Turizm Faaliyetleri: Örnek Ülkeler

1. Tabloda turizm türleri ve dayandıkları kaynaklar verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan kaynak hangisidir?

• A) Kıyı uzunluğu
• B) Termal sular
• C) Tarihî yapılar
• D) Yüksek dağlık alanlar ve kar yağışının süresi ile kalınlığı
• E) Ticaret merkezleri

Doğru cevap: D — Kış turizmi yüksek dağlık alanlara ve kar örtüsünün süresi ile kalınlığına dayanır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda turizm türü, sağda dayandığı doğal ya da kültürel kaynak.
2. Dolu satırlar ölçütü veriyor: deniz turizmi kıyı ve iklime, kültür turizmi tarihî ve arkeolojik mirasa dayanıyor. Her tür kendi kaynağıyla eşleşmiş.
3. Kış turizminin kaynağı da aynı mantıkla belirlenir: kayak yapılabilmesi için yeterli yükseklik ve yeterince uzun süren, kalın bir kar örtüsü gerekir.
4. Denetleyelim: termal sular ayrı bir türün kaynağı ✓ — sağlık turizmine ait, kış turizmine değil.

2. Turizm gelirini tek bir türe dayandıran ülkelerin kırılgan sayılmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Gelirlerinin yüksek olması
• B) Mevsimsel yoğunlaşma ve tek kaynağa bağımlılık nedeniyle olumsuz bir gelişmede gelirin tümüyle sarsılması
• C) Turist sayısının çok olması
• D) Ülkenin küçük olması
• E) Kırılganlık bulunmaması

Doğru cevap: B — Tek türe dayanan gelir hem mevsimde yoğunlaşır hem tek bir olumsuz gelişmeye açık kalır.

1. Kırılganlığın ne demek olduğunu belirleyelim: dışarıdan gelen bir etkiye karşı korunmasız olmak.
2. Tek bir türe dayanan ülkede iki sorun birleşiyor. Birincisi mevsimsel: yalnız deniz turizmine dayanan bir ülke dört ayda kazanıp on iki ay yaşamak zorundadır.
3. İkincisi bağımlılık: o türü etkileyen bir gelişme — hava koşulu, güvenlik sorunu, salgın — gelirin tamamını birden sarsar. Yedek bir gelir kaynağı yoktur.
4. Denetleyelim: çeşitlendirme iki sorunu birden çözüyor ✓ — hem sezonu yayıyor hem riski dağıtıyor.

3. Akdeniz kıyısındaki ülkelerin turizmde öne çıkmasının coğrafi nedenleri sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Uzun ve güneşli yaz mevsimi, elverişli kıyı yapısı ve zengin tarihî mirasın bir arada bulunması
• B) Yalnız nüfuslarının çok olması
• C) Yalnız yüzölçümlerinin büyük olması
• D) Yalnız dağlık olmaları
• E) Yalnız soğuk iklim

Doğru cevap: A — Uzun ve güneşli yaz, elverişli kıyı yapısı ve zengin tarihî miras bir arada bulunur.

1. Sorunun istediği şey coğrafi nedenler; öyleyse tek bir etken değil, bir arada bulunan koşullar aranmalı.
2. İklim yönünden: Akdeniz iklimi uzun, güneşli ve kurak bir yaz sunar; bu, deniz turizmi için en belirleyici koşuldur.
3. Buna elverişli kıyı yapısı ve bölgenin barındırdığı tarihî miras eklenir. Üçü bir arada bulunduğu için bu ülkeler öne çıkar.
4. Denetleyelim: tek başına hiçbiri yetmezdi ✓ — güneşli ama mirası olmayan ya da mirası olup kıyısı elverişsiz yerler aynı payı almıyor.

4. Zengin turizm potansiyeline sahip bazı ülkelerin bu potansiyeli gelire dönüştürememesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Potansiyelin gereksiz olması
• B) Ülkelerin uzak olması
• C) Turistlerin ilgisizliği
• D) İklimin uygun olmaması
• E) Ulaşım, konaklama ve tanıtım altyapısının yetersiz kalması; ayrıca güvenlik ve istikrar sorunları

Doğru cevap: E — Potansiyel bir olanaktır; gelire dönüşmesi altyapıya ve güvenliğe bağlıdır.

1. Sorunun kurduğu çelişkiyi görelim: potansiyel var ama gelir yok. Öyleyse ikisi arasında bir aşama olmalı.
2. Ziyaretçinin gelebilmesi için ulaşım, kalabilmesi için konaklama, yerin varlığından haberdar olması için tanıtım gerekir. Bunlar yoksa potansiyel yerinde durur.
3. Buna güvenlik ve istikrar eklenir; bunlar sağlanmadığında en zengin potansiyel bile kısa sürede işlevsiz kalır.
4. Denetleyelim: potansiyel gereksiz değil ✓ — gerekli ama tek başına yeterli değil.

5. Tabloda ülkelerin dış ticaret yapıları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan ifade hangisidir?

• A) İşlenmiş ürün ihracatı
• B) Ticaret yapmaması
• C) Ham madde ihracatı, işlenmiş ürün ithalatı; fiyat dalgalanmalarına açık bir yapı
• D) Yalnız hizmet ihracatı
• E) Yalnız ithalat

Doğru cevap: C — Ham madde ihraç eden ülke işlenmiş ürün ithal eder ve fiyat dalgalanmalarına açık kalır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda ülke tipi, sağda dış ticaretin yapısı. İki satır birbirinin aynası.
2. Dolu satır: sanayileşmiş ülke işlenmiş ürün ihraç eder, ham madde ithal eder. Öyleyse karşıt tipte yönler tersine döner.
3. Ham madde ihraç eden ülke, işlenmiş ürünü dışarıdan alır. Üstelik ham madde fiyatları dünya piyasasında hızla dalgalandığı için geliri öngörülemez olur.
4. Denetleyelim: iki satır birbirini tamamlıyor ✓ — birinin ithal ettiğini öteki ihraç ediyor.

6. Ülkelerin ham madde yerine işlenmiş ürün ihraç etmeye yönelmesinin gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) İşlemenin kolay olması
• B) İşlenmiş ürünün birim değerinin çok daha yüksek olması ve istihdam ile teknoloji birikimi yaratması
• C) Ham maddenin bulunmaması
• D) Taşımanın ucuz olması
• E) İhracatın zorunlu olması

Doğru cevap: B — İşlenmiş ürünün birim değeri yüksektir; ayrıca istihdam ve teknoloji birikimi yaratır.

1. Aynı miktarda ham maddeyi iki yoldan değerlendirelim: ya olduğu gibi satılır ya da işlenip satılır.
2. İşlendiğinde birim değeri kat kat artar; aynı kaynaktan çok daha fazla gelir elde edilir. Birinci gerekçe budur.
3. İkinci gerekçe süreçle ilgili: işleme fabrika, nitelikli iş gücü ve teknoloji birikimi doğurur. Bunlar tek seferlik değil, kalıcı kazanımlardır.
4. Denetleyelim: bu birikim başka alanlara da taşınıyor ✓ — kazanım yalnız o üründe kalmıyor.

7. Bazı küçük ülkelerin dünya ticaretinde büyük paya sahip olmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Yüzölçümlerinin büyük olması
• B) Tarım alanlarının genişliği
• C) Nüfuslarının çok olması
• D) Ham madde zenginlikleri
• E) Önemli deniz yolları üzerinde bulunmaları, liman ve serbest bölge altyapısıyla aktarma merkezi işlevi görmeleri

Doğru cevap: E — Önemli deniz yolları üzerindeki liman ülkeleri aktarma merkezi işlevi görür.

1. Sorunun çelişkisini görelim: ülke küçük ama ticaret payı büyük. Öyleyse pay, ülkenin kendi üretiminden gelmiyor olmalı.
2. Ticarette belirleyici olan yüzölçümü değil konumdur. Boğaz ve kanal geçişleri gibi zorunlu güzergâhlarda bulunan ülkeler, mallar oradan geçtiği için hacim kazanır.
3. Buna liman ve serbest bölge altyapısı eklenince ülke bir aktarma merkezine dönüşür; mal gelir, işlem görür ve yeniden gönderilir.
4. Denetleyelim: bu ticaret ülkenin kendi üretimine bağlı değil ✓ — bu yüzden küçük ülke büyük hacim yaratabiliyor.

8. Tabloda Türkiye’deki turizm türleri ve merkezleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan merkez hangisidir?

• A) Yalnız kıyı kentleri
• B) Yalnız dağlık alanlar
• C) Konya, Şanlıurfa, İstanbul ve Hatay gibi merkezler
• D) Yalnız termal merkezler
• E) Yalnız göller

Doğru cevap: C — İnanç turizmi kutsal mekânlara dayanır; Konya, Şanlıurfa, İstanbul ve Hatay öne çıkar.

1. Tablonun kurgusu şu: solda turizm türü, sağda öne çıkan bölge ya da merkez. Her tür kendi kaynağının bulunduğu yerle eşleşiyor.
2. Dolu satırlar bunu gösteriyor: deniz turizmi kıyılarla, kış turizmi yüksek dağlarla eşleşmiş.
3. İnanç turizminin kaynağı kutsal mekânlardır. Türkiye üç semavi dinin izlerini taşıdığı için bu merkezler kıyıya ya da dağa değil, tarihî yerleşimlere dağılmıştır: Konya, Şanlıurfa, İstanbul, Hatay.
4. Denetleyelim: bu tür deniz turizminin mevsimselliğini dengeliyor ✓ — yaz dışında da ziyaret alıyor.

9. Grafikte deniz turizmine dayalı bir merkezde aylara göre turist sayısı verilmiştir. Bu dağılımın yarattığı sorun ve çözümü nedir?

• A) Mevsimsel yoğunlaşma; istihdam ve tesis kullanımı yılın büyük bölümünde düşer. Çözüm turizm türlerini çeşitlendirmektir
• B) Sorun yoktur
• C) Turist sayısı azdır
• D) Tesisler yetersizdir
• E) İklim uygun değildir

Doğru cevap: A — Grafikteki yoğunlaşma mevsimsel bağımlılığı gösterir; çözümü turizm türlerini çeşitlendirmektir.

1. Grafiğin biçimini okuyalım: eğri birkaç ayda tepe yapıyor, yılın geri kalanında dibe iniyor. Talep yıla dağılmış değil.
2. Bu biçimin sonucunu düşünelim. Oteller, taşımacılar ve çalışanlar yılın büyük bölümünde atıl kalır; yapılan yatırım birkaç ayda karşılanmak zorundadır.
3. Sorun talebin azlığı değil, tek bir mevsimde toplanması. Çözüm de buradan çıkar: farklı mevsimlerde çalışan türler eklemek, yani çeşitlendirme.
4. Denetleyelim: tesis sayısı yetersiz değil ✓ — tersine, sezon dışında fazla geliyor.

10. Turizmin bir ülke ekonomisine katkısının yalnız konaklama gelirinden ibaret olmadığı belirtilmektedir. Bu değerlendirmenin gerekçesi nedir?

• A) Konaklamanın ucuz olması
• B) Otellerin küçük olması
• C) Turistlerin az harcaması
• D) Ulaşım, yeme-içme, el sanatları, tarım ve inşaat gibi çok sayıda sektörü besleyerek dolaylı gelir ve istihdam yaratması
• E) Katkının ölçülememesi

Doğru cevap: D — Ziyaretçi yalnız konaklama satın almaz; harcama bir zincir hâlinde çok sayıda sektöre dağılır.

1. Bir ziyaretçinin yolculuk boyunca neler satın aldığını sıralayalım: ulaşım, yeme-içme, hediyelik eşya, gezi ve çeşitli hizmetler.
2. Bunların yalnız biri konaklamadır. Öteki harcamalar taşımacılık, tarım, gıda, el sanatları ve inşaat gibi ayrı sektörlere gider.
3. Öyleyse turizmin ekonomiye katkısı konaklama gelirinden ibaret sayılamaz; dolaylı gelir ve istihdam da hesaba girer.
4. Denetleyelim: bu sektörlerin çoğu turizm dışında da çalışıyor ✓ — turizm onlara ek talep getiriyor.

11. Turizmin çevresel etkileri değerlendirilmektedir. Doğru değerlendirme hangisidir?

• A) Doğal alanların korunmasına gelir sağlayabilir; ancak plansız yapılaşma, su tüketimi ve atık artışıyla baskı da yaratır
• B) Yalnız olumlu etkileri vardır
• C) Yalnız olumsuz etkileri vardır
• D) Hiçbir etkisi yoktur
• E) Etkileri ölçülemez

Doğru cevap: A — Turizm koruma için gelir sağlayabilir ama plansız büyüdüğünde kaynak üzerinde baskı yaratır.

1. Soru bir değerlendirme istiyor; öyleyse iki yönü de tartalım.
2. Olumlu yön: doğal bir alan gelir getirdiğinde korunması için ekonomik bir gerekçe doğar. Koruma artık yalnız bir maliyet değildir.
3. Olumsuz yön: plansız kıyı yapılaşması, artan su ve enerji tüketimi ile atık miktarı aynı alan üzerinde baskı kurar. Belirleyici olan büyümenin kendisi değil, planlanıp planlanmadığıdır.
4. Denetleyelim: tek yönlü iki seçenek de eksik kalırdı ✓ — turizm ne yalnız korur ne yalnız bozar.

12. Turizmin kültürel etkileri konusunda yapılan değerlendirme sorulmaktadır. Doğru değerlendirme hangisidir?

• A) Yalnız kültürü zenginleştirir
• B) Yalnız kültürü bozar
• C) Kültürler arası etkileşimi ve yerel değerlerin korunmasını destekleyebilir; ancak aşırı ticarileşme yerel kültürü gösteriye indirgeyebilir
• D) Hiçbir etkisi yoktur
• E) Etkisi ölçülemez

Doğru cevap: C — Turizm yerel değerlere talep yaratarak korumayı destekler; aşırı ticarileşme ise bağlamı koparır.

1. Soru bir değerlendirme istiyor; iki yönü de tartalım.
2. Olumlu yön talepten geliyor: ziyaretçi el sanatlarını, yerel mutfağı ve geleneksel gösterileri merak eder. Bu talep, kaybolmaya yüz tutmuş bir zanaatı yeniden yaşatabilir.
3. Olumsuz yön aynı talebin aşırısından doğuyor: yalnız ziyaretçi için üretilen, kendi bağlamından koparılmış bir sunum yerel kültürü bir gösteriye indirger.
4. Denetleyelim: belirleyici olan talebin varlığı değil ölçüsü ✓ — aynı talep hem koruyabiliyor hem yüzeyselleştirebiliyor.

13. Bazı turistik merkezlerde ziyaretçi sayısına sınır konulmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Geliri azaltmak
• B) Fiyatları düşürmek
• C) Turizmi bitirmek
• D) Alanın taşıma kapasitesinin aşılmasıyla doğal ve kültürel değerlerin geri döndürülemez biçimde zarar görmesini önlemek
• E) Ziyaretçiyi cezalandırmak

Doğru cevap: D — Taşıma kapasitesi aşıldığında doğal ve kültürel değerler geri döndürülemez biçimde zarar görür.

1. Sınırlamanın neyi koruduğunu soralım. Her alanın kaldırabileceği bir ziyaretçi yükü vardır; buna taşıma kapasitesi denir.
2. Kapasite aşıldığında yıpranma başlar: mağara resmi aşınır, traverten bozulur, patika çöker. Bu tür zararların çoğu geri döndürülemez.
3. Kısa vadeli gelir ile uzun vadeli varlık arasında bir denge kurulması gerekir; çünkü bozulan değer, gelecekteki bütün gelirin de kaynağıdır.
4. Denetleyelim: amaç geliri azaltmak değil ✓ — kaynağı tüketmeden sürdürmek.

14. Tabloda iki ülkenin turizm profili karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmadan çıkarılacak doğru sonuç hangisidir?

• A) B ülkesinin turizm potansiyeli yoktur
• B) Turizmin ekonomideki payı, ülkenin ekonomik yapısına ve diğer sektörlerin büyüklüğüne göre değişir
• C) A ülkesi daha zengindir
• D) B ülkesi turizm yapamaz
• E) İki ülke aynıdır

Doğru cevap: B — Turizmin ekonomideki payı bir orandır; paydada ekonominin toplam büyüklüğü durur.

1. Tablodaki iki ülkeyi karşılaştıralım: A’da turizmin payı yüksek ve baskın tür deniz ile kültür turizmi; B’de pay düşük ve ekonomi sanayi ağırlıklı.
2. "Pay" sözcüğüne dikkat edelim; bu bir orandır. Payda, ülkenin toplam ekonomik büyüklüğüdür.
3. Öyleyse düşük pay, turizm gelirinin az olduğu anlamına gelmez. Güçlü sanayisi olan bir ülkede yüksek turizm geliri bile oransal olarak küçük görünebilir.
4. Denetleyelim: tablo gelir miktarı vermiyor ✓ — yalnız pay ve baskın tür bilgisi var.

15. Bir ülkenin turizm politikasında niteliği ve harcama düzeyini öne çıkarmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Turist sayısını azaltmak
• B) Sezonu kısaltmak
• C) Tesisleri kapatmak
• D) Fiyatları düşürmek
• E) Aynı geliri daha az ziyaretçiyle elde ederek çevresel baskıyı düşürmek ve kişi başına geliri artırmak

Doğru cevap: E — Çevresel baskı ziyaretçi sayısına, gelir ise harcama düzeyine bağlıdır; nitelik odaklı politika ikisini ayırır.

1. İki değişkeni ayıralım. Bir alandaki yıpranma, su tüketimi ve atık büyük ölçüde kaç kişinin geldiğine bağlıdır.
2. Gelir ise kaç kişinin geldiğine değil, gelenlerin ne kadar harcadığına bağlıdır. Bu iki değişken birbirinden bağımsız artabilir.
3. Nitelik ve harcama düzeyini öne çıkaran politika tam bunu hedefler: aynı geliri daha az ziyaretçiyle elde ederek çevresel baskıyı düşürmek ve kişi başına geliri artırmak.
4. Denetleyelim: amaç turizmi küçültmek değil ✓ — geliri korurken yükü azaltmak.

16. Bir ülkeyi ticari faaliyetleri açısından değerlendirirken bakılması gereken ölçütler sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Yalnız yüzölçümü
• B) Yalnız nüfus
• C) İhracat ve ithalatın ürün yapısı, başlıca ticaret ortakları, ulaşım altyapısı ve konumun sağladığı avantajlar
• D) Yalnız iklim
• E) Yalnız yüzey şekilleri

Doğru cevap: C — Ticari profil çok değişkenlidir: ürün yapısı, ortaklar, altyapı ve konum birlikte değerlendirilir.

1. Bir ülkenin ticaretini anlamak için önce ne alıp ne sattığına bakılır: ihracat ve ithalatın ürün yapısı, ekonominin niteliğini gösterir.
2. Sonra kiminle ticaret yaptığına bakılır; başlıca ortaklar, bağımlılık ve risk hakkında bilgi verir.
3. Buna ulaşım altyapısı ve konumun sağladığı avantajlar eklenir. Dört ölçüt birlikte değerlendirilmeden ticari profil çıkarılamaz.
4. Denetleyelim: tek ölçütle bakmak yanıltırdı ✓ — küçük bir ülke konumu sayesinde büyük hacim yaratabiliyordu.

17. Turizmde tanıtım ve markalaşmanın önem taşımasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Tanıtımın ucuz olması
• B) Tesislerin yetersizliği
• C) Potansiyelin gereksiz olması
• D) Ziyaretçinin gideceği yere ilişkin kararını büyük ölçüde edindiği bilgi ve algıya göre vermesi
• E) Tanıtımın zorunlu olması

Doğru cevap: D — Ziyaretçi gideceği yeri çoğu kez görmeden seçer; kararı bilgi ve algı belirler.

1. Kararın nasıl verildiğine bakalım: kişi gideceği yeri önceden görmemiştir, seçimini duyduklarına ve gördüğü görsellere dayandırır.
2. Öyleyse bir ülkenin ne sunduğu kadar, bunun bilinip bilinmemesi de belirleyicidir. Bilinmeyen bir yer seçenekler arasına bile giremez.
3. Tanıtım ve markalaşma tam bu algıyı biçimlendirir. Potansiyeli güçlü ülkeler bile tanıtım olmadan pay kaybedebilir.
4. Denetleyelim: bu, potansiyeli gereksiz kılmıyor ✓ — tanıtım olmayan bir şeyi var gösteremez, olanı görünür kılar.

18. Salgın, doğal afet ya da güvenlik sorunlarının turizmi diğer sektörlerden daha hızlı etkilemesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Turizmin küçük olması
• B) Turizmin ölçülememesi
• C) Turizmin pahalı olması
• D) Turizmin mevsimsel olması
• E) Turizmin isteğe bağlı bir harcama olması ve güven duygusuna doğrudan bağlı olması

Doğru cevap: E — Turizm isteğe bağlı bir harcamadır ve güven duygusuna doğrudan bağlıdır.

1. Harcamaları zorunlu ve isteğe bağlı diye ayıralım. Gıda ve enerji zorunludur; kriz döneminde bile alınır.
2. Tatil ise ertelenebilir. Bütçe daraldığında ilk vazgeçilen kalemlerden biridir; bu yüzden talep hızla düşer.
3. Buna güven boyutu eklenir: ziyaretçi kararını güvenlik algısına göre verdiği için olumsuz bir haber, gerçek risk değişmese bile rezervasyonları düşürür.
4. Denetleyelim: etkinin hızı da buradan geliyor ✓ — karar bireysel ve anında değiştirilebiliyor.

19. İki ülkenin turizm faaliyetleri karşılaştırılırken izlenmesi gereken yöntem sorulmaktadır. En uygun yaklaşım hangisidir?

• A) Turist sayısı, turizm geliri, kişi başına harcama, turizm türleri ve mevsimsel dağılımı birlikte değerlendirmek
• B) Yalnız turist sayısına bakmak
• C) Yalnız gelire bakmak
• D) Yalnız otel sayısına bakmak
• E) Tahminde bulunmak

Doğru cevap: A — Tek gösterge yanıltır; sayı, gelir, harcama, türler ve mevsimsel dağılım birlikte değerlendirilir.

1. Tek göstergeyle karşılaştırmayı deneyelim ve nerede tıkandığını görelim.
2. Yalnız turist sayısına bakılırsa çok ziyaretçi alan ama düşük harcamalı bir ülke başarılı görünür. Yalnız gelire bakılırsa ziyaretçi başına verimlilik gizlenir.
3. Bu yüzden turist sayısı, turizm geliri, kişi başına harcama, turizm türleri ve mevsimsel dağılım birlikte ele alınmalıdır.
4. Denetleyelim: göstergeler birbirinin eksiğini kapatıyor ✓ — biri hacmi, öteki verimliliği, üçüncüsü sürekliliği ölçüyor.

20. Turist sayısı yüksek olan bir ülkenin turizm gelirinin, daha az ziyaretçi alan bir ülkeden düşük olması hangi sonucu gösterir?

• A) Verilerin yanlış olduğunu
• B) Kişi başına harcamanın düşük olduğunu; gelirin yalnız sayıya değil harcama düzeyine de bağlı olduğunu
• C) Ülkenin küçük olduğunu
• D) Turizmin yapılmadığını
• E) İklimin uygun olmadığını

Doğru cevap: B — Gelir, ziyaretçi sayısı ile kişi başına harcamanın çarpımıdır; sayı yüksekken harcama düşük olabilir.

1. Turizm gelirinin nasıl oluştuğunu yazalım: ziyaretçi sayısı × kişi başına harcama.
2. Çarpımda bir çarpan büyürken öteki küçülürse sonuç düşebilir. Sorudaki durum tam budur: sayı yüksek ama gelir düşük.
3. Öyleyse ikinci çarpan küçüktür; ziyaretler kısa süreli ve düşük harcamalıdır. Sonuç, gelirin yalnız sayıya bağlı olmadığını gösterir.
4. Denetleyelim: veriler çelişmiyor ✓ — iki ülke aynı geliri farklı bileşimlerle elde edebiliyor.

21. Turizm çok sektörlü bir zincir oluşturur; potansiyelin gelire dönüşmesi altyapıya bağlıdır ve turizm gelirleri güvenlik ile mevsime duyarlıdır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Turizm çeşitlendirmesi mevsimselliği azaltır.
• B) Ham madde ihracatçısı ülkeler fiyat dalgalanmalarına açıktır.
• C) Konum bazı küçük ülkeleri ticaret merkezi yapabilir.
• D) Turizm potansiyeli yüksek olan her ülke yüksek turizm geliri elde eder.
• E) Taşıma kapasitesi aşılırsa kalıcı zarar oluşur.

Doğru cevap: D — Potansiyel gelire kendiliğinden dönüşmez; altyapı, tanıtım ve güvenlik koşulları gerekir.

1. Soru "söylenemez" diyor; önce metinden çıkarılabilenleri eleyelim.
2. Çeşitlendirmenin mevsimselliği azaltması, ham madde ihracatçılarının fiyat dalgalanmalarına açık olması, konumun küçük ülkeleri ticaret merkezi yapabilmesi ve taşıma kapasitesi aşılınca kalıcı zarar oluşması — dördü de metinden doğrudan çıkar.
3. Geriye potansiyelle ilgili yargı kalıyor. Metin, potansiyelin gelire dönüşmesini altyapıya bağlıyor; öyleyse "potansiyeli yüksek her ülke yüksek gelir elde eder" denemez.
4. Denetleyelim: ünitede bu durumun örneği zaten vardı ✓ — zengin potansiyele karşın altyapı ve güvenlik yetersizliği.