Veri Toplama ve Değerlendirme

1. Tabloda sorular değerlendirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

• A) Hayır; yanıtı kişiden kişiye değişir ve veriyle ölçülemez
• B) Evet; kolayca ölçülür
• C) Evet; sayıyla yanıtlanır
• D) Hayır; çok uzundur

Doğru cevap: A — Araştırma sorusu veriyle yanıtlanabilir olmalıdır; kişisel beğeni sorusu ölçülemez.

1. İlk soru sayılarak yanıtlanabilir.
2. İkinci soru bir değerlendirme istiyor.
3. Bu yanıt kişiden kişiye değişir.

2. Tabloda amaçlar ve veri toplama yolları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?

• A) Ölçüm yapmak
• B) Anket uygulamak
• C) Tartmak
• D) Sıcaklık ölçmek

Doğru cevap: B — Kişilerin tercihleri ölçülemez; sorularak öğrenilir, yani anket uygulanır.

1. Boy ölçülebilir bir büyüklüktür.
2. Hobi ölçülemez, sorulur.
3. Bu yüzden anket kullanılır.

3. Tabloda bir sınıftaki öğrencilerin sevdiği renkler ve sıklıkları verilmiştir. Bu sınıfta toplam kaç öğrenci ankete katılmıştır?

• A) 18
• B) 15
• C) 20
• D) 25

Doğru cevap: C — Sıklıkların toplamı katılımcı sayısını verir: 8 + 5 + 7 = 20.

1. Mavi 8, kırmızı 5, yeşil 7 kişi.
2. Toplam 8 + 5 + 7 hesaplanır.
3. Sonuç 20 öğrencidir.

4. Tabloda öğrencilerin sevdiği sporlar ve sıklıkları verilmiştir. Bu veri grubunda en çok tekrar eden değer hangisidir?

• A) Üçü de eşit
• B) Futbol
• C) Basketbol
• D) Voleybol

Doğru cevap: D — En yüksek sıklığa sahip değer voleyboldur (14).

1. Sıklıklar 12, 9 ve 14'tür.
2. En büyük sıklık 14'tür.
3. Bu sıklık voleybola aittir.

5. Tabloda bir öğrencinin üç sınav puanı verilmiştir. Bu öğrencinin aritmetik ortalaması kaçtır?

• A) 77
• B) 75
• C) 80
• D) 85

Doğru cevap: A — Puanlar toplanıp sınav sayısına bölünür: (70 + 85 + 76) ÷ 3 = 231 ÷ 3 = 77.

1. Puanlar toplanır: 70 + 85 + 76 = 231.
2. Sınav sayısı 3'tür.
3. 231 ÷ 3 = 77 bulunur.

6. Tabloda üç öğrencinin boyu verilmiştir. Bu veri grubunun açıklığı kaç santimetredir?

• A) 8
• B) 16
• C) 150
• D) 158

Doğru cevap: B — Açıklık en büyük değer ile en küçük değerin farkıdır: 158 - 142 = 16.

1. En büyük boy 158 cm'dir.
2. En küçük boy 142 cm'dir.
3. Açıklık 158 - 142 = 16 cm olur.

7. Tabloda bir veri grubuna yeni bir değer eklenmiştir. Bu eklemenin aritmetik ortalamaya etkisi hangisidir?

• A) Ortalama düşer.
• B) Ortalama değişmez.
• C) Ortalama 70'ten 75'e yükselir.
• D) Ortalama hesaplanamaz.

Doğru cevap: C — Önce (60+70+80) ÷ 3 = 70; sonra (60+70+80+90) ÷ 4 = 300 ÷ 4 = 75.

1. İlk ortalama: 210 ÷ 3 = 70.
2. Yeni toplam: 210 + 90 = 300.
3. Yeni ortalama: 300 ÷ 4 = 75.

8. Tabloda gösterim türleri ve kullanım alanları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

• A) Uzaklık ölçmek
• B) Grupları karşılaştırmak
• C) Zaman içindeki değişimi göstermek
• D) Bir bütünün parçalara oranını göstermek

Doğru cevap: D — Daire grafiği bütünün parçalara nasıl bölündüğünü göstermek için kullanılır.

1. Sütun grafiği karşılaştırma için uygundur.
2. Daire grafiği farklı bir iş görür.
3. Bütünün paylarını gösterir.

9. Tabloda 40 öğrencinin seçtiği etkinlikler verilmiştir. Bu veriler daire grafiğinde gösterildiğinde spor dilimi kaç derece olur?

• A) 180
• B) 90
• C) 120
• D) 360

Doğru cevap: A — Spor 40 öğrencinin 20'sini, yani yarısını oluşturur: 360 ÷ 2 = 180 derece.

1. Toplam öğrenci 10 + 10 + 20 = 40'tır.
2. Sporun payı 20 ÷ 40 = yarıdır.
3. Daire 360 derece olduğundan 360 ÷ 2 = 180 derece olur.

10. Tabloda bir ankete verilen yanıtlar verilmiştir. "Evet" diyenlerin oranı yüzde kaçtır?

• A) %30
• B) %60
• C) %50
• D) %40

Doğru cevap: B — Toplam 50 kişidir; 30 ÷ 50 = 0,6 yani %60 olur.

1. Toplam katılımcı 30 + 20 = 50'dir.
2. Evet diyen 30 kişidir.
3. 30 ÷ 50 = 0,6 → %60 bulunur.

11. Tabloda üç günde satılan bilet sayısı verilmiştir. En çok satış yapılan günle en az satış yapılan gün arasındaki fark kaçtır?

• A) 10
• B) 15
• C) 25
• D) 60

Doğru cevap: C — En çok satış salı (60), en az satış çarşamba (35) günüdür: 60 - 35 = 25.

1. En yüksek değer 60'tır (salı).
2. En düşük değer 35'tir (çarşamba).
3. Fark 60 - 35 = 25 olur.

12. Yukarıdaki araştırmanın sorunu hangisidir?

• A) Sayıların toplanmaması
• B) Sorunun anlaşılmaması
• C) Yemek adının yazılmaması
• D) Örneklemin okulu temsil edecek büyüklükte olmaması

Doğru cevap: D — Tek bir sınıftan 5 kişi, okulun tamamı hakkında sonuç çıkarmaya yetmez.

1. Araştırma okulun tamamını kapsıyor.
2. Yalnızca 5 kişiye sorulmuş.
3. Bu örneklem sonucu taşımaz.

13. Yukarıdaki uygulamanın yol açtığı sorun hangisidir?

• A) Farkın olduğundan büyük algılanması
• B) Verinin silinmesi
• C) Grafiğin çizilememesi
• D) Eksenin bulunamaması

Doğru cevap: A — Kesilmiş eksen küçük farkları görsel olarak büyütür ve okuyucuyu yanıltır.

1. Eksen sıfırdan başlamıyor.
2. Bu, sütunların yükseklik farkını büyütüyor.
3. Okuyucu farkı olduğundan büyük algılar.

14. Tabloda iki sınıfın puanları verilmiştir. Aritmetik ortalamaları eşit olmasına rağmen bu iki sınıf için söylenebilecek en uygun yargı hangisidir?

• A) İki sınıf tamamen aynıdır.
• B) B sınıfında puanlar birbirinden daha uzaktır.
• C) A sınıfında açıklık daha büyüktür.
• D) Ortalamalar hesaplanamaz.

Doğru cevap: B — A sınıfının açıklığı 0, B sınıfının açıklığı 60'tır; ortalama aynı olsa da dağılım farklıdır.

1. İki sınıfın ortalaması da 70'tir.
2. A sınıfında tüm puanlar aynıdır.
3. B sınıfında açıklık 100 - 40 = 60'tır.

15. Tabloda öğrencilerin okuduğu kitap türleri verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?

• A) Kızlar hiç bilim kitabı okumamıştır.
• B) İki tür de eşit tercih edilmiştir.
• C) Roman kızlarda, bilim kitapları erkeklerde daha çok tercih edilmiştir.
• D) Erkekler hiç roman okumamıştır.

Doğru cevap: C — Romanda 12 > 8, bilimde 14 > 6 olduğu için tercihler farklı yönlerdedir.

1. Romanda kızlar 12, erkekler 8.
2. Bilimde erkekler 14, kızlar 6.
3. Tercihler iki türde farklı yönde ağır basıyor.

16. Tabloda üç aya ait satış verileri verilmiştir. Şubat ve mart aylarının aynı biçimde gösterilmesinin sakıncası hangisidir?

• A) Tablonun okunamaması
• B) Sayıların toplanamaması
• C) Ayların sıralanamaması
• D) Ölçülmemiş olan ile sıfır ölçülenin karıştırılması

Doğru cevap: D — Sıfır bir ölçüm sonucudur; veri yok ise ölçüm yapılmadığını gösterir.

1. Şubatta ölçüm yapılmamış.
2. Martta ölçüm yapılmış ve sonuç sıfır.
3. İki durum aynı gösterilirse bilgi kaybolur.

17. Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?

• A) Ortalamadan tek tek değerler hakkında sonuç çıkarmak
• B) Ortalamayı hesaplayamamak
• C) Notları toplamamak
• D) Sınıfı saymamak

Doğru cevap: A — Ortalama bir denge noktasıdır; tek tek değerler ortalamanın altında ya da üstünde olabilir.

1. Ortalama tüm notların dengesidir.
2. Notlar farklı olsa da ortalama aynı çıkabilir.
3. Bu yüzden herkesin notu 80 olmayabilir.

18. Kartlarda bir veri çalışmasının basamakları sırasıyla verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

• A) Yorum veriden bağımsızdır.
• B) Doğru yorum, iyi kurulmuş bir soru ve uygun toplanmış veriye dayanır.
• C) Soru olmadan da veri toplanır.
• D) Basamakların sırası önemsizdir.

Doğru cevap: B — Kartlar soru kurmayı, veri toplamayı ve yorumlamayı birlikte gösterir.

1. Birinci kart soruyu veriyor.
2. İkinci kart veri toplamayı ekliyor.
3. Üçüncü kart yorumu getiriyor.