Paragrafta Anlam

1. Okuma kültürü dosyasına eklenen yukarıdaki paragrafta yazar, bir benzetmeden yararlanarak düşüncesini ortaya koymaktadır. Bu paragrafın ana düşüncesi hangisidir?

• A) Roman okumak öteki türleri okumaktan daha zordur.
• B) Okuma sevgisi, kişiye uygun kitabın doğru zamanda verilmesiyle kazanılır.
• C) Ayakkabı seçimi ile kitap seçimi arasında hiçbir benzerlik yoktur.
• D) Öğrencilere yalnızca kısa kitaplar okutulmalıdır.

Doğru cevap: B — Yazar, uygun olmayan kitabın uygun olmayan ayakkabıya benzediğini söyler ve son cümlede düşüncesini özetler: “doğru kitap, doğru zamanda”. Paragrafın bütününü kapsayan yargı budur.

1. Paragrafın son cümlesi çoğunlukla ana düşünceyi özetler.
2. Son cümlede “doğru kitap, doğru zamanda” denmiş.
3. Benzetme de kitabın kişiye uygun olması gerektiğini anlatıyor.
4. Bu iki bilgiyi birleştiren yargı B’dedir.

2. Aynı paragrafı okuyan bir öğrenci grubu dört ayrı çıkarım yapmıştır. Bu çıkarımlardan hangisi paragraftaki bilgilerle desteklenemez?

• A) Her çocuğun içinde bir okuma isteği vardır.
• B) Kitap seçiminde kişiye uygunluk önemlidir.
• C) Yazar, okuma sevgisini bir sürece bağlamaktadır.
• D) Okuma alışkanlığı en çok ilkokul yıllarında kazanılır.

Doğru cevap: D — Paragrafta okuma isteğinin herkeste bulunduğu, kitabın kişiye uygun seçilmesi gerektiği ve bunun bir süreç olduğu söylenir. Ancak alışkanlığın hangi yaşta ya da hangi okul döneminde kazanıldığına dair tek bir bilgi yoktur.

1. A, ilk cümledeki “sevmeyen çocuk yoktur” yargısıyla desteklenir.
2. B, benzetmedeki “ölçü alınır” sözüyle desteklenir.
3. C, “önce ölçü alınır, sonra koşulur” sırasıyla desteklenir.
4. Paragrafta hiçbir yaş ya da okul dönemi geçmiyor → D desteklenemez.

3. Yukarıdaki paragraf bir sanat dergisinde yayımlanacak ve üstüne başlık konacaktır. Paragrafın bütününü kapsayan en uygun başlık hangisidir?

• A) Kaybolan Kırmızının Peşinde
• B) İznik’in Coğrafi Konumu
• C) Fırın Yapımının Tarihi
• D) Demirin Kullanım Alanları

Doğru cevap: A — Paragraf baştan sona İznik kırmızısının nasıl elde edildiğini, neden kaybolduğunu ve bugün yeniden bulunmaya çalışıldığını anlatır. Başlık bu bütünü karşılamalıdır.

1. Paragrafın konusunu belirle: İznik çinisinin kaybolan kırmızısı.
2. Coğrafya ve fırın yapımı paragrafta hiç geçmiyor.
3. Demir yalnızca bir ayrıntı olarak anılmış, konu değil.
4. Bütünü kapsayan başlık A’dadır.

4. Yukarıdaki numaralı cümlelerle bir paragraf oluşturulmak istenmektedir; ancak cümlelerden biri düşüncenin akışını bozmaktadır. Akışı bozan cümle kaç numaralıdır?

• A) 1. cümle
• B) 2. cümle
• C) 3. cümle
• D) 4. cümle

Doğru cevap: C — 1, 2 ve 4. cümleler dijital izlerin kalıcılığı ve bunun getirdiği sorumluluk üzerinedir. 3. cümle ise bilgisayarların boyutundan söz eder; konuyla hiçbir bağı yoktur.

1. Paragrafın konusunu belirle: dijital izlerin kalıcılığı.
2. 1 ve 2. cümleler bu izlerin silinemediğini anlatıyor.
3. 4. cümle bundan bir sonuç çıkarıyor: sorumluluk.
4. 3. cümle bilgisayarların boyutunu anlatıyor, konu dışı → C.

5. Yukarıdaki cümlelerle olayların oluş sırasına uygun anlamlı bir paragraf kurulacaktır. Cümlelerin doğru sıralaması hangi seçenektedir?

• A) 2-3-4-1
• B) 1-2-3-4
• C) 3-2-1-4
• D) 4-3-2-1

Doğru cevap: A — Paragraf kursa kaydolmayla başlamalıdır (2). Ardından ilk hafta (3), sonra ikinci ay (4) gelir. Adını yazması ise sürecin sonucudur (1).

1. Zaman bildiren sözcükleri sırala: kaydoldu, ilk hafta, ikinci ay, sonunda.
2. Bir süreç önce başlangıçla anlatılır: 2. cümle.
3. Sonra ilk hafta ve ikinci ay gelir: 3 ve 4.
4. “Sonunda” sözcüğü kapanışı gösterir: 1 → sıra 2-3-4-1, cevap A.

6. İletişim dosyasına eklenen yukarıdaki paragrafta yazar, düşüncesini bir olay kurgusu üzerinden vermektedir. Paragrafta ağırlıklı olarak yararlanılan anlatım biçimi hangisidir?

• A) Tartışma
• B) Açıklama
• C) Öyküleme
• D) Tanımlama

Doğru cevap: C — Paragrafta bir olay, kişiler, yer ve zaman bir arada verilerek olay akış hâlinde anlatılmıştır. Bu anlatım biçimine öyküleme denir.

1. Paragrafta bir olay örgüsü var mı? Var: otobüs yolculuğu.
2. Kişiler, yer ve zaman belirtilmiş.
3. Bir kavram tanımlanmıyor, karşı görüş de tartışılmıyor.
4. Olayın akış hâlinde verilmesi öykülemedir → C.

7. Yukarıdaki iki paragraf aynı konuyu ele almaktadır. Bu paragraflar arasındaki temel fark hangi seçenekte doğru belirtilmiştir?

• A) İkisi de öznel bir bakışla yazılmıştır.
• B) İkisi de yalnızca nesnel bilgi vermektedir.
• C) Birincisi kişisel bir izlenim, ikincisi teknik bir açıklamadır.
• D) Birincisi nesnel bilgi verir, ikincisi kişisel bir izlenim aktarır.

Doğru cevap: D — Birinci paragrafta ebrunun nasıl yapıldığı herkesçe doğrulanabilir biçimde anlatılır: nesnel. İkincisinde ise yazarın o gün yaşadığı duygular anlatılır: öznel.

1. 1. paragraftaki bilgiler kaynaktan denetlenebilir mi? Evet.
2. Denetlenebilen bilgi nesneldir.
3. 2. paragrafta “ellerim titredi”, “ben de dağıldım” denmiş.
4. Bunlar kişisel izlenimdir → doğru değerlendirme D.

8. Yukarıdaki paragrafın sonu boş bırakılmıştır. Düşüncenin akışını tamamlaması için bu boşluğa hangi cümle getirilmelidir?

• A) Yeni kitaplar da bu yıl raflara yerleştirildi.
• B) Demek ki okuma alışkanlığı yalnızca kitapla değil, ortamla da ilgilidir.
• C) Kütüphaneler genellikle sabah dokuzda açılır.
• D) Koltukların rengi öğrencilerin çoğu tarafından beğenilmedi.

Doğru cevap: B — Paragrafta okuma süresinin artışı koltuklara, yani ortama bağlanmıştır. Sonuç cümlesi bu gözlemi bir yargıya bağlamalıdır; B seçeneği tam olarak bunu yapar.

1. Paragrafın ilerleyişini izle: sayı arttı, sebebi koltuklardı.
2. Sonuç cümlesi anlatılanı bir yargıya bağlamalıdır.
3. A, C ve D yeni ayrıntı verir, yargı kurmaz.
4. Ortamın önemini yargıya bağlayan cümle B’dir.

9. Güvenli internet haftası için hazırlanan yukarıdaki paragrafta yazarın temel amacı nedir?

• A) Bir kavramın sözlük tanımını yapmak
• B) Bilgisayar kullanımını teknik yönden anlatmak
• C) Kendi başından geçen bir olayı anlatmak
• D) Okuru dijital iletişimde sorumlu davranmaya yöneltmek

Doğru cevap: D — Paragrafta okura seslenilmekte, yorum yazmadan önce düşünmesi istenmektedir. Yazar bilgi vermekten çok, davranış değiştirmeyi amaçlar.

1. Paragraftaki yüklemlere bak: bekleyin, unutmayın.
2. Okura doğrudan seslenilmiş, bir davranış istenmiş.
3. Tanım yapılmıyor, teknik bilgi de verilmiyor.
4. Amaç sorumlu davranışa yöneltmektir → D.

10. Yukarıdaki paragrafın giriş bölümü boş bırakılmıştır. Paragrafın geri kalanıyla uyumlu olması için boşluğa hangisi getirilirse anlam bütünlüğü sağlanır?

• A) Kütüphaneler her sabah dokuzda açılır
• B) Her okurun kendine göre bir okuma biçimi vardır
• C) Sesli okumak her zaman daha yararlıdır
• D) Kitap fiyatları son yıllarda hızla arttı

Doğru cevap: B — Paragrafın devamında okuma zamanı ve biçimi bakımından kişiden kişiye değişen örnekler sıralanır, son cümlede de bu çeşitlilik vurgulanır. Giriş cümlesi bu düşünceyi başlatmalıdır.

1. Boşluktan sonraki cümlelerde “kimi… kimi…” yapısı var.
2. Bu yapı kişiden kişiye değişen durumları anlatır.
3. Son cümle de okumanın kişiye göre değiştiğini söylüyor.
4. Bu düşünceyi başlatan cümle B’dir.

11. Sanat kulübü, yukarıdaki paragrafla ilgili dört soru hazırlamıştır; ancak birinin cevabı paragrafta bulunmamaktadır. Cevabına paragraftan ulaşılamayan soru hangisidir?

• A) İznik kırmızısı neyden elde ediliyordu?
• B) Kırmızı rengin kaybolmasının sebebi nedir?
• C) İznik’te bugün kaç çini atölyesi çalışmaktadır?
• D) Ustalar ölçüyü çıraklarına nasıl aktarıyordu?

Doğru cevap: C — Paragrafta kırmızının demir tozundan elde edildiği, atölyelerin kapanmasıyla kaybolduğu ve ölçünün gösterilerek öğretildiği yazılıdır. Ancak bugünkü atölye sayısıyla ilgili hiçbir sayı verilmemiştir.

1. A’nın cevabı ikinci cümlededir: demir tozu.
2. B’nin cevabı son cümlededir: atölyelerin kapanması.
3. D’nin cevabı üçüncü cümlededir: göstererek öğretme.
4. Paragrafta atölye sayısı hiç geçmiyor → C.

12. Paragrafın bölümlerini gösteren yukarıdaki tabloda son satırın işlevi boş bırakılmıştır. Tablodaki düzene göre bu boşluğa hangi açıklama yazılmalıdır?

• A) Anlatılanlar bir yargıya bağlanır, düşünce özetlenir
• B) Metnin başlığı belirlenip yazılır
• C) Konu bırakılıp yeni bir konuya geçilir
• D) Yazarın adı ve öteki eserleri tanıtılır

Doğru cevap: A — Sonuç bölümünde paragrafta anlatılanlar toparlanır ve bir yargıya bağlanır. Yeni bir konuya geçmek ya da başlık belirlemek sonuç bölümünün işi değildir.

1. Giriş konuyu tanıtır, gelişme düşünceyi geliştirir.
2. Geriye kalan iş, anlatılanı toparlayıp bağlamaktır.
3. Yeni konuya geçmek paragrafın bütünlüğünü bozar.
4. Öyleyse sonuç bölümünün işlevi A’dadır.

13. Yaşam boyu öğrenme dosyasına eklenen yukarıdaki paragrafın konusu ile ana düşüncesi hangi seçenekte doğru ayrılmıştır?

• A) Konu: heyecan / Ana düşünce: heyecan öğrenmeyi kolaylaştırır
• B) Konu: zaman yönetimi / Ana düşünce: zaman iyi kullanılmalıdır
• C) Konu: beceri öğrenme süreci / Ana düşünce: ilk üç haftayı geçiren kişi beceriyi kalıcı kılar
• D) Konu: vazgeçme / Ana düşünce: herkes bir gün vazgeçer

Doğru cevap: C — Konu, paragrafta neyin ele alındığıdır: beceri öğrenme süreci. Ana düşünce ise yazarın bu konuda ulaştığı yargıdır: ilk üç haftayı geçiren kişi beceriyi bırakmaz.

1. “Paragrafta ne anlatılıyor?” sorusu konuyu verir: beceri öğrenmek.
2. “Yazar bu konuda neyi savunuyor?” sorusu ana düşünceyi verir.
3. Son cümlede yargı açıkça belirtilmiş.
4. Konu ve ana düşünce doğru ayrılmış tek seçenek C’dir.

14. Yukarıdaki numaralı cümlelerden oluşan metin, konu değişikliği göz önüne alınarak iki paragrafa ayrılacaktır. İkinci paragraf kaçıncı cümleyle başlamalıdır?

• A) 3. cümleyle
• B) 2. cümleyle
• C) 4. cümleyle
• D) 1. cümleyle

Doğru cevap: A — 1 ve 2. cümleler giriş katındaki eski rafı anlatır. 3. cümlede “ise” bağlacıyla yeni bir konuya, sesli okuma etkinliğine geçilir. 4. cümle de bu yeni konuyu sürdürür.

1. 1 ve 2. cümlelerin ortak konusu eski raftır.
2. 3. cümledeki “ise” sözcüğü konu değişimini haber verir.
3. 3. cümleden sonra artık etkinlikten söz ediliyor.
4. Öyleyse ikinci paragraf 3. cümleyle başlar → A.

15. Yukarıdaki paragrafta olaylar belli bir bakış açısıyla aktarılmaktadır. Paragraftaki anlatıcı ve bakış açısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Olayları dışarıdan izleyen biri anlatır; gözlemci anlatıcı kullanılmıştır.
• B) Olayı yaşayan kişi kendi ağzından anlatır; kahraman anlatıcı kullanılmıştır.
• C) Her şeyi bilen bir anlatıcı kişilerin iç dünyasını aktarır; ilahi anlatıcı kullanılmıştır.
• D) Metinde anlatıcı yoktur, yalnızca konuşmalar aktarılmıştır.

Doğru cevap: B — Paragraftaki yüklemler birinci tekil kişiye göre çekimlenmiştir: “oturuyordum, kalktım, duydum”. Olayı yaşayan kişi olayı kendi ağzından anlattığı için kahraman anlatıcı kullanılmıştır.

1. Yüklemlerin kişisine bak: oturuyordum, kalktım, okudum.
2. Hepsi birinci tekil kişiye göre çekimlenmiş.
3. Anlatıcı olayın dışında değil, tam içindedir.
4. Olayı yaşayanın anlattığı bakış açısı kahraman anlatıcıdır → B.