalama eğitim süresi ve yaşam süresi düşük. B’de gelir orta, eğitim ve yaşam süresi yüksek.
2. İki ülkenin sıralaması hangi göstergeye bakıldığına göre değişiyor: gelire bakarsak A, eğitim ve sağlığa bakarsak B öne çıkıyor.
3. Bu, gelirin tek başına insani gelişmişliği yansıtmadığını gösterir. Gelir kişi başına düşen üretimi ölçer, ama bu gelirin eğitime ve sağlığa ne ölçüde dönüştüğünü söylemez; insani gelişme ölçütleri bu yüzden üç boyutu birlikte alır.
4. Denetleyelim: "A her yönden ileri" demek tablonun iki sütununu görmezden gelmek olurdu ✓.

15. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre küresel kararlarla yerel yaşam arasındaki ilişki nasıl açıklanır?

• A) Politikanın gereksizliği
• B) Küresel kararların yerelle ilgisiz olduğu
• C) Yerelin küreseli etkilemediği
• D) Kararların uygulanamayacağı
• E) Küresel kararların yerel uygulamalar yoluyla hayata geçtiği

Doğru cevap: E — Küresel hedefler, ulusal politikalara uyarlanıp yerel uygulamaya dönüştüğü ölçüde gerçekleşir.

1. Şemanın üç basamağını izleyelim: küresel bir kararla salım hedefi konur → ülke politikaları uyarlanır → yerel uygulamalar değişir.
2. Birinci basamak tek başına hiçbir salımı azaltmaz; bir hedef bildirimidir. Azalma ancak üçüncü basamakta, ısıtma biçimi, toplu taşıma ve sanayi tesisinin filtresi değiştiğinde gerçekleşir.
3. Ortadaki basamak köprüdür: küresel hedefi yasaya, teşvike ve denetime çeviren ulusal politikadır. Zincir bu haliyle küresel kararın yerel uygulama yoluyla hayata geçtiğini gösterir.
4. Denetleyelim: basamaklardan biri kopsa hedef kâğıt üstünde kalırdı ✓ — bu da aradaki bağın varlığını doğrular.

16. Kartlarda Türkiye'nin konumuna ilişkin özellikler verilmiştir. Bu özelliklerin dış politikadaki karşılığı hangisidir?

• A) Birden çok bölgeyle aynı anda ilişki kurma gereği
• B) Tek bir bölgeyle ilişki kurma
• C) İlişkilerin kesilmesi
• D) Ticaretin dışında kalma
• E) Konumun etkisiz olması

Doğru cevap: A — Üç kıtaya yakınlık, boğazlar ve enerji koridorları; Türkiye’nin aynı anda birden çok bölgeyle ilişki yürütmesini gerektirir.

1. Kartların her birinin hangi yöne açıldığını görelim: üç kıtaya yakınlık Avrupa, Asya ve Afrika’ya; boğazlar Karadeniz havzası ile Akdeniz’e; enerji ve ticaret koridorları ise üretici doğu ile tüketici batıya bağlar.
2. Bu bağlantılar birbirinin yerine geçmez; her biri ayrı bir komşuluk ve ayrı bir çıkar alanı doğurur.
3. Bir ülke bu kavşakta durup yalnız tek bir yöne yönelemez; yönlerden birini boş bırakmak, orada oluşacak dengeyi başkalarına bırakmak olur. Konumun dış politikadaki karşılığı bu yüzden çok yönlülüktür.
4. Denetleyelim: kartlarda birbirini dışlayan değil, birbirine eklenen üç bağlantı var ✓ — tek bölgeyle yetinmek bu konumla bağdaşmaz.

17. Tabloda iki ülkenin ihracat yapısı verilmiştir. A ülkesinin karşılaştığı risk hangisidir?

• A) İhracat yapamaması
• B) Alıcı ülkedeki bir daralmanın ihracatı ağır biçimde etkilemesi
• C) Üretim yapamaması
• D) Nüfusunun azalması
• E) Ulaşımının olmaması

Doğru cevap: B — İhracatın neredeyse tamamının tek bir ülkeye gitmesi, o pazardaki daralmanın doğrudan ve ağır biçimde yansımasına yol açar.

1. Tabloyu okuyalım: A ülkesinin ihracatının %72’si tek bir ülkeye gidiyor, B ülkesinin ihracatı birçok ülkeye dağılmış.
2. B’de bir alıcı ülkede kriz çıksa kaybı öteki pazarlar dengeler. A’da ise tek alıcının talebi daraldığında ihracatın yaklaşık dörtte üçü aynı anda etkilenir.
3. Riskin adı bağımlılıktır: A’nın üretimi, istihdamı ve döviz geliri başka bir ülkenin ekonomik gidişine bağlanmıştır. Pazarı çeşitlendirmek bu yüzden bir dış ticaret ilkesidir.
4. Denetleyelim: A ihracat yapamıyor değil ✓ — yapıyor, ama tek bir alıcıya bağlı olduğu için kırılgan.

18. Tabloda iki ülkenin turizm verileri verilmiştir. Ziyaretçi başına gelir bakımından doğru karşılaştırma hangisidir?

• A) İki ülkede eşittir.
• B) B ülkesinde daha yüksektir.
• C) A ülkesinde ziyaretçi başına gelir B'nin iki katından fazladır.
• D) Hesaplanamaz.
• E) A ülkesinde daha düşüktür.

Doğru cevap: C — A: 30 ÷ 20 = 1.500 $; B: 18 ÷ 30 = 600 $. A, B'nin iki katından fazladır.

1. Ziyaretçi başına gelir = gelir ÷ ziyaretçi.
2. A için: 30 milyar ÷ 20 milyon = 1.500 $.
3. B için: 18 milyar ÷ 30 milyon = 600 $. A daha yüksektir.

19. Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?

• A) Turizmi tanımlayamamak
• B) Ziyaretçiyi sayamamak
• C) Ülkeyi bulamamak
• D) Ziyaretçi sayısını, ziyaretçi başına harcamayla birlikte değerlendirmemek
• E) Geliri ölçememek

Doğru cevap: D — Turizm geliri, ziyaretçi sayısı ile ziyaretçi başına harcamanın birlikte belirlediği bir büyüklüktür.

1. Elde hangi verinin bulunduğunu ayıralım: yalnız ziyaretçi sayısı biliniyor, harcama hakkında hiçbir bilgi yok.
2. Toplam turizm geliri kabaca ziyaretçi sayısı ile kişi başına harcamanın çarpımıdır. Çarpanlardan yalnız biri bilindiğinde çarpım hakkında kesin bir şey söylenemez.
3. Kısa süre kalan ve az harcayan çok sayıda ziyaretçi ağırlayan bir ülke; daha az ama uzun kalıp çok harcayan ziyaretçi ağırlayan ülkeden daha az gelir elde edebilir. Çıkarımdaki hata, eksik çarpanla sonuca gitmektir.
4. Denetleyelim: 10 milyon ziyaretçi × 500 dolar, 6 milyon ziyaretçi × 1.200 dolardan daha az gelir verir ✓ — sayıca üstünlük gelir üstünlüğü demek değil.

20. Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

• A) Ortak çabaya gerek yoktur.
• B) Kalkınma tek boyutludur.
• C) Sorunlar yereldir.
• D) Hizmet sektörü küçülür.
• E) Küresel bağlantılar çağında kalkınma; ekonomik, toplumsal ve çevresel boyutları birlikte gözeten ortak çabayı gerektirir.

Doğru cevap: E — Küresel bağlantılar çağında kalkınma; ekonomik, toplumsal ve çevresel boyutları birlikte gözeten ortak çabayı gerektirir.

1. Kartları temanın üç iddiasına ayıralım: birincisi ekonomik yapının hizmet sektörü yönünde dönüştüğünü, ikincisi sorunların ülke sınırında bitmediğini, üçüncüsü kalkınmanın tek göstergeye indirgenemeyeceğini söylüyor.
2. İkinci kart çözümün ölçeğini belirliyor: sınır tanımayan bir sorun tek ülkenin çabasıyla kapanmaz, ortak çaba gerekir.
3. Üçüncü kart bu çabanın kapsamını belirliyor: ekonomik, toplumsal ve çevresel boyut birlikte gözetilmelidir. Üçünü birden tutan sonuç, bu iki belirlemeyi birleştirendir.
4. Denetleyelim: "sorunlar yereldir" ikinci kartı, "kalkınma tek boyutludur" üçüncü kartı doğrudan yadsırdı ✓.