Türk Kültür Bölgeleri ve Küresel Etkileşim

1. Tabloda Türk kültür bölgeleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan alan hangisidir?

• A) Bulgaristan, Kuzey Makedonya, Kosova ve Batı Trakya gibi Türk topluluklarının yaşadığı alanlar
• B) Kuzey Afrika
• C) Güney Amerika
• D) Doğu Asya
• E) Okyanusya

Doğru cevap: A — Balkanlar’da Bulgaristan, Kuzey Makedonya, Kosova ve Batı Trakya gibi alanlar bu kapsamdadır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda Türk kültür bölgesi, sağda o bölgedeki başlıca ülkeler ya da alanlar.
2. Dolu satırlar ölçütü gösteriyor: Orta Asya ve Kafkasya, Türk topluluklarının yaşadığı ülkelerle eşleşmiş. Yani ölçüt siyasi sınır değil, kültürel süreklilik.
3. Balkanlar’da da yüzyıllar süren ortak tarihin izlerini taşıyan topluluklar yaşar: Bulgaristan, Kuzey Makedonya, Kosova ve Batı Trakya bu kapsamdadır.
4. Denetleyelim: bağ dil, mutfak, mimari ve geleneklerde sürüyor ✓ — kültürel süreklilik ölçütü tutuyor.

2. Türkiye ile Türk kültür bölgeleri arasındaki bağların dayandığı temel unsurlar sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Yalnız ekonomik ilişkiler
• B) Yalnız coğrafi yakınlık
• C) Dil akrabalığı, ortak tarih, gelenekler ve inanç ile edebiyat gibi kültürel ögeler
• D) Yalnız siyasi anlaşmalar
• E) Yalnız ulaşım hatları

Doğru cevap: C — Bağlar dil akrabalığı, ortak tarih, gelenekler ve edebiyat gibi kültürel ögelere dayanır.

1. Sorunun istediği şey temel unsurlar; öyleyse bağın en eski ve en kalıcı katmanını arayalım.
2. Ekonomik ilişkiler ve siyasi anlaşmalar dönemsel olarak değişebilir; coğrafi yakınlık ise bu bölgelerin bir bölümü için geçerli bile değil.
3. Değişmeyen katman kültüreldir: dil akrabalığı, ortak tarih, gelenekler ve inanç ile edebiyat. Bu zemin, ekonomik ve siyasi ilişkilere de temel hazırlar.
4. Denetleyelim: ortak destanlar ve sözlü gelenek bu zeminin somut örnekleri ✓ — anlaşmalardan çok daha eskiye dayanıyor.

3. Türkiye’nin Türk kültür bölgeleriyle kurduğu iş birliğinin alanları sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Yalnız turizm
• B) İş birliği bulunmaması
• C) Yalnız tarım
• D) Yalnız spor
• E) Eğitim, ticaret, ulaşım, enerji ve kültürel projeler gibi çok yönlü alanlar

Doğru cevap: E — İş birliği eğitim, ticaret, ulaşım, enerji ve kültürel projeler gibi çok yönlü alanlarda yürür.

1. Sorunun istediği şey alanların kapsamı; öyleyse tek bir alana daraltan seçenekleri elemekle başlayalım.
2. Kültürel yakınlık iş birliğinin maliyetini düşüren bir zemin sağlar: ortak dil ve tanıdık gelenekler, güven kurmayı ve anlaşmayı kolaylaştırır.
3. Bu zemin üzerinde iş birliği tek bir alanda kalmaz; öğrenci değişimi ve ortak üniversiteler, ticaret, ulaşım koridorları, enerji hatları ve kültürel projeler birlikte yürür.
4. Denetleyelim: alanlar birbirini besliyor ✓ — eğitimle kurulan bağ ticareti de kolaylaştırıyor.

4. Tabloda teknolojinin kültürel ve ekonomik etkileşimdeki rolü verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan rol hangisidir?

• A) Mesafeyi uzatması
• B) Bilginin, kültürel ürünlerin ve ticari işlemlerin anında yer değiştirebilmesini sağlaması
• C) Ticareti durdurması
• D) Kültürü yok etmesi
• E) Etkisinin bulunmaması

Doğru cevap: B — İletişim teknolojileri, bilginin ve işlemlerin fiziksel taşıma olmadan yer değiştirmesini sağlar.

1. Tablonun kurgusu şu: solda teknolojik gelişme, sağda etkileşimdeki rolü.
2. Dolu satır: ulaşım teknolojileri mesafenin zaman ve maliyet karşılığını düşürüyor. Yani bir şeyin TAŞINMASINI kolaylaştırıyor.
3. İletişim teknolojisi ise taşımayı büsbütün gereksiz kılar: bilgi, kültürel ürün ve ticari işlem anında yer değiştirir. Rolü budur.
4. Denetleyelim: iki satır birbirini tamamlıyor ✓ — biri maddeyi, öteki bilgiyi hareket ettiriyor.

5. Teknolojinin kültürel etkileşim üzerindeki etkisi değerlendirilmektedir. Doğru değerlendirme hangisidir?

• A) Yalnız kültürleri zenginleştirir
• B) Hiçbir etkisi yoktur
• C) Yalnız kültürleri yok eder
• D) Kültürler arası tanışmayı ve yerel kültürlerin görünür olmasını kolaylaştırır; aynı zamanda baskın kültürlerin yayılmasıyla tektipleşme riski doğurur
• E) Etki ölçülemez

Doğru cevap: D — Aynı araç iki yönde işler: yerel kültürü görünür kılar, baskın kültürün yayılmasını da hızlandırır.

1. Teknolojinin kültürel etkisini iki yönden düşünelim.
2. Bir yönü tanıştırıcı: küçük bir yörenin müziği ya da el sanatı, daha önce hiç ulaşamayacağı kitlelere ulaşabilir. Yerel kültürler görünür olur.
3. Öteki yönü baskılayıcı: küresel ölçekte üretilen içerik geniş kaynaklarla yayıldığı için yerel üretimi bastırabilir ve tektipleşme riski doğurur. Sonucu belirleyen, yerel üretimin desteklenip desteklenmediğidir.
4. Denetleyelim: tek yönlü iki seçenek de eksik kalırdı ✓ — teknoloji ne yalnız zenginleştirir ne yalnız yok eder.

6. Teknolojik gelişmelerin ülkeler arası ekonomik etkileşimi artırmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Ülkelerin benzemesi
• B) Nüfusun artması
• C) Ulaşım ve iletişim maliyetlerinin düşmesiyle üretimin coğrafi olarak parçalanabilir hâle gelmesi ve uzak pazarların erişilebilir olması
• D) İklimin değişmesi
• E) Sınırların kapanması

Doğru cevap: C — Ulaşım ve iletişim maliyetleri düştükçe uzaklık engel olmaktan çıkar; üretim parçalanabilir hâle gelir.

1. Etkileşimin önündeki engeli belirleyelim: uzak bir ülkeyle iş yapmanın maliyeti, yakın olanla yapmaktan yüksekti.
2. Teknoloji bu maliyeti düşürür. Taşıma ucuzlar, iletişim anlık hâle gelir; uzaklık artık belirleyici bir engel değildir.
3. Bunun iki sonucu olur: uzak pazarlar erişilebilir hâle gelir ve üretim aşamalara bölünüp farklı ülkelerde yapılabilir. Küresel üretim ağlarının temeli budur.
4. Denetleyelim: ülkeler benzeştiği için değil, maliyet düştüğü için etkileşim artıyor ✓ — farklılık zaten iş bölümünü besliyor.

7. Tabloda gelişmişlik ölçütleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan açıklama hangisidir?

• A) Eğitime erişimin ve nitelikli iş gücü potansiyelinin düzeyi
• B) Nüfusun büyüklüğü
• C) Yüzölçümü
• D) İklim tipi
• E) Maden zenginliği

Doğru cevap: A — Okullaşma oranı eğitime erişimi ve nitelikli iş gücü potansiyelini gösterir.

1. Tablonun kurgusu şu: solda gelişmişlik ölçütü, sağda o ölçütün neyi gösterdiği.
2. Dolu satırlar ölçütlerin ayrı alanlara baktığını gösteriyor: kişi başına millî gelir ekonomik büyüklüğü nüfusa oranlıyor, ortalama yaşam süresi sağlık koşullarını yansıtıyor.
3. Okullaşma oranı da kendi alanını ölçer: eğitime erişimin düzeyini ve buradan doğan nitelikli iş gücü potansiyelini.
4. Denetleyelim: üç ölçüt üç ayrı alan ✓ — gelir, sağlık ve eğitim birlikte kullanıldığında yaşam koşulları görünür oluyor.

8. Gelişmişliğin yalnız kişi başına millî gelirle ölçülmesinin yetersiz sayılmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Gelirin ölçülememesi
• B) Gelirin değişmemesi
• C) Gelirin önemsiz olması
• D) Gelirin nasıl dağıldığını, sağlık ve eğitim koşullarını ile yaşam kalitesini göstermemesi
• E) Ölçütün yeni olması

Doğru cevap: D — Ortalama gelir bir ortalamadır; dağılımı, sağlık ve eğitim koşullarını göstermez.

1. Kişi başına millî gelirin nasıl hesaplandığını anımsayalım: toplam gelir nüfusa bölünüyor. Yani bu bir ortalama.
2. Ortalamanın gizlediği şey dağılımdır. Aynı ortalama, gelirin topluma yayıldığı bir ülkeden de küçük bir kesimde toplandığı bir ülkeden de çıkabilir.
3. Üstelik gelir tek başına yaşam koşullarını anlatmaz; sağlık ve eğitim hizmetlerine dönüşüp dönüşmediği ayrıca ölçülmelidir. Yetersizliğin nedeni budur.
4. Denetleyelim: petrol geliri yüksek ama sosyal göstergeleri zayıf ülkeler bu ayrımın örneği ✓.

9. Tabloda ülke grupları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan ifade hangisidir?

• A) Yüksek teknolojili ürünler
• B) İhracat yapmama
• C) Yalnız hizmet
• D) Yalnız yazılım
• E) Ham madde ve düşük katma değerli ürünler

Doğru cevap: E — Gelişmekte olan ülkelerin ihracatı ham madde ve düşük katma değerli ürünlere dayanır.

1. Tablonun kurgusu şu: solda özellik, ortada gelişmiş ülke, sağda gelişmekte olan ülke. İki sütun birbirinin karşıtı.
2. Baskın sektör satırı bunu gösteriyor: bir yanda hizmet ve yüksek teknolojili sanayi, öbür yanda tarım ve emek yoğun sanayi.
3. İhracat yapısı da aynı karşıtlığı sürdürmeli. Gelişmiş ülke yüksek katma değerli ürün ihraç ediyorsa, gelişmekte olan ülke ham madde ve düşük katma değerli ürün ihraç eder.
4. Denetleyelim: ihracat yapısı teknoloji düzeyinin en açık göstergesi ✓ — ham maddeye dayanan ekonomi fiyat dalgalanmalarına da açık kalıyor.

10. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin nüfus yapıları arasındaki farkın nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Farkın bulunmaması
• B) Gelişmiş ülkelerde doğum oranının düşük, yaşlı nüfusun yüksek olması; gelişmekte olanlarda genç nüfusun ağırlıklı olması
• C) Gelişmiş ülkelerde nüfusun genç olması
• D) Nüfusun ölçülememesi
• E) Farkın rastlantısal olması

Doğru cevap: B — Gelişmiş ülkelerde doğum oranı düşük ve yaşlı nüfus yüksektir; gelişmekte olanlarda nüfus gençtir.

1. Farkın nedenini nüfusu belirleyen iki büyüklükte arayalım: doğum oranı ve yaşam süresi.
2. Gelişmişlikle birlikte eğitim düzeyi yükselir, kadınların iş gücüne katılımı artar ve sağlık koşulları düzelir. Bunlar doğum oranını düşürür.
3. Aynı koşullar yaşam süresini uzatır; böylece yaşlı nüfusun payı büyür. Gelişmekte olan ülkelerde ise doğum oranı yüksek kaldığı için nüfus genç kalır.
4. Denetleyelim: iki grubun karşılaştığı sorunlar da farklı ✓ — biri yaşlanma, öteki genç nüfusa iş ve eğitim sağlama.

11. Genç nüfusun bir ülke için hem fırsat hem sorun sayılabilmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Gencin her zaman avantaj olması
• B) Etkisinin bulunmaması
• C) Gencin her zaman sorun olması
• D) Nüfusun önemsiz olması
• E) Eğitim ve istihdam olanağı sağlanırsa üretken bir güç oluşturması; sağlanmazsa işsizlik ve toplumsal sorun kaynağına dönüşmesi

Doğru cevap: E — Genç nüfus bir potansiyeldir; eğitim ve istihdam sağlanırsa üretken güce, sağlanmazsa soruna dönüşür.

1. Sorunun kurduğu ikiliği görelim: aynı olgu hem fırsat hem sorun sayılabiliyor. Öyleyse sonucu belirleyen bir koşul olmalı.
2. Birinci dal: gençlere eğitim ve iş olanağı sağlanırsa üretken bir güç oluşur; üretim artar, sosyal güvenlik yükü hafifler.
3. İkinci dal: sağlanmazsa aynı nüfus işsizlik ve toplumsal sorun kaynağına dönüşür. Belirleyici olan nüfusun kendisi değil, ona yapılan yatırımdır.
4. Denetleyelim: iki dal da aynı nüfustan çıkıyor ✓ — bu yüzden genç nüfus kendiliğinden avantaj sayılmıyor.

12. Grafikte bir ülkede ortalama eğitim süresinin yıllara göre değişimi verilmiştir. Bu gelişmenin beklenen ekonomik sonucu nedir?

• A) Üretimin azalması
• B) İhracatın durması
• C) İstihdamın düşmesi
• D) Nitelikli iş gücünün artmasıyla katma değeri yüksek üretime geçiş olanağının doğması
• E) Hiçbir sonuç

Doğru cevap: D — Eğitim süresindeki artış nitelikli iş gücünü çoğaltır ve katma değeri yüksek üretimin önünü açar.

1. Grafiğin gösterdiğini okuyalım: ortalama eğitim süresi yıllar içinde artıyor. Bu, nüfusun ortalama niteliğinin yükselmesi demek.
2. Şimdi bunun ekonomik karşılığını arayalım. Yüksek teknolojili üretim, karmaşık işleri yapabilen nitelikli iş gücü gerektirir.
3. Eğitim süresi arttıkça bu iş gücü çoğalır ve ülke katma değeri yüksek üretime geçebilecek duruma gelir. Beklenen sonuç budur.
4. Denetleyelim: eğitim tek başına yeterli değil ama zorunlu ✓ — yatırım ve teknoloji olmadan geçiş kendiliğinden olmuyor.

13. Doğal kaynak bakımından zengin bazı ülkelerin gelişmişlik göstergelerinin düşük kalmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Kaynakların yetersiz olması
• B) Kaynak gelirinin işlenmeye ve eğitime yatırılmaması, gelirin dar bir kesimde toplanması ve ekonominin tek ürüne bağımlı kalması
• C) Kaynakların çok olması
• D) İklimin uygun olmaması
• E) Nüfusun az olması

Doğru cevap: B — Kaynak zenginliği kendiliğinden kalkınma getirmez; belirleyici olan gelirin nasıl kullanıldığıdır.

1. Sorunun çelişkisini netleştirelim: kaynak var, gelir var, ama gelişmişlik göstergeleri düşük. Öyleyse sorun kaynağın kendisinde değil.
2. Gelirin izini sürelim. Eğitime ve sanayiye yatırılırsa dönüşüm sağlar: nitelikli iş gücü ve üretim kapasitesi doğar.
3. Tüketime gider ya da dar bir kesimde toplanırsa ekonomi tek ürüne bağımlı kalır ve sosyal göstergeler yükselmez. Nedeni budur.
4. Denetleyelim: aynı kaynakla iki farklı sonuç mümkün ✓ — belirleyici olan kullanım biçimi.

14. Teknolojiye erişimdeki eşitsizliğin ülkeler arası gelişmişlik farkını derinleştirmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Teknolojiye erişen ülkelerin verimliliğini ve katma değerini artırırken erişemeyenlerin geride kalması; farkın zamanla büyümesi
• B) Teknolojinin gereksiz olması
• C) Teknolojinin ucuz olması
• D) Farkın azalması
• E) Etkisinin bulunmaması

Doğru cevap: A — Teknoloji birikimlidir; erişim eşitsizliği zamanla kendini büyüten bir fark yaratır.

1. Teknolojinin ne yaptığından başlayalım: aynı emek ve kaynakla daha çok üretmeyi, yani verimliliği artırır.
2. Erişebilen ülke bu verimlilik artışını kazanır ve elde ettiği kaynağı bir sonraki teknolojiye yatırır. Teknoloji birikimlidir; bir adım öndeki ülke sonraki adımı daha kolay atar.
3. Erişemeyen ülke ise aynı üretimi daha çok emekle sürdürür ve yatırım kaynağı üretemez. Böylece fark kapanmaz, zamanla büyür.
4. Denetleyelim: fark tek seferlik bir gecikme değil ✓ — her turda yeniden açılıyor.

15. Türkiye’nin Türk kültür bölgeleriyle ilişkilerinde eğitim iş birliğine önem verilmesinin gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Eğitimin ucuz olması
• B) Eğitimin zorunlu olması
• C) Eğitimin uzun vadeli ve karşılıklı bağ kuran bir alan olması; ortak dil ve kültürün bu iş birliğini kolaylaştırması
• D) Ticaretin gereksiz olması
• E) İlişkinin bulunmaması

Doğru cevap: C — Eğitim iş birliği kalıcı insan bağları kurar; ortak dil ve kültür bunu kolaylaştırır.

1. Eğitimi öteki iş birliği alanlarından ayıran yanı bulalım: ticarette işlem biter, eğitimde ise kişi kalır.
2. Bir öğrenci yıllarca o ülkede yaşar, dilini ve kurumlarını tanır. Döndüğünde iki ülke arasında doğal bir bağ hâline gelir. Bu, uzun vadeli ve karşılıklı bir yatırımdır.
3. Ortak dil ve kültürel yakınlık bu programların uygulanmasını kolaylaştırır: uyum süresi kısalır, iletişim engeli azalır.
4. Denetleyelim: bağ tek yönlü değil ✓ — iki ülkeden de öğrenci gidip geliyor.

16. Küreselleşme koşullarında yerel kültürlerin korunması için önerilen yaklaşımlar sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Etkileşimi tümüyle engellemek
• B) Yerel kültürel üretimi desteklemek, dili ve gelenekleri kayıt altına almak, kültürel mirası eğitim yoluyla aktarmak
• C) Yalnız yasak koymak
• D) Hiçbir şey yapmamak
• E) Yalnız turizme açmak

Doğru cevap: B — Etkileşim engellenemez; yerel kültürü koruyan yol üretimi desteklemek ve aktarımı sürdürmektir.

1. Önce işe yaramayan yolu eleyelim: etkileşimi tümüyle engellemek bugünün iletişim koşullarında olanaklı değil, üstelik kültürel alışverişin yararını da yok eder.
2. Etkili yaklaşım, yerel kültürün susmasını değil ÜRETMEYE devam etmesini sağlamaktır. Üretmeyen bir kültür korunamaz, yalnız kayda geçer.
3. Bunun için üç iş birlikte yürür: yerel kültürel üretimi desteklemek, dili ve gelenekleri kayıt altına almak, mirası eğitim yoluyla yeni kuşaklara aktarmak.
4. Denetleyelim: kayıt tek başına yetmiyor ✓ — müzeye kaldırılan bir gelenek yaşamaya devam etmiyor.

17. İki ülkenin gelişmişlik düzeyi karşılaştırılırken izlenmesi gereken yöntem sorulmaktadır. En uygun yaklaşım hangisidir?

• A) Yalnız millî gelire bakmak
• B) Tahminde bulunmak
• C) Yalnız nüfusa bakmak
• D) Yalnız yüzölçümüne bakmak
• E) Gelir, sağlık, eğitim, gelir dağılımı ve altyapı göstergelerini birlikte değerlendirmek

Doğru cevap: E — Her gösterge ayrı bir alanı ölçer; karşılaştırma ancak hepsi birlikte değerlendirilerek yapılır.

1. Göstergeleri tek tek alıp her birinin neyi eklediğini soralım.
2. Gelir ekonomik büyüklüğü verir. Sağlık göstergeleri bu gelirin yaşam süresine dönüşüp dönüşmediğini, eğitim göstergeleri ise geleceğin iş gücünü gösterir.
3. Gelir dağılımı bu kazanımların topluma yayılıp yayılmadığını, altyapı ise günlük yaşam koşullarını ortaya koyar. Beş alan birlikte değerlendirilmeden karşılaştırma eksik kalır.
4. Denetleyelim: bileşik endeksler tam bu yüzden kullanılıyor ✓ — gelir, sağlık ve eğitimi tek bir ölçüde birleştiriyorlar.

18. Yurt dışında yaşayan toplulukların ülkeler arası kültürel ve ekonomik etkileşimdeki rolü sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Rollerinin bulunmaması
• B) Yalnız göç etmeleri
• C) İki ülke arasında kültürel köprü kurmaları, ticari bağlantı ve yatırım kanalları oluşturmaları
• D) Yalnız turizm yapmaları
• E) Etkilerinin ölçülememesi

Doğru cevap: C — Yurt dışındaki topluluklar iki ülkeyi de tanıdıkları için kültürel köprü ve ticari kanal işlevi görür.

1. Bu toplulukların ayırt edici özelliğini belirleyelim: iki ülkenin de dilini, kurumlarını ve alışkanlıklarını biliyorlar.
2. Ticarette en büyük engellerden biri güven ve bilgi eksikliğidir. İki tarafı da tanıyan bir aracı, bu maliyeti düşürür; bağlantı ve yatırım kanalları böyle açılır.
3. Aynı bilgi kültürel alanda da işler: hangi ürünün, müziğin ya da yemeğin karşı tarafta karşılık bulacağını bilirler ve doğal bir köprü kurarlar.
4. Denetleyelim: rol tek yönlü değil ✓ — iki ülke arasında karşılıklı akış sağlıyorlar.

19. Kişi başına millî geliri yüksek olan bir ülkede ortalama yaşam süresinin ve okullaşma oranının düşük olması hangi sonucu gösterir?

• A) Verilerin yanlış olduğunu
• B) Nüfusun az olduğunu
• C) Ülkenin gelişmiş olduğunu
• D) Gelirin toplumun geneline yayılmadığını; gelişmişliğin tek göstergeyle ölçülemeyeceğini
• E) İklimin etkili olduğunu

Doğru cevap: D — Yüksek gelirin sağlık ve eğitime dönüşmemesi, gelirin topluma yayılmadığını gösterir.

1. Verilen bileşimi okuyalım: kişi başına gelir yüksek, ama ortalama yaşam süresi ve okullaşma oranı düşük.
2. Bu bileşim ilk bakışta çelişkili görünür. Oysa gelir bir kaynaktır; sağlık ve eğitim göstergeleri ise o kaynağın hizmete dönüşüp dönüşmediğini ölçer.
3. Göstergeler düşükse gelir hizmete dönüşmemiş demektir; bu da gelirin toplumun geneline yayılmadığını ve gelişmişliğin tek göstergeyle ölçülemeyeceğini gösterir.
4. Denetleyelim: veriler çelişmiyor ✓ — ortalama gelir yüksekken dağılım eşitsiz olabiliyor.

20. Yukarıdaki gözlemin gösterdiği ilişki hangisidir?

• A) Kültürel etkileşimin ekonomik etkileşimi de beslediği; kültürel görünürlüğün ticari sonuçlar doğurduğu
• B) Kültür ile ekonominin bağımsız olduğu
• C) Turizmin kültürü bozduğu
• D) Ürün talebinin kültürden bağımsız olduğu
• E) İlişkinin rastlantısal olduğu

Doğru cevap: A — Kültürel görünürlük tanınırlık yaratır; tanınırlık turizme ve ürün talebine dönüşür.

1. Gözlemdeki sırayı izleyelim: önce müzik, dizi ve mutfak yaygınlaşıyor, sonra turizm ve ürün talebi artıyor.
2. Aradaki bağı kuran şey tanınırlıktır. İnsanlar bir ülkeyi kültürel ürünleri üzerinden tanır; tanıdıkça merak eder ve güven duyar.
3. Merak ziyarete, güven ise satın almaya dönüşür. Gözlem, kültürel etkileşimin ekonomik etkileşimi de beslediğini gösterir.
4. Denetleyelim: birçok ülke kültürel görünürlüğü bir ekonomi politikası olarak ele alıyor ✓ — ilişki rastlantısal değil.

21. Türk kültür bölgeleriyle bağlar dil, tarih ve geleneğe dayanır; teknoloji etkileşimi hızlandırır ve gelişmişlik birden çok göstergeyle ölçülür. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakisinden hangisi söylenemez?

• A) Eğitim iş birliği uzun vadeli bağ kurar.
• B) İhracat yapısı teknoloji düzeyini gösterir.
• C) Doğal kaynak bakımından zengin her ülke gelişmiş ülke sayılır.
• D) Teknoloji erişimindeki eşitsizlik farkı büyütür.
• E) Genç nüfus eğitimle üretken güce dönüşür.

Doğru cevap: C — Kaynak zenginliği kendiliğinden gelişmişlik getirmez; gelirin nasıl kullanıldığı belirleyicidir.

1. Soru "söylenemez" diyor; önce metinden çıkarılabilenleri eleyelim.
2. Eğitim iş birliğinin uzun vadeli bağ kurması, ihracat yapısının teknoloji düzeyini göstermesi, teknoloji erişimindeki eşitsizliğin farkı büyütmesi ve genç nüfusun eğitimle üretken güce dönüşmesi — dördü de ünitede yer alıyor.
3. Geriye kaynak zenginliğiyle ilgili yargı kalıyor. Gelir eğitime ve üretime yatırılmadığında sosyal göstergeler düşük kaldığına göre, "kaynak bakımından zengin her ülke gelişmiş sayılır" denemez.
4. Denetleyelim: ünite bunun örneğini zaten veriyordu ✓ — kaynak geliri dar bir kesimde toplanan ülkeler.